Het mooie van het weer blijft dat het altijd haar eigen weg volgt. Verwachtingen komen meestal behoorlijk goed uit, soms worden weermodellen en meteorologen verrast. Deze woensdag was er weer eens een kleine verrassing. Het zijn van die verrassingen die het weer zo boeiend maakt.

Dinsdagavond trok een regenstoring, een koufront, van west naar oost over Engeland. Dit koufront behoorde bij een actieve depressie die dinsdag in korte tijd was ontstaan in de buurt van Schotland en daar langdurig veel wind veroorzaakte met windstoten tot 110, langs de westkust lokaal zo’n 125 kilometer per uur. Op het satellietbeeld hiernaast is de depressie te zien, met een mooie krul met bewolking eromheen. Het langgerekte koufront boven Engeland lijkt als een angel eronder te hangen en trekt oostwaarts, richting de Noordzee en Nederland.

Dit was de situatie van dinsdagavond. De verwachting was – ook woensdagochtend vroeg nog – dat het koufront in de ochtend Nederland alweer uit zou trekken. Daarachter zouden een paar mooie brede opklaringen al vrij snel het land binnentrekken. Het ging allemaal ietsje langzamer.

En dat kwam omdat er iets heel interessants aan de hand was. De crux van het verhaal wordt gevormd door een klein weersysteem dat op het satellietbeeld bovenaan deze pagina al zichtbaar is. Achter de bewolking van het koufront is een relatief kleine pluk bewolking te zien, ten zuidwesten van Engeland en Wales.

Dit plukje bewolking was ontstaan op een plek met stijgende draaiende luchtbewegingen hoog in de atmosfeer aan de voorzijde van een in de bovenlucht aanwezige uitloper van lagedruk (zie de afbeelding hiernaast).

Gedurende de nacht zou de pluk bewolking langzaam verder uitgroeien, waarbij met een beetje fantasie uit de pluk geleidelijk een kommavorm herkend kon worden. Een dergelijk weersysteem wordt daarom ook wel een ‘comma cloud’ genoemd. Zie de satellietbeelden hiernaast van woensdagnacht.

Bij dit alles schoof het geheel – zowel koufront als comma cloud - (met de bovenluchtstroming mee) steeds verder oostelijk op. Tegen de het eind van de nacht lag het koufront met bijbehorende regen boven Nederland. De verwachting was dat het koufront met de regen reeds later in de ochtend naar het oosten zou wegtrekken. Met daarachter het binnentrekken van een aantal zonnige perioden.

Het zou iets anders gaan. De comma cloud zou zich juist gedurende de ochtend nog verder uitbouwen, onder invloed van de steeds sterker worden stijgende (en tegen de klok in draaiende) bewegingen. In feite was er sprake van een klein lagedrukgebiedje in de hogere luchtlagen.

De stijgende en draaiende bewegingen werden daarbij zo sterk dat ook het koufront langzaam aan steeds verder werd beïnvloed: een deel van het koufront werd naar de comma cloud toe gezogen.

Het resultaat in vaktermen: een ‘instant occlusie’. In de praktijk: een vertraging van het koufront en dus ook een vertraging van het naar het oosten wegtrekken van de bewolking en regen. Later op de ochtend intensiveerde de regen in korte tijd boven het zuidoosten van het land bovendien behoorlijk.

Op de radarbeelden was daarbij overigens maar weinig te zien van de instant occlusie, anders de daardoor veroorzaakte (vertragende) kleine knik in de regenzone boven ons land. De satellietbeelden gaven echter een prachtig beeld (zie ook de foto’s hiernaast).

Dat op de neerslagradarbeelden de instant occlusie zelf niet te zien was, had er overigens mee te maken dat de deze niet nóg verder was uitgediept. Ze bleef beperkt tot een lagedrukgebiedje op grotere hoogte met vooral hoge en niet meer dan een beetje middelbare bewolking. Soms ontwikkelen deze weersystemen zich wel verder door, tot heuse depressies met bewolking tot in de onderste honderden meters van de atmosfeer en daarbij ook (soms veel)neerslag.

Achter de krul met bewolking die op de satellietbeelden wel goed te zien was, kwamen rond het middaguur opklaringen het zuidwesten van het land binnenstormen. Een paar uur later dan verwacht.

Afbeelding homepage: uitsnede foto Alexandra Smink

Bron: Meteo Consult