Het duurde even alvorens het cyclonenseizoen op de Atlantische oceaan losbarstte, maar inmiddels is de gang er goed ingekomen. Tot en met gisteren (maandag) hadden elf stormen een naam gehad en waren we dus tot de ‘K’ gevorderd, maar de veertiende tropische depressie is ten westen van Afrika ontstaan en heeft inmiddels de naam ‘Lisa’ gekregen.

Ondertussen is de orkaan ‘Karl’ al een tijdje terug boven Mexico een schone dood gestorven en stelt ‘Julia’, die boven open water is gebleven, niet veel meer voor. ‘Igor’ echter, die nog vóór deze twee orkanen is ontstaan, raast nog onverminderd voort. In het onderstaande verhaal vertellen we hoe deze cycloon Bermuda geselde, maar leggen we ook uit dat de restanten van deze orkaan niet het nazomerweer in onze omgeving zullen brengen zoals in diverse media werd gesuggereerd, maar dat door ex-Igor eerder juist de herfst bij ons in de steigers wordt gezet!

Een orkaan met een lange adem.

Ook Igor is steeds boven open water gebleven en ‘leeft’ daarom al erg lang. De NHC (National Hurricane Center) wist al op 8 september te melden dat een depressie ten zuiden van de Kaap Verde eilanden krachtig genoeg was geworden om hem de naam ‘Igor’ te geven. Terwijl de storm langzaam westwaarts trok, wilde het aanvankelijk niet zo lukken. Tijdelijk werd de storm zelfs gedegradeerd tot een tropische depressie, maar al snel kwam er wederom leven in. De combinatie van warm zeewater en weinig windschering maakte dat Igor nu snel tot een orkaan uitgroeide en uiteindelijk zelfs tot een ‘major hurricane’ van kracht vier, met maximale gemiddelde windsnelheden van 240 km/uur. Dat was rond 13 september het geval.

De dagen daarna bleef Igor goed op sterkte. Hij zwakte iets af, maar dat is maar hoe men het bekijkt. De orkaan werd namelijk erg groot, zodat een flinke oppervlakte door de tropische storm- en orkaanwinden werd bestreken. Ondertussen kreeg ook Julia opeens de geest en wist zelfs Karl, ondanks een gebrek aan manoeuvreerruimte, eventjes sterkte ‘vier’ aan te tippen.

Al ruim van tevoren werd ingeschat dat Igor naar het noorden zou gaan afbuigen en dat het centrum van de orkaan dicht langs, of zelfs over Bermuda zou koersen. Dat zou dan een goed gericht schot van de natuur zijn, om dat kleine eilandengroepje van nog geen 55 vierkante kilometer midden in die grote waterplas, precies te raken.

Bermuda wordt gegeseld.

In de loop van afgelopen zondag en maandag trok het centrum van Igor (een echt oog was op satellietfoto’s niet meer herkenbaar) rakelings ten westen van Bermuda langs, als het ware op roeiafstand. Gelukkig voor de eilandbewoners was Igor toen niet meer de geweldenaar, zoals de dagen daarvoor nog werd gevreesd. Igor passeerde als een categorie ‘1’ orkaan, maar had uiteraard wel een enorme impact op het eiland, te meer daar het gebied met sterke winden zo omvangrijk was. In totaal kwamen er twee volle etmalen op rij windstoten voor van tenminste stormkracht en bijna 24 uur lang bereikte de gemiddelde wind ten minste windkracht negen. Op 20 september, rond 3.00 UTC, werd er gemiddeld windkracht 12 gemeten en bereikten de windstoten snelheden tot 150 km/uur. Daarbij vielen er ook zware regenbuien, die tussen 100 en 250 mm hemelwater achterlieten. Maandagavond (Nederlandse tijd) trok het windveld van Igor eindelijk naar het noorden weg en kon de eilandbevolking de schade gaan opnemen.

De invloed van Igor op ons weer.

