Het is warm, soms zelfs tropisch heet, maar ook is de luchtvochtigheid hoog en vallen er vrijwel dagelijks ergens in Nederland een paar stevige regen- of onweersbuien. Niet echt zomers volgens velen. Toch is dit een periode in de zomer die ieder jaar terug komt en waarin deze kenmerken thuishoren. Ze hebben zelfs een eigen naam: de Hondsdagen.

Volgens de Griekse mythologie is Sirius de hond van de jager Orion. Toen Orion stierf kreeg hij met zijn hond Sirius een plekje aan de hemel, in het sterrenbeeld ‘Grote Hond’. Als de heldere ster Sirius tegelijk opkomt met de zon, is hij zes weken lang in de nachten niet zichtbaar. Men spreekt hier vanouds dan van het hoogtepunt van de zomer, de Hondsdagen, een periode van 20 juli tot en met 20 augustus. Ook wel de heetste periode van het jaar.

Tegenwoordig gelden de Hondsdagen in Nederland nog steeds als een erg broeierige en vochtig warme periode. Het etmaalgemiddelde van de temperatuur is dan 17°C en in de middag zijn temperaturen tussen 19 en 24 graden heel normaal. Ook komen in deze periode de meeste hittegolven voor.

Flinke regen- en onweersbuien zijn echter ook een duidelijk kenmerk van deze tijd. Voor de oude Egyptenaren vielen de Hondsdagen samen met de jaarlijks terugkerende overstroming van de Nijl. Deze volgde altijd zo’n 15 dagen nadat Sirius weer zichtbaar was geworden. Zo’n periode waarin rivieren buiten hun oevers treden is er bij ons niet, maar de warmte kan wel gemakkelijk leiden tot onweersbuien met veel regen in korte tijd en lokale wateroverlast.

Daarnaast worden deze dagen ook vaak geassocieerd met de aanwezigheid van veel insecten als muggen en vliegen, maar tegenwoordig ook vlooien.

Nederlandse historie
De eerste hondsdag, ook wel Pisgriet of Sint-Margriet genoemd, is 20 juli en is van oudsher al belangrijk voor de boeren. Het is een zogeheten merkeldag, een dag die in het volksgeloof bijzonder belangrijk is voor het lot van de mens of het weer. De boeren gingen er dan ook vanuit dat het weer op Pisgriet bepalend was voor het weer op de daaropvolgende weken. Dus regende het op Pisgriet dan wilde dat zeggen dat het een slechte zomer werd, maar scheen de zon, dan kon men het vlees en melk maar beter goed in de gaten houden. Men had toen nog geen koelkasten en dit was dus een periode waarin levensmiddelen snel bedierven.

Het verhaal achter Pisgriet ging dat Margriet een goede daad had gedaan en dat zij als beloning dat waar zij mee zou beginnen, zes weken ononderbroken vol zou kunnen houden, zonder moe te worden. Ze wilde toen gaan spinnen, wat veel wol zou opleveren in die tijd en dus ook veel geld, maar moest voordat ze begon eerst nog even ‘piesen’… De afloop kunt u wel raden!

Er zijn dan ook heel wat spreuken uit de oude volksmond die de aanvang van de Hondsdagen aangeven. Hieronder een aantal van deze weerspreuken.

‘Als Margriet pist in het riet, zes hele weken boerenverdriet.’

‘Regent het op St. Margriet, dan zie je zes weken de zomer niet.’

‘Met St. Margriet droog, 6 weken zon in ‘t oog.’

 
Kattendagen
Na de hondsdagen volgden er dan drie kattendagen. Deze lijken echter geen officiële status te hebben. Deze dagen waren waarschijnlijk een waarschuwing voor teveel optimisme. Men wilde hiermee aangeven dat wanneer het weer tijdens de hondsdagen slecht was geweest, het niet één, twee, drie, ineens weer mooier werd. Hoe graag mens, hond en kat dat ook wilden!

Het weer op Pisgriet dit jaar
Vanuit het weerdagboek van MeteoConsult citeer ik het weerbeeld op 20 juli 2008, ofwel Pisgriet: ‘De temperatuur kwam niet hoger dan 14 tot 16 graden langs de kust en in het binnenland, en tot een krappe 17 graden in het zuiden van het land. Het was overwegend bewolkt, met af en toe enkele vrij dikke plukken ertussen waaruit buien met soms onweer vielen. Toch was er ook redelijk wat ruimte voor de zon, het wolkendek brak regelmatig even open.’

Tja, kijkend naar de temperatuur klopt er dit jaar dus helemaal niets van deze mythe. Kijken we echter naar het weerbeeld, lijkt dat wel redelijk te kloppen. We hebben nu al een aantal weken te maken met de aanhoudende wisselvalligheid, met af en toe een zonnige of warme dag daartussen. Ook zijn stevige regen- en onweersbuien de afgelopen tijd regelmatig de revue gepasseerd. Houdt dit weer de komende tijd dan nog aan of vergeten we de Hondsdagen en komen ons toch weer zonnige zomerdagen tegemoet?

Kijk hiervoor op onze website of bel onze weerlijn (0900-9725) voor het uitgebreide Nederlandse weer of de 10-daagse weersverwachting.

Bronnen: MeteoConsult, KNMI, Wikipedia, Volkskrant