Nog één dag, en de meteorologische zomer is voorbij. Door diverse mensen zal er met gemengde gevoelens naar het afgelopen zomerseizoen worden teruggekeken. Vrij alom heerst de mening dat we maar een matige zomer hebben beleefd. Natuurlijk kan september nog een hele reeks van fraaie (na)zomerse dagen opleveren, voor een recent voorbeeld hoeven we alleen maar naar september vorig jaar te kijken. Dit jaar lijkt het er wat dat betreft niet zo van te komen, althans gedurende de eerste septemberweek niet. We blikken in dit verhaal echter niet vooruit, maar terug. Was het inderdaad een matige zomer? Of zijn we de afgelopen jaren door het veelvuldige fraaie weer verwend geraakt en zijn we vergeten dat we niet in Zuid-Frankrijk wonen, maar gewoon in Nederland? We laten de diverse cijfers spreken, waarbij we ons vooral baseren op de metingen in De Bilt.

Duidelijk is in ieder geval dat de zomertemperatuur als geheel opnieuw boven de norm is uitgekomen. Dat moet echter wel geheel op het conto van juni worden geschreven, want juli verliep een tikje koeler dan ‘normaal’ en ook augustus zal op de valreep net onder de norm van 17.2 graden eindigen. De afwijking naar beneden was in beide gevallen wel kleiner dan een halve graad, zodat er qua temperatuur beter van een tweetal ‘gemiddelde’ maanden gesproken kan worden.

Dat het beeld van de mensen in het algemeen, en van vakantiegangers in het bijzonder niet zo heel positief was, kwam dat het aantal échte stranddagen met volop zon van ’s ochtends vroeg tot in de avond, daarbij niet teveel wind en hoge temperaturen, schaars waren. Qua aantal zonne-uren komen we ten opzichte van de norm wat tekort, maar ook in dit geval is de afwijking naar beneden niet al te groot. De Bilt komt op een totaal van 545 tot 550 zonne-uren uit. Sinds 1901 zijn er 26 zomers geweest die op een totaal tussen 500 en 550 uren uitkwamen en in 15 zomers werd de 500 uur niet eens gehaald. De meest sombere zomer was die van 1907, toen de koek bij ruim 378 zonne-uren op was. Veel recenter, in 1988 verliep de zomer ook erg somber met een totaal van 421 uren. Er is echter geen sprake van dat de nu bijna afgelopen zomer zeer somber was of zoiets, in competitietermen kan er beter worden gesproken van een ‘zwakke middenmoter’. Uiteraard scheen in sommige zomers de zon veel veelvuldiger, in 2003 bijna 706 uren. Absolute topper blijft de legendarische zomer uit 1947, met ruim 840 uren zonneschijn.

Was de hoeveelheid zonneschijn dus iets onder de maat, de hoeveelheid neerslag zat ook niet mee. Op heel wat dagen viel er regen of een aantal buien, maar niet zelden ontlaadde de buien zich juist gedurende de avond en nacht, en viel het weerbeeld overdag best wel mee. Zoals wel vaker traden er grote verschillen in het land op, en het neerslagkaartje van alleen deze augustusmaand maakt wat dat betreft al veel duidelijk. Daar waar in Limburg van een kletsnatte maand kan worden gesproken met lokaal meer dan 130 mm, is er op veel locaties verder noord- en westwaarts sprake van een gemiddelde, tot zelfs ronduit droge augustusmaand! In het noordwesten is tot vanochtend lokaal minder dan 25 mm gevallen. In De Bilt leverde deze zomer bijna honderd millimeter meer nattigheid op dan in een ‘gemiddelde’ zomer, er viel bijna 300 mm. Juli alleen al leverde meer dan driekwart van de gemiddelde zomerhoeveelheid op, maar augustus was in het Biltse wat droger dan de norm. Sinds 1906 hebben zestien zomers hier tenminste 300 mm neerslag opgeleverd. Het laatst gebeurde dat in 2004, na de recorddroge zomer van 2003 die slechts 73.6 mm in de regenmeter had doen belanden.

Dat de zomer van 2007 bij de warmste helft van alle zomers terecht is gekomen, hebben we al verteld, maar dat is niet het hele verhaal. Het aantal écht warme tot hete dagen bleef onder de maat. Slechts op één dag (8 juni) kwam het kwik in De Bilt boven de 30 graden, maar in een gemiddelde Hollandse zomer zijn tropische dagen geen gemeengoed. In dertien andere zomers kwam het ook maar tot één tropische dag en in 29 zomers bleef de teller wat dat betreft op ‘nul’ staan.

De drie zomermaanden leverden in totaal twaalf zomerse dagen op, met een maximumtemperatuur van tenminste 25 graden. Ook in dat opzicht was de zomer van 2007 een ‘zwakke middenmoter’, gezien de 41 zomers die ook niet verder kwamen dan dit aantal. Vorig jaar kregen we nog 37 van zulke dagen en zomer 2003 had er 40. Topper blijft ook hier de zomer van 1947 met 46 zomerse dagen. Aan de andere kant zijn er acht zomers geweest met hooguit vijf zomerse dagen, waaronder die van 1993. In 1907, 1954 en 1956 bleef de teller zelfs staan op twee! Zeer curieus was dat dit jaar april méér zomerse dagen heeft opgeleverd (namelijk zeven), dan mei of een van de drie zomermaanden. Sterker nog, april had er evenveel als juni en juli tezamen!

Dit alles lijkt de zomerpessimisten gelijk te geven. Na een subliem voorseizoen bleef de zomer zélf toch net onder de maat. Een tikkeltje te nat, net wat te weinig zon en een bescheiden aantal zomerse dagen. Toch was het aantal aangename dagen wel groot in aantal. Op 64 dagen (méér dan tweederde dus) steeg het kwik tot tenminste 20 graden en dat zijn er maar twee minder dan vorig jaar. Slechts 23 van de 107 zomers sinds 1901 hebben méér warme dagen opgeleverd. De topper wat dat betreft was zomer 2003 met 83 warme dagen, terwijl de hierboven genoemde koele zomers nog geen dertig van zulke dagen haalden.

De conclusie moge duidelijk zijn. We hebben een hele normale Hollandse zomer achter de rug, zoals een doorsnee zomer in ons land placht te verlopen. Voor degenen die bij warm, zonnig weer op het strand wilden bakken, was het wellicht een teleurstellend zomerseizoen, maar het aantal dagen tijdens welke het gewoon lekker ‘doe-weer’ was, bijvoorbeeld om in de tuin te werken, de fiets te pakken, een pretpark te bezoeken, gewoon te wandelen en vul maar in, was erg groot. In dat opzicht was de afgelopen zomer dus zeker geslaagd.

Bron: Meteo Consult, KNMI, eigen archief.

Foto’s: Guus Creusen (voorpagina);  Corrie Hollaar Rijksen; Karin Broekhuijsen; Martha Kivits en Jacqueline Bours.