Ternauwernood is oktober er in geslaagd om als vierde maand op rij in ons land koeler dan de norm te worden, maar net als in augustus was het verschil met de ‘normaal’ minimaal. Tot dusver is de herfst erg rustig verlopen, maar dat beeld zou, met november op de kalender, natuurlijk snel kunnen veranderen. Wat dat betreft zijn de ontwikkelingen aan de andere kant van de oceaan in het oog springend. Daar doolt de tropische storm Noël rond, die uiteindelijk toch nog tot een echte orkaan is uitgegroeid. Naar verwachting zal Noël nu snel naar het noordnoordoosten koersen en zelfs nog iets in kracht winnen. Uiteindelijk zal de dan inmiddels niet meer ‘tropische’ Noël een zware storm tot een orkaan veroorzaken in gebieden die daar maar zelden mee te maken hebben gehad in het verleden en in de loop van de volgende week zullen restanten van deze storm ook bij Europa arriveren. Zowel de temperatuur, als de gedragingen van Noël zullen we in het navolgende bespreken.

Om met de temperatuur te beginnen, nog steeds kan 2007 het warmste jaar sinds het begin van de waarnemingen uit 1706 worden, ondanks het feit dat we nu al vier iets te koele maanden op rij hebben gezien. Wat dat betreft is november voortvarend van start gegaan. De 1^e november was maar liefst 4.2 graden warmer dan de norm en totaal heeft 2007 nu maar 8.5 graaddagen minder gescoord dan 2006 in geheel. Dat tekort zal echter vandaag en morgen geheel worden weggewerkt. Vanaf zondag wordt het wederom wat koeler in ons land, maar de verwachting is wel dat het ook dan nog aan de zachte kant blijft. Dat betekent dat 2007 dan aan een temperatuuroverschot gaat werken, dit in vergelijk met vorig jaar. De kans dat het warmtejaarrecord hiermee gaat sneuvelen, wordt dan alleen maar groter. 

Nog steeds geldt echter dat het nog geen gelopen race is. Het circulatiepatroon in onze omgeving kan de komende weken op de schop worden gegooid, en misschien wel aanleiding geven tot de eerste winterse perikelen, zonder overigens hier te suggereren dat dat daadwerkelijk gaat gebeuren. Toch is zoiets in het verleden wel eens gebeurd, en soms zelfs drastisch!

Bekend is in ieder geval dat een ex-tropische cycloon die richting Europa koerst, zoiets zou kunnen bewerkstelligen. Wat dat betreft is het dit jaar aan het cyclonenfront rustig geweest, maar op de valreep is daar dan Noël verschenen, die een niet alledaagse koers heeft. Hij heeft, als tropische storm, al veel schade veroorzaakt en slachtoffers geëist op Cuba, Haïti, Jamaica en de Dominicaanse Republiek en trekt vandaag tussen Bermuda en de Verenigde Staten door, en vervolgens verder noordwaarts. Daarbij verliest hij geleidelijk zijn tropische kenmerken, maar blijft daarbij tóch volop op sterkte. Sterker nog, waren het eerst de ‘tropische’ processen die ervoor zorgden dat de storm op kracht kwam, de komende dagen zullen andere processen de orkaan op kracht houden. Kort gezegd komt het er op neer dat processen in de atmosfeer die ervoor zorgen dat een depressie op onze breedte tot een stormdepressie uitgroeit, er nu ook de oorzaak van zijn dat Noël nog een paar dagen goed op kracht blijft.

Wat heet, vanochtend had de orkaan maximale gemiddelde windsnelheden bij zich van rond 130 km/uur en uiteraard traden er krachtiger windstoten op. De cycloon krijgt de komende 24 uur nog een grotere omvang en ook de wind zal nog iets verder in kracht gaan toenemen. De orkaan is inmiddels ook goed door de diverse atmosferische modellen opgepikt en naar verwachting zal Noël zondag in volle hevigheid over Nova Scotia gaan koersen en daarna over Newfoundland. In tegenstelling tot een tropische cycloon, die voor wat betreft de wind zeer snel luwt zodra hij boven land komt, is dat ditmaal bij Noël niet het geval, omdat hij, zodra hij boven Newfoundland arriveert, al