Home > Nieuws > Het domste fenomeen uit de weerkunde | Column
Volg Weer.nl

Nieuws

Zaterdagochtend was het nog steeds warm, maar het maakte niets uit voor de statistieken. Foto: Wilfred de Bruijn

Het domste fenomeen uit de weerkunde | Column

Af en toe is de meteorologie een nogal vreemd werkveld. Niet omdat het weer je niet bevalt, maar meestal door de regeltjes, hokjes en definities die eraan verbonden zijn. Zo was het gisteren weer eens zover: het meest bureaucratische fenomeen uit de meteorologie heeft weer toegeslagen.

In de weerwereld worden allerlei vastomlijnde definities gebruikt om de weersomstandigheden te duiden. Er is een eindeloze hoeveelheid onverbiddelijke regels over wanneer je kunt spreken van bijvoorbeeld een ‘warme dag’, ‘matige vorst’ of een ‘tropennacht’.

20 gradengrens

Een tropennacht is het bijvoorbeeld wanneer het zo warm is, dat de minimumtemperatuur niet onder de 20 graden komt. Neem nou bijvoorbeeld de nacht van afgelopen vrijdag op zaterdag. Met temperaturen die overdag lokaal meer dan 36 graden bereikten (!) was het ook in de nacht die volgde allesbehalve koel. Jawel: op diverse plaatsen in het land bleef het zelfs een stuk boven die 20 graden. Nou, dat is dan toch een dikke vette tropennacht? Nee, niet helemaal.

Etmaal

Wat wil nu het geval: in alle officiële metingen, lijstjes en statistiekjes wordt een periode van 24 uur gehanteerd. Een volledig etmaal dus, tussen 0.00 uur en 0.00 uur (UTC, dus bij ons is dat van 2.00 uur tot 2.00 uur). En wat gebeurde er vervolgens zaterdagavond: het koelde af. Nog vóór middernacht werd het vrijwel overal een stuk koeler dan 20 graden. Dus: omdat het de volgende nacht koeler werd, komt de vorige nacht, die al lang en breed voorbij is, alsnog niet als tropennacht in de statistieken. Fijn voor de statistieken, maar voor normale mensen behoorlijk idioot.

Nacht vs. etmaal

Soms is er best iets te zeggen voor vastomlijnde definities. Zonder nauwgezette parameters is er natuurlijk geen enkele vergelijking te maken. Je hebt dit nodig om de ontwikkelingen te zien op de langere termijn. De wetenschap is kil en onvermurwbaar. Natuurlijk: er wordt ook door de officiële instanties wel gekeken naar de minimumtemperatuur tussen 18.00 uur en 6.00 uur, wat veel en véél logischer is in dit geval. Gelukkig begint dat steeds meer door te dringen. Het KNMI kwam onlangs zelfs met een grafiekje van warme nachten naar buiten, waarin niet alleen de etmaaltemperaturen te zien waren, maar ook nachttemperaturen. Bravo, en laten we het dáár dan voortaan over hebben. Niemand praat in etmalen, waarom zouden we dan wel zo rekenen?

Tien minuten

Zo zijn er trouwens nog veel meer problematische definities. Ook een ‘vorstdag’ – een dag waarop het op enig moment vriest – wordt bekeken over die 24 uur. Dus als het ’s nachts tussen 23.55 uur en 0.05 uur even tien minuten onder nul komt, heb je meteen twee vorstdagen te pakken. Ja, zo kan ik het ook.

Commentaar

Toch leven al die definities nog volop. Laatst zei ik op de radio, na drie tropische dagen, dat het ‘koeler’ werd, want de volgende dag zou het 23 graden worden. “NeE, hEt WoRdT nIeT kOeLeR, hEt WoRdT mInDeR wArM!” kreeg ik als commentaar. Dat ‘mag’ je in weerland zo niet zeggen. Nou sorry vriend, correct of niet, als ik drie nachten in een slaapkamer van 29 graden heb geslapen, ervaar ik 23 graden toch echt als ‘lekker koel’.

Woorden

De kloof tussen hoe mensen het weer ervaren, en wat wij weermensen erover zeggen, is soms best groot. En dit soort onbuigzame weertaal helpt totaal niet. Helemaal niet omdat er in die lange lijst met definities allerlei woorden worden gebruikt die in het dagelijks leven zeer subjectief zijn. Bij woorden als ‘hard’, ‘slecht’, ‘matig’ en ook ‘warm’ heeft iedereen een ander beeld. Maar in de weerwereld mag er vaak maar één interpretatie bestaan.

Vertaalproblemen

En waar wij de weersverwachting dagelijks moeten vertalen naar een bericht waar een kijker of luisteraar iets aan heeft, zitten dit soort officiële termen vaak in de weg. Dat de nacht náár zaterdag niet als tropennacht de boeken in zou gaan, omdat het zaterdagávond na 21.00 uur minder dan 20 graden werd, dat kan echt niemand volgen. Helemaal niet als je de hele nacht wakker lag omdat je bed als een braadslee voelde. Wat heeft die volgende nacht daar nou mee te maken? Het lijstje van ‘officiële’ tropennachten is maar kort, maar in werkelijkheid heb jij al veel meer tropennachten beleefd dan in dat lijstje staan.

Correctheid is één ding, maar om daar in dit geval aan vast te houden lijkt me het toppunt van idioterie. Na één zo’n slapeloze plaknacht hoef je echt niet meer aan te komen met exacte data. Een nacht is een nacht, en niet twee halve nachten. Statistiekjes zijn leuk, maar logica is leuker.

 

Dorien Bouwman / Weer.nl

Bronnen: KNMI

Meer Nieuws