Een paar dagen terug, zoals afgelopen zaterdag, zaten de computerberekeningen voor de lange termijn nog niet op één lijn. Het ene computermodel gaf een vorstinval gedurende het laatste weekend van januari, het andere model liet dat juist niet zien. Inmiddels zijn vrijwel alle berekeningen die we gebruiken om een weersverwachting tot tien dagen vooruit op te stellen er wel uit: aan het einde van de maand begint vrieskou vanuit Oost-Europa op gang te komen. Gaat het dan toch nog lukken met het koude winterweer?

Betrouwbaarheid
Hiermee is overigens (nog steeds) niet gezegd dat dit ook echt gaat gebeuren. Zonder de winterliefhebbers te willen teleurstellen, maar een weersverwachting voor vijf dagen vooruit en langer is nou eenmaal minder betrouwbaar dan een weersverwachting voor de korte termijn. Statistisch gezien is de huidige weersverwachting voor tien dagen vooruit met de huidige generatie weermodellen voor grofweg 65% betrouwbaar. En dan gaat het hier alleen om een trendverwachting: wordt het op die termijn bijvoorbeeld warmer, kouder, natter of droger. Maar gooien we nu alle berekeningen op één hoop, dan is het nu gerechtvaardigd om te zeggen dat (het begin van) een koude periode voor 70 à 80 procent waarschijnlijk is. Meer weten over de op handen zijnde kou? Beluister dan onze weerlijn optie 5. Hier wordt de weersverwachting tot tien dagen vooruit in detail besproken door de mediameteoroloog. Twee keer per dag. De eerste staat er voor 10 uur en de tweede volgt in de middag, vòòr 14 uur.

1991
Sommige mensen hebben de winter nu al afgeschreven als het om langdurige vorst en het eerste pak sneeuw gaat. Maar dat het altijd nog kan winteren, bewijst wel het jaar 1991. De winter van ‘90/’91 stelde tot en met 10 januari ook vrijwel niets voor, maar voor de winterliefhebbers kwam het later nog helemaal goed. In de laatste tien dagen van januari 1991 begon het te vriezen en uiteindelijk rolde er een vorstperiode van formaat uit de bus. Daarbij viel er ook nog eens veel sneeuw. Een vorstperiode die maarliefst 17 dagen duurde was het resultaat. Van 6 tot en met 11 februari was er zelfs sprake van een koudegolf. Hierbij moeten we bedenken dat we in de afgelopen 23 (!) winters slechts twee koudegolven hebben gehad; naast die van 1991 ook in de winter van 1997.

De eerstkomende dagen
Om ver vooruit te kijken moet je altijd beginnen bij de uitgangssituatie. Te beginnen bij komende nacht, de nacht naar dinsdag dus. Dan trekt vanuit het westen een uitloper van een hogedrukgebied ons land binnen. Hierdoor is het, op nog een paar (hagel)buien aan de kust na, droog en vrij helder. In de frisse lucht kan het vervolgens aardig afkoelen met minimumtemperaturen van veelal 1 tot 3 graden en daarmee op veel plekken vorst aan de grond, op autoruiten en platte daken. Morgen begint met flink wat zon. Maar in de loop van de dag raakt het vanuit het zuidwesten bewolkt op nadering van een frontale storing. Die is gekoppeld aan een omvangrijk lagedrukgebied op de oceaan. In de namiddag betekent dit vanuit Zeeland regen en motregen. Het front heeft vrij zachte lucht bij zich en het trekt vervolgens in de avond en nacht naar woensdag langzaam naar Groningen en Drenthe toe. In die hoek van het land is de lucht aan het aardoppervlak eerst nog lang vrij koud, zodat hier enige tijd 'kletsnatte' sneeuw wordt verwacht. Woensdag overdag trekt de regenzone geleidelijk naar Duitsland weg, maar vanaf Engeland komt dan nog een koufront binnen met wat regen. Dat front schuift donderdag maar traag oostwaarts. Dit komt omdat een krachtig hogedrukgebied boven Siberië tegendruk geeft. De middagtemperaturen bij dit alles: morgen rond 6 graden, woensdag tussen 4 graden in de provincie Groningen en rond 9 graden in Zeeland en donderdag wordt het veelal 7 tot 9 graden.

Verschuivingen op de kaarten
Vanaf vrijdag lijkt het gehele drukpatroon op de Europese weerkaarten te verschuiven. Op vrijdag zelf wordt een niet al te actief lagedrukgebied met kern tussen IJsland en Schotland berekend. Deze depressie schuift vervolgens zaterdag via het Noordzeegebied naar ons land toe, als we kijken naar de hoofdberekening van het Europese model ten minste. Het laagje is omgeven door vrij koude lucht met in de bovenlucht op bijvoorbeeld het niveau rond 1500 meter hoogte  temperaturen van -6 tot -8 graden. Dit zou bij ons kunnen uitdraaien op (natte) sneeuw… Verder zien we op de weerkaart van deze dag op de Atlantische Oceaan, iets ten oosten van de Azoren, een hogedrukgebied terug en ligt er boven Siberië nog altijd dat krachtige hogedrukgebied. Beide weersystemen lijken vervolgens de dagen daarna hun handen ineen te slaan, zodat de westelijke stroming vanaf de oceaan - de straalstroom - West-Europa niet meer binnenkomt. Dit gebeurt trouwens ook op stratosfeerniveau, rond 12 kilometer hoogte, en dat hebben we op deze hoogte deze winter tot nu toe nog niet gezien! Zie het plaatje hiernaast.

Siberiëhoog
En aan de zuidflank van het Siberiëhoog waait aan het aardoppervlak een oostelijke wind die vrieslucht richting West-Europa blaast. De vorstgrens komt vrijdag echter nog niet veel verder dan tot de oostelijke helft van Duitsland. In feite is dat eerdervermelde lagedrukgebied nog een ‘luis in de pels’ voor de opmars van de kou vanuit het oosten. Maar in de loop van het weekend van 28 en 29 januari verdwijnt dat laagje van de kaarten en zou dan toch (eindelijk) de vorst zijn weg naar het westen kunnen vervolgen, zodat we mogelijk een vrij lange periode met vriestemperaturen tegemoet gaan! Dat is te hopen voor de winterliefhebbers en voor hen is het deze winter misschien wel nu, of nooit.

Bron: Meteo Consult. Foto voorpagina: Tonny Morsink in de Lutte (Ov.). Precies 2 jaar geleden, dus op 23 januari 2010, was het volop winter in het noorden en oosten van het land met ijspegels aan het schuurdak.