In Nederland moeten we nog een beetje aan de kleurcodes (geel, oranje en rood) wennen die het KNMI gebruikt om de verwachte extremiteit van een weerssituatie van extra duiding te voorzien, maar in andere Europese landen is de betekenis ervan al behoorlijk doorgedrongen. Zo kan het in Spanje goed voorkomen, dat als weerdienst voor een bepaalde regio code oranje of rood heeft afgegeven, het gesprek in die gebieden over niets anders meer gaat. Vooral als het een waarschuwing betreft voor extreme regenval en alle mogelijke vormen van wateroverlast die daarbij kunnen horen…

Een sprekend voorbeeld van wat na het afgeven van een code rood voor extreme regenval in Spanje mogelijk is, speelde zich af in de avond van 2 oktober 2007 (link). Een voorstad van Sevilla werd toen door een wolkbreuk getroffen. De regen, die er in 20 minuten tijd viel, was veel teveel voor de riolering en de infrastructuur. Een indrukwekkende golf van water spoelde door de hoofdstraat, nam minstens 30 auto’s mee, gooide die op een berg en het opstuwen van het water dat daarvan het gevolg was, kostte twee mensen het leven. Minstens 10 tot 15 anderen raakten gewond in de helse paniek die van het noodweer het gevolg was.

Wij Nederlanders hebben vooral een sterk ontwikkeld gevoel voor de (water)overlast die van stormen het gevolg kan zijn. Bij regen is dat (nog) minder. Toch was de enorme bak aan regenwater die we op donderdag 26 en (deels) vrijdag 27 oktober vooral in een west-oost gerichte strook over Midden-Nederland over ons heen kregen een eenmalige ervaring. Echt belicht is dat facet toen niet, maar het blijkt moeilijk om in het verleden ieen situatie terug te vinden waarin een uitgestrekt gebied als dit keer met de extreme hoeveelheden regen te maken kreeg, zoals op 26 en 27 augustus het geval was. Dat was echt zeer uitzonderlijk!

Hupselse beek
De vakgroep Hydrologie en Kwantitatief Waterbeheer van de Wageningen Universiteit gebruikt al decennia lang het 6,5 vierkante kilometer grote stroomgebiedje van de Hupselse Beek voor onderzoek en onderwijs. In een periode van 24 uur tijd kwam in de drie regenmeters in het gebied meer dan 130 millimeter neerslag terecht. De regenmeter van het automatische weerstation van het KNMI in Hupsel registreerde zelfs een hoeveelheid van 142 millimeter. Genoeg water dus om de beek, ook al is het stroomgebiedje ervan maar heel klein, flink te laten stijgen.

Toen de meters in de beek op 27 augustus een steeds duidelijkere afvoerpiek begonnen aan te geven, sprongen enkele onderzoekers in de auto om deze voor dit gebied toch wel unieke gebeurtenis ter plaatse mee te maken. Bij aankomst bleken al veel delen van het gebied onder water te staan, volgens boeren in de regio was dat nog nooit eerder gebeurd. Op het hoogtepunt voerde de Hupselse beek meer dan 4 kubieke meter water per seconde af, verreweg de grootste afvoer in de meetgeschiedenis van de beek die tot in de jaren 60 teruggaat.

Onderzoekers blij
Volgens statistici van de Wageningen Universiteit, die zeggen dat het heel moeilijk te bepalen is hoe extreem de neerslag van 26 en 27 augustus was, komt een gebeurtenis als deze op één plaats maar eens in de 1250 tot 8000 jaar voor. Hoe extreem ook, ze zijn er wel blij mee. Voor hen bieden de extreme gebeurtenissen van 26 en 27 augustus, precies in hun experimentele gebiedje – met daarin alle benodigde meetinstrumenten – een uitgelezen kans om uit te zoeken hoe de neerslag in het stroomgebied van de Hupselse beek wordt afgevoerd en welke hydrologische en meteorologische processen daarbij een rol spelen. De resultaten kunnen nieuwe inzichten opleveren met betrekking tot waterbeheer onder veranderende omstandigheden, zowel wat het klimaat betreft als de steeds veranderende manieren van landgebruik.

Dinsdag en woensdag weer?
Van extreme regenval is nu overigens even geen sprake, al verschijnt dinsdag en woensdag een situatie op de weerkaarten die in potentie wel weer flinke regenhoeveelheden kan opleveren. Op dit moment wordt het weer bij ons bepaald door een hogedrukgebied waarvan het centrum boven Noorwegen ligt. Tussen dit hogedrukgebied en storingen die vanuit het zuidwesten dichterbij komen, waait bij ons een steeds sterker wordende oostelijke wind die tamelijk droge lucht vanuit Centraal-Europa aanvoert. Ook morgen (maandag) laat de zon zich hierin volop zien en alleen in het noordoosten ontstaan nog een paar stapelwolken. In het zuidwesten komt later hoge bewolking binnen, horend bij de naderbijkomende storingen in het zuidwesten.

In de nacht naar dinsdag komt de eerste regen in Zeeland het land binnen, dinsdag overdag en woensdag trekt de zone langzaam verder naar het noordoosten, daarbij langzaam wat aan activiteit inboetend. Omdat de regenzone actief is, op het moment dat hij het land binnentrekt, en regionaal lang kan blijven hangen, zijn dinsdag en woensdag toch neerslaghoeveelheden van op veel plaatsen zo tussen 10 en 30 millimeter mogelijk, zo in eerste aanzet. De nadruk lijkt daarbij vooral op de zuidwestelijke helft van het land te liggen, maar in dat beeld kan de komende dagen natuurlijk nog het een en ander veranderen. Dit komt heel precies.

Wilt u de verwachtingen met betrekking tot de regen van de komende dagen zelf op de voet blijven volgen, dan kunt u de Meteo Consult weerlijn (0900-9725, 55 ct. per min.) bellen die een en ander van achtergrondinformatie en de laatste verwachtingen voorziet. Kiest u in het hoofdmenu voor optie 1, dan krijgt u de verwachting voor ‘vandaag en morgen’ te horen, optie 2 behandelt het weer voor de komende 5 dagen in uitgebreide vorm en onder optie 5 treft u de verwachting tot 10 dagen vooruit aan, de lange termijn verwachting die de ontwikkelingen op die termijn van alle relevante achtergrondinformatie voorziet.

Bronnen: Meteo Consult, Weerwoord.be, WUR, Grondwaterstand.nl.