Een grote bel met koude lucht, die in Canada de oceaan is opgestroomd, heeft voorlopig een einde gemaakt aan alle aspiraties van winterliefhebbers in Nederland. Als gevolg van de wisselwerking tussen die koude lucht en het relatief warme water van de oceaan heeft zich boven de oceaan een sterke westelijke straalstroom ingesteld. Lagedrukgebieden die hierin boven het westelijke deel van de oceaan ontstaan, trekken in een hoog tempo op Europa af en brengen bij ons een wisselvallig weerbeeld met nu en dan veel wind en relatief hoge temperaturen.

Bevonden we ons afgelopen week nog aan de rand van de zich ontwikkelende westcirculatie, inmiddels dringen de lagedrukgebieden ook gemakkelijk tot onze omgeving door. Het grappige daarbij is dat het tegelijkertijd berichten regent over de kou in de oostelijke helft van Canada en in het noordoosten van de VS, de oorzaak van de weersverandering. In de in het oosten van Canada gelegen plaats Chamouchouane vroor het vanochtend bijna 42 graden (-41,9). Deze plaats ligt op 49 graden noorderbreedte, ongeveer ter hoogte van in Europa Parijs.

Mensen die de afgelopen dagen de berichtgeving over het op de Hudson in New York verongelukte vliegtuig hebben gevolgd, zullen hebben gezien dat het ook daar op dat moment hard vroor en dat er sneeuw lag. Ter illustratie: New York ligt op ongeveer 41 graden noorderbreedte, dat wil zeggen ongeveer net zo zuidelijk als de Italiaanse stad Napels en even ten noorden van Madrid, de Spaanse hoofdstad. Nederland ligt op rond 52 graden noorderbreedte, maar wordt nooit zo koud als de gebieden aan de andere kant van de oceaan, die veel zuidelijker liggen, omdat ons weer bijna altijd uit het westen en dus van zee komt. Daar levert een westelijke of noordwestelijke wind juist continentale lucht op die in de winter ijskoud in. 

Invloed oceaan
Hoe groot de invloed van de oceaan is op het weer bij ons, laten de weerkaartjes naast dit verhaal mooi zien. De eerste twee kaartjes tonen een combinatie van de luchtdruk en de temperaturen op grondniveau, voor vandaag en voor aanstaande vrijdag. Op beide kaarten waait de wind op de oceaan van het Canadese vasteland naar Europa. Is de lucht die via de Canadese oostkust het water opkomt nog ijskoud, na ongeveer een kwart van de tot Europa af te leggen afstand is de temperatuur erin al tot boven het vriespunt gestegen en, eenmaal bij ons aangekomen, is de lucht zover opgewarmd dat het kwik erin hier boven de bij ons geldende normaal uitkomt.

Is de relatie tussen grondtemperaturen en de warmte van het oceaanwater nog een tamelijk duidelijke, ook op wat grotere hoogte heeft de oceaan flink invloed. Dat laten de volgende twee weerkaartjes zien, beide gevuld met gegevens voor de wind op rond 5 kilometer hoogte en de temperaturen op ongeveer 1500 meter hoogte. Ook hier zien we de, zij het minder sterke maar toch, opwarmende werking van de oceaan. Lucht die met temperaturen beneden -20 graden op 1500 meter hoogte de oceaan op gaat, komt hier met een temperatuur van dichtbij 0 graden (soms iets erboven, soms iets eronder) aan. En heeft zijn winterse trekken wel verloren.

De opwarming van de eerst koude lucht op grotere hoogte heeft vooral te maken met de stijgbewegingen in de lagedrukgebieden, die aan de westkant van de oceaan steeds weer ontstaan in of in de buurt van het gebied waar de koude lucht de oceaan opstroomt. Door die stijgbewegingen komt de warmere en vochtigere lucht, afkomstig uit de luchtlagen direct boven het oceaanwater, in de atmosfeer daarboven terecht. Als dit proces één ding duidelijk laat zien, dan is het hoeveel bufferwarmte er in het oceaanwater aanwezig is. Het is dan ook niet voor niets dat oceanen een grote rol spelen in de berekeningen rond de opwarming van ons klimaat.

Verwachting
Het behoeft geen betoog dat het voorlopig wisselvallig blijft in Nederland. Evenmin zal het een verrassing zijn dat de winter in Nederland in elk geval deze week geen enkele kans meer heeft om hier nog een voet aan de grond te krijgen. Toch is het ook niet extreem zacht. De straalstroom ligt dusdanig zuidelijk dat we niet in de veel zachtere lucht aan de zuidkant ervan terechtkomen, zoals de afgelopen jaren vaak wel het geval was. Temperaturen in de dubbele cijfers zitten er dan ook niet in. En in de nachten kan het tijdens opklaringen nog steeds tot in de buurt van het vriespunt afkoelen, waarbij het op de wegen toch weer plaatselijk glad wordt.

Wilt u weten hoe het de komende tijd verdergaat met het wisselvallige en soms onstuimige weer in Nederland, bel dan de Meteo Consult weerlijn (0900-9725, 55 ct. per min). Onder optie 1 treft u de verwachting aan die zich met name op ‘vandaag en morgen’ richt, optie 2 is er voor het uitgebreide weeroverzicht voor de komende 5 dagen en onder optie 5 staat de verwachting tot 9 dagen vooruit. De verwachting tot 4 weken vooruit treft u onder optie 6 aan.

Bron: Meteo Consult.