Zelfs als een tropische storm niet boven land terechtkomt en daar snel uitsterft, zal een dergelijke orkaan geen lang leven beschoren zijn, als hij de tropische wateren verlaat. Zodra een tropische cycloon boven koeler water terechtkomt, wordt de orkaan langzaam van zijn voeding beroofd, maar kan nog een tijd, als het ware ‘freewheelend’ blijven rondtollen. Vaker zal een toenemende windschering voor een sterkere erosie zorgdragen. Niet zelden transformeert zo’n van oorsprong tropische depressie, tot een meer doorsnee lagedrukgebied, vooral als hij een zogenaamd ‘oud front’ ontmoet, dat ook dan nog de grens vormt tussen twee verschillende luchtsoorten. Een paar keren steekt zo’n orkaanrestant de oceaan over en komt dan bij Europa in de buurt. We hebben hier in september of oktober in het verleden meerdere malen met stormachtig en regenachtig weer te maken gehad vanwege een depressie, waarin zo’n ex-tropische cycloon ingebed zat.

Net zoals dat met een ‘normale’ depressie het geval is, kan deze echter ook aanleiding geven tot een periode van fraai nazomerweer. Gaat zo’n lagedrukgebied voor anker boven Ierland of in het zeegebied daar iets ten westen of zuiden van, dan wil de wind bij ons wel eens naar de zuidhoek worden getrokken. Zeker als de luchtdruk boven het Europese continent tegelijkertijd nogal hoog is, dan kan er een fraaie en warme nazomerperiode het gevolg zijn.

In geval van Igor moeten de verwachtingen wat dat betreft echter niet hooggespannen zijn. Igor is namelijk helemaal niet van plan om de Atlantische oceaan over te steken. Was gisteren (maandag) nog het idee dat de restanten van Igor boven de Groenlandse ijskap zouden uitsterven (wat een einde trouwens voor een tropisch weersysteem!), vandaag wordt een nog westelijker koers berekend die Igor boven het Arctische gebied ten westen van Groenland zal brengen.

Igor is trouwens nog steeds flink actief. Nog steeds razen er orkaanwinden rond het centrum en New Foundland krijgt daar een flinke veeg van mee. Zelfs als het centrum van Igor New Foundland is gepasseerd en  op rond 60 graden noorderbreedte is aangekomen, wordt Igor nog op orkaansterkte gezet en pas daarna, als hij verder naar het noordwesten koerst, neemt de windsterkte af.  Hoe dan ook, het moge duidelijk zijn dat Igor op zeer grote afstand van Europa blijft.

Ten oosten van de cycloon staan echter wel zeer sterke zuidelijke winden, waarmee veel warme lucht, ook hoger in de atmosfeer, naar het noorden wordt getransporteerd. Een rug van hoge luchtdruk op de oceaan, daar ten oosten van, bouwt hierdoor verder op en versterkt zich met name in de regio Groenland – IJsland. Dit proces begint trouwens pas vandaag (dinsdag) en zet morgen (woensdag) verder door en kan daarom niet de oorzaak zijn van het fraaie nazomerweer bij ons. Nee, het effect van de ontwikkelingen nabij het IJslandse, gaan we pas tegen het weekeinde merken.

Terwijl Igor langzaam maar zeker boven Noordoost-Canada de laatste adem uitblaast, komt het hoog bij IJsland  in beweging, komt in het zeegebied tussen IJsland en Schotland te liggen en gaat daar een uitloper vormen richting een ander hogedrukgebied dat bij de Azoren is te vinden. Als er iets dus niet gaat gebeuren, dan is het dat we door de invloed van Igor te maken krijgen met een zwoele zuidelijke stroming in ons land. Integendeel, we krijgen kille noordelijke winden vanaf vrijdag, die ook nog eens veel wolkenvelden en gebieden met buien aanvoeren, dit aan de oostflank van een hogedrukgebied dat voor de nazomerliefhebbers verkeerd ligt ten (noord)westen van ons. De ontwikkelingen daarna zijn dat het best nog wel goed zou kunnen komen met de nazomer, maar de depressie die misschien na het komende weekend de wind bij ons alsnog in de zuid- tot zuidwesthoek drukt, heeft in ieder geval niets met de restanten van Igor te maken.

Bronnen: Meteo Consult, KNMI, National Hurricane Center (NHC), NASA, NOAA, div. internetsites, o.a. Wikipedia. Foto voorpagina: getuige op Bermuda met de nickname ‘Bermybabe68’.