Halverwege januari was het zo mild dat half Nederland al volop naar de lente aan het toeleven was. Een winter? Die zou er vast niet meer komen! Niets was echter minder waar. Geleidelijk verscheen er vorige week een sterk uitbreidend hogedrukgebied boven het noordwesten van Rusland en voordat we het wisten lag een uitloper daarvan tot boven Scandinavië en onze regio. De wind draaide naar het oosten en ineens zaten we volop in de winter. De temperaturen daalden tot ruim onder het vriespunt, zowel in de nachten als overdag en met bovendien een stevige wind was het ineens ijzig koud. De eerste dagen scheen daarbij de zon volop, maar vandaag (vrijdag) valt er sneeuw. Het is ‘echt’ winter!

Na een berekoude nacht met op veel plaatsen strenge en lokaal zelfs zeer strenge vorst begon het vanochtend bij het krieken van de dag in het noorden al te sneeuwen. Het kwik in de thermometer daalde tot in de kuststrook tot beneden -10 graden; in bijvoorbeeld Wijk aan Zee koelde het af tot -13 graden. In Zuid-Limburg en in Twente werd het ’t koudst met daar uiteindelijk -15 graden en dat is zeer strenge vorst.

In het noorden van het land was het gek genoeg een stuk minder koud. Met -6 graden was het zelfs het minst koude deel van het land. De reden was een klein lagedrukgebied dat boven het relatief warme zeewater was ontstaan en geleidelijk via het noorden het land binnen trok. In de vroege uurtjes kwamen vanuit die hoek van het land dan ook al de eerste meldingen van lichte sneeuwval en in de loop van de ochtend stroomden waarnemingen en foto’s binnen van 5 tot 8 centimeter sneeuw. Rond het middaguur lag er in Oudega, in het zuidwesten van Friesland, al 15 centimeter. Erg zonde natuurlijk voor het natuurijs daar, want met de komende dagen alleen maar temperaturen onder nul zal de sneeuw niet gaan dooien en dat is niet gunstig voor de ijsgroei.

Tijdelijke aanvoer milde lucht
In de loop van de dag trok het lagedrukgebiedje verder zuidwaarts en viel op steeds meer plaatsen sneeuw. In de regio Alkmaar kwam het tijdens de sneeuwbuien met ongeveer -5 graden zelfs even tot onweer. Een erg onstabiele situatie dus en vooral ook vrij uniek. Een beetje vergelijkbaar met het ‘polar low’ van 2 januari 1979. De wind draaide rondom dat lagedrukgebiedje heen langs de westkust voor korte tijd naar het westen en eventjes werd daarmee mildere lucht vanaf zee aangevoerd. Op één bepaald moment vroor het op Terschelling 4 graden met daar nog flink wat sneeuw, terwijl het op het naastgelegen eiland Vlieland ineens +2 graden was met een vrij krachtige noordwestenwind, 5 Beaufort. Even later was het in Wijk aan Zee +3,1 graden met een noordwestenwind, terwijl alle omliggende stations 5 graden vorst gaven met een zuidoostenwind.

Langs de Duitse grens lokaal niets
Het meest intensieve deel van het sneeuwgebied trok over de westelijke helft van het land met daar op veel plaatsen 3 tot 5 centimeter, lokaal meer. Op de plaatsen waar het matig sneeuwde, liepen de (snel)wegen rap vol. In het oosten viel in vergelijking iets minder en vooral in de grensstrook met Duitsland viel plaatselijk zelfs helemaal niets.

Natuurijs
Voor de schaatsliefhebbers in het oosten is het dan ook fantastisch dat daar niets is gevallen, maar voor de mensen die in het noorden de komende dagen de schaatsen hadden willen onderbinden, is het minder leuk. Ten eerste wordt door de sneeuwlaag de ijsgroei gestagneerd en ten tweede blijft de temperatuur in de nacht en overdag de komende dagen ruimschoots onder nul uitkomen. Dat betekent dat de sneeuw zal gaan bevriezen op het ijs en dat is niet gunstig voor de stroefheid en kwaliteit van het ijs.

Komende nacht gaat het op grote schaal streng vriezen, behalve in een smalle kuststrook is het met -8 graden een fractie minder koud. Met het verse laagje sneeuw dat er nu op veel plaatsen ligt, zou het echter zomaar kunnen dat de temperatuur nog een flink stuk lager gaat uitkomen, wellicht plaatselijk tot -18 graden ofwel zeer strenge vorst.

Volgende week
Niet alleen in het weekend blijft het koud, maar ook volgende week vriest het nog dat het kraakt en dat lijkt tot en met volgend weekend nog het geval. Wat de sneeuw betreft, is het na vandaag droog met bovendien flink wat zonneschijn.

Bronnen: Meteo Consult
Uitsnede foto voorpagina: Layla Wijsmuller-Vafi