Nu de Elfstedenkoorts tot een hoogtepunt is opgelopen, wijzen de computerberekeningen unaniem op invallende dooi op zondag, al zal het niet meteen een krachtige dooi betekenen. 
 
Dag 10 van de koudegolf
Maandag 30 januari werd het startsein voor de huidige koudegolf in De Bilt gegeven met de eerste ijsdag: het werd er toen maximaal -1,4 graden. Op dat moment was nog niet zo duidelijk dat het een koudegolf zou worden. Die werd afgelopen zondag een feit. De koudegolf wordt verlengd zolang de maximumtemperatuur onder het vriespunt blijft. Met dit in het achterhoofd hebben we vandaag, woensdag, de tiende dag van de koudegolf te pakken. Want in De Bilt blijft het kwik (iets) onder nul. Maar morgen, donderdag, wordt het spannend.

Wind draait tijdelijk
Een storing die is gekoppeld aan een lagedrukgebiedje op circa 5 kilometer hoogte trekt vanuit het Oostzeegebied naar ons toe en zorgt voor een tijdelijke winddraaiing. Voor de storing uit kan de wind namelijk even noordwest tot noord worden en dan sijpelt lucht vanaf zee binnen. Deze minder koude lucht probeert een eindje het binnenland op te komen, maar de vraag is of De Bilt wordt bereikt. Het zal een dubbeltje op zijn kant worden. Als de temperatuur 0,0 graden of hoger wordt, is de koudegolf meteen ten einde. Bij -0,1 graad of kouder houdt hij aan. Waarschijnlijk stijgt het kwik even tot +1 of zelfs +2 graden, terwijl in het zuiden de meeste weerstations nog wel een ijsdag kunnen noteren. We zullen zien!

Nog twee flinke ijsdagen
Dit betekent echter niet het einde van de vorstperiode. Want als de storing met veel bewolking en een klein beetje (mot)sneeuw eenmaal is gepasseerd, draait de wind weer naar het noordoosten en stroomt geleidelijk een nieuwe portie zeer koude lucht binnen. In de nacht naar vrijdag wordt dan ook met helder weer matige tot strenge vorst voorzien, met uitersten van veelal -6 tot -11 graden. En de nacht naar zaterdag laat met heldere omstandigheden nog iets lagere temperaturen zien, tot -13 graden aan toe. Verder is het vrijdag en zaterdag zonnig winterweer met midden op de dag -2 tot -4 graden, twee ‘vette’ ijsdagen dus. Dan bepaalt een krachtig hogedrukgebied met het zwaartepunt bij Zuid-Zweden het weer. Nog wel. De wind draait nog iets bij naar het oosten.

Zondag ‘dooi om de noord’
Al een paar dagen achtereen laat het Europese model het winterfeest zondag beëindigen en ook de modeluitvoer van afgelopen nacht 1 uur houdt dit vast. Voor een Elfstedentocht lijkt het dan ook: nu of nooit!

Het eerdervermelde hogedrukgebied wandelt via ons land naar het zuiden toe en dat neemt zondag in betekenis af, tegelijkertijd wordt tegen die tijd een krachtig hogedrukgebied boven het Verenigd Koninkrijk weersbepalend. In de nacht naar zondag ligt het hogedrukgebied nog wel boven ons land, met als gevolg nauwelijks wind en helder weer, zodat de temperatuur nog één keer flink daalt en matige tot strenge vorst gemeengoed is. Maar al in de loop van de nacht naar zondag begint de wind voorzichtig uit het noorden tot noordwesten te waaien, aan de flank van het Britse hoog, en begint de opmars van zeelucht. Omdat de dooi vanuit het noorden tot noordwesten komt, spreken we van ‘dooi om de noord’. Uit meteorologisch oogpunt een leuke benaming, maar voor de schaatsliefhebbers is deze verre van leuk natuurlijk. Zeker ook omdat Friesland als één van de eerste aan de beurt is. Het zuiden volgt pas later op de dag.

Koude plaklaag
De praktijk leert echter dat een dooi om de noord niet meteen een krachtige dooi is. Ook nu gaat het niet om een sterke wind met striemende regen en aanstromende boterzachte lucht. Nee, de dooiaanval zet kalmpjes in. Daar komt bij dat koude luchtlaag altijd ‘plakkerig’ is, zeker nu we al ruim anderhalve week vorst hebben, op zondag zelfs een kleine twee weken. We spreken dan ook van een koude plaklaag (plakt als het ware aan het aardoppervlak) die niet zomaar te verdrijven is, mede door zijn hoge dichtheid. Vooral dieper landinwaarts zal het dan ook erg lastig zijn om de vrieskou in één keer op te ruimen. Daarbij kan de aanstromende minder koude, vochtige zeelucht - als die eenmaal boven de ijs- en sneeuwvlaktes zoals het IJsselmeer is gearriveerd - nog redelijk afkoelen. Dit leidt ongetwijfeld tot nevel- en mistvorming die de luchttemperatuur op zijn beurt weer drukt. Verder veroorzaakt een front een beetje neerslag. Dat kan van alles zijn: (mot)regen, sneeuw en/of ijzel. Precieze details zijn pas op het laatste moment te geven en uiteraard houden wij u op allerlei manieren op de hoogte. Dit alles beweegt ons tot de volgende temperatuurverwachting: zondagmiddag wordt het omstreeks of iets onder het vriespunt in het zuidoosten en oosten tot plus 5 graden vlak aan zee. In Friesland stijgt de temperatuur zeer waarschijnlijk langzaam tot een paar graden boven nul. En zolang het dauwpunt van de lucht onder nul blijft (droge lucht) zal de dooi het Elfstedenijs niet aantasten. Maar de kans is groot dat het dauwpunt wel snel boven het vriespunt uitstijgt, het eerst in het noorden van het land en later op de dag ook in het zuiden. Dit betekent water op het ijs.

Begin volgende week: dooi zet door
Maandag blijft de wind naar verwachting noordwestelijk en neemt iets toe. Daarmee wordt nog iets zachtere lucht aangevoerd, zodat de temperaturen geleidelijk hoger uitkomen. Als we het Europese model volgen, wordt de vorstgrens maandag overdag naar het oosten van Frankrijk en Midden-Duitsland weggeduwd en wordt het bij ons 3 tot 6 graden boven nul. En deze waarden kunnen we dinsdag en woensdag vasthouden. Misschien dat alleen tijdens opklaringen de nachten nog wel een graadje vorst opleveren, maar dat is niets als je dat vergelijkt met de huidige kou. Bovendien valt af en toe de spreekwoordelijke ‘warmwaterregen’.....

Details en updates over de weersontwikkelingen van de komende dagen bespreken we in onze weerlijn, 0900-9725 (55 cent per minuut). Kies 1 voor de korte verwachting voor Nederland, kies 2 voor de uitgebreide weersverwachting tot vijf dagen vooruit voor Nederland, kies 5 voor de verwachting tot negen dagen vooruit en onder optie 6 hoor je de maandverwachtingen. Ook kun je onze verwachtingen natuurlijk volgen met WeatherPro voor iPhone, iPad en Android toestellen.

Tot slot zie je hieronder een filmpje (bevat geen geluid) gemaakt door Bart en Karin Broekhuijsen. Ze zijn afgelopen zondag voor de tweede keer deze vorstperiode naar de Afsluitdijk gereden om te kijken hoe het met het ijs stond. Ze waren er al vroeg bij, tijdens zonsopkomst en genoten met volle teugen van de ijsvormen en de sneeuw die over de ijsvlakte blaast. Geniet met hen mee!

Bron: Meteo Consult.