Home > Nieuws > De beruchte Hemelvaartsstorm van 1983
Volg Weer.nl

Nieuws

De Kanaalrat van 12 mei 1983.

De beruchte Hemelvaartsstorm van 1983

Misschien wel de meest opvallende storm uit het verleden is de plotselinge storm die het land op Hemelvaartsdag 1983 teisterde. Hemelvaartsdag viel toen op 12 mei. Het werd noodweer, veroorzaakt door een Kanaalrat.

De storm kwam voort uit een kleine randstoring die plotseling boven het Kanaal ontstond en hierboven zeer sterk uitdiepte: een zogenaamde ‘Kanaalrat’. Het centrale, sturende lagedrukgebied lag bij Ierland. Een Kanaalrat kan opeens heftig uitpakken en dat gebeurde 12 mei 1983. De gebruikte weermodellen waren toen nog lang niet zo fijnmazig als de modellen van tegenwoordig en zij misten deze kleine storing bijna helemaal.

Matige wind
De dag ervoor was het weerbericht ook niet verontrustend. De Hemelvaartsdag 1983 zou beginnen met opklaringen, in de loop van de dag werd meer bewolking en een enkele bui verwacht. Hierbij zou het zo’n 14 graden worden met matige (!) zuidenwind. Er was dus geen enkele reden om niet een deel van de dag buiten door te brengen of het water op te gaan…

Lokaal heel even zeer zware storm
De realiteit zou dus heel anders worden. In de loop van de ochtend zag het KNMI de kleine storing vanuit het zuidwesten op ons land afkomen en dat hierin een zware storm ontstond. Meteen werden waarschuwingen uitgegeven, maar voor de meeste watersporters kwamen die te laat. De verwarring was zo groot dat er voor de regio Vlissingen zelfs even voor een orkaan, windkracht 12, werd gewaarschuwd. Uiteindelijk waaide het in Zeeland en langs de westkust gemiddeld over een uurvak met windkracht 9 en daarmee was een officiële storm een feit. Maar over een wat kortere periode was er in deze regio’s tijdelijk een zware west-zuidwesterstorm, windkracht 10. En in Cadzand was, gemiddeld over tien minuten, zelfs maximaal windkracht 11 gemeten. Dat is zeer zware storm. Vermeldenswaardig zijn verder nog de opgetreden sterke windvlagen. In Cadzand werd een windstoot van 133 kilometer per uur gemeten en in IJmuiden kwam de windmeter tot een maximale vlaag van 131 km/u.

Klein en van korte duur
De storm stak opeens op en duurde ongeveer twee uur. Het hoogtepunt van de storm was rond 13 uur. Die hele kleine randstoring had op een gegeven moment een laagste kerndruk van slechts 984 hectoPascal, en de storm die hieraan gekoppeld was had slechts een diameter van rond 100 kilometer. Zie de weerkaart bovenaan dit artikel. Voor zover kon worden nagegaan was het de zwaarste storm zo laat in het voorjaar sinds de “Pinksterorkaan” van 28 mei 1860.

Drukke dag voor de vrijwilligers van de KNRM
De chaos was compleet. Er vielen veel gewonden en helaas verloren ook 11 mensen, vooral zeilers, het leven. En niet alleen watersporters kwamen in de problemen: automobilisten kregen te maken met flinke rukwinden, terwijl fietsers en voetgangers ook nog eens moesten uitkijken voor vallende takken en bomen. Voor de Koninklijke Nederlandse Reddingmaatschappij, de KNRM, was die 12de mei 1983 ook een gedenkwaardige dag. Een rampdag. Tientallen jachten en een groot aantal surfers kwamen toen in moeilijkheden. Er kwamen 12 reddingboten en een lijnwerp- en wipperploeg in actie. De bemanningen zijn totaal 58,5 uur in touw geweest om 71 personen te redden, 17 jachten binnen te slepen, 2 jachten te begeleiden en 3 surfers uit het wilde water te vissen. Bovendien rukten zij uit voor 9 jachten, 1 plankzeiler en 2 drenkelingen, zonder die daadwerkelijk hulp te hoeven bieden. Kortom, een dag om niet snel meer te vergeten.

Kan zoiets nu ook nog gebeuren?
Het is zeer onwaarschijnlijk dat een dergelijke kleine storm, die in korte tijd opsteekt, ook tegenwoordig zo onverwacht komt. Analyses van het Amerikaanse (NCEP-)weermodel laten zien dat voor het losbarsten van de storm er in dit weermodel bijna niets van een storm zichtbaar is. Het centrale lagedrukgebied ligt bij Ierland, met een enkele uitloper (een zogeheten vore van lage luchtdruk) boven onze omgeving, maar dat is alles. Ook 24 uur later is er van die kleine storing die dit noodweer had veroorzaakt, niets in het model terug te vinden.

weerkaart re-analyse 1983

Her-analyseweerkaart van 12 mei 1983 om 8 uur. Vrijwel niets duidt op een kleine stormdepressie. Wel zie je een rimpeling in het isobarenpatroon boven Frankrijk. Dit is een uitloper van de depressie, een zogeheten vore. Bron: Wetterzentrale.

 

Tegenwoordig is dit ondenkbaar. De weermodellen zijn veel fijnmaziger geworden. Ook worden zij iedere zes uur gedraaid en bovendien heeft vrijwel iedereen de beschikking over een smartphone, tablet of computer waarop op ieder moment van de dag waarnemingen, satelliet- en neerslagradarbeelden kunnen worden bekeken. Zelfs als men dit nalaat, dan zijn er nog ‘waarschuwingsapps’ die de watersporter er op wijzen dat er ‘zwaar weer’ in aantocht is. Kortom, ook in de toekomst zal het echt wel eens nu en dan noodweer zijn, maar dit zal niet meer zo onverwacht komen als 37 jaar geleden. Hopelijk zullen hierdoor de gevolgen dan ook minder dramatisch zijn dan toen.

Bronnen: KNMI, KNRM, VWK, Weerwoord.be

Door: Jordi Bloem / Weer.nl

Meer Nieuws