Je hebt er ongetwijfeld wel eens mee te maken gehad, elektrische ontladingen. Als je iemand een hand of een kus geeft, slaat de vonk letterlijk over. Of je krijgt zo’n vervelende tik bij het aanraken van een deurpost of autoportier. Een andere mogelijkheid is het recht overeind gaan staan van je haren bij het uittrekken van een trui of het afdoen van een muts.

Dit alles komt vooral in de winter voor en mogen we dan ook rekenen tot de winterse ongemakken. Maar hoe ontstaan deze ontladingen? Waarom komen ze vooral in het winterseizoen voor en niet in de zomer? En wat is de reden dat de ene persoon er meer last van heeft dan de andere en is er ook iets aan te doen?

Het ontstaan van statische elektriciteit

Elektrische of statische lading ontstaat door wrijving. Je kan het vergelijken met een onweersbui. In die bui wrijven alle regendruppels en hagelstenen langs elkaar, waardoor er ‘elektriciteit’ opgewekt wordt. Op een gegeven moment wordt de lading zo groot, dat het tot een ontlading komt en dan is de bliksem geboren.

Ook bij mensen werkt dit zo. We zitten nou eenmaal niet stil en daarom hebben ook wij te maken met wrijving. Bijvoorbeeld tussen kleren en de huid. Maar ook tussen onze schoenzolen en de vloerbedekking. Hierdoor bouwt elektrische lading zich op en die kunnen we niet altijd kwijt. Tenminste, tot het moment dat we een goed geleidend voorwerp aanraken. En als we dat doen, voelen we de ontlading.

Afhankelijk van kleding en huidsoort

Het blijkt dat deze lading per persoon verschillend is. Vooral mensen met een droge huid hebben er last van. Daarnaast zijn personen die hun haar net hebben gewassen meer vatbaar voor de schokken dan anderen.

Daarnaast spelen ook kleding en schoenen een belangrijke rol. Bij kunststof stoffen als nylon, acryl, polyester, en fleece bouwt de statische lading zich makkelijker op dan bij natuurlijke stoffen als wol en katoen. Hetzelfde geldt voor rubber zolen. Schoeisel met dat materiaal maakt de kans op schokken groter. Bij leren zolen hebben we er dan ook minder last van.

Vooral in de winter

Het soort kleding speelt dus een belangrijke rol, maar ook het seizoen waarin we ons bevinden. Vooral in de winter komen deze ontladingen voor en in de zomer hebben we er niet of nauwelijks last van. Dit lijkt vooral te maken te hebben met de luchtvochtigheid. Hoe droger de lucht, bij bijvoorbeeld een droge en koude oostelijke stroming in de winter, hoe meer statische ontladingen zich voordoen.

In de zomer komen deze droge omstandigheden veel minder voor. Omdat het dan warmer en vochtiger is, hebben wij ook een klein en dun vochtlaagje om onze huid en haren. Dit vocht is een goede geleider, waardoor statische lading makkelijk en onopgemerkt wordt afgevoerd. In de winter ontbreekt dit goed geleidende waterlaagje en dit is dan ook de reden dat de ontladingen zich in dat seizoen vaker voordoen.

Een nog belangrijkere veroorzaker is de verwarming in huis. Koude lucht kan minder vocht bevatten dan warme lucht. De lucht in huis halen we van buiten. Eenmaal binnen wordt deze lucht warmer gemaakt, zonder dat er vocht bij komt. Omdat warme lucht meer vocht in zich kan hebben, gaat de luchtvochtigheid in huis omlaag. Hier hebben we dan ook meer last van de schokken dan in de koudere buitenlucht.

Maatregelen

Een droge lucht draagt bij aan het ontstaan van schokken. Dit kan je makkelijk verhelpen door de lucht in huis vochtiger te maken met een bakje water aan de radiator. Er zijn ook speciale machines om de lucht te bevochtigen. Daarnaast kan het gebruiken van speciale (goed geleidende) lijm bij het leggen van vloerbedekking helpen. Ook een handdoek op de zitting van de stoel wordt als een preventieve maatregel genoemd.

Eerder heeft u al kunnen lezen dat mensen met droog haar of een droge huid vatbaarder zijn voor de schokken dan anderen. Shampoo droogt je haar uit en het is dus verstandig om daar zuinig mee om te gaan. Na het wassen van je haar is het ook beter om niet te föhnen. Wil je dat wel doen, zet de föhn dan laag en gebruik hem niet te dicht bij je haren. Hydraterende crèmes en vloeistoffen voor haar en huid zijn een goede maatregel tegen de schokken.

Bronnen: Meteo Consult, lekker-in-je-vel.nl, RTV Utrecht, VPRO, dokterdokter.nl, Radboud Universiteit Nijmegen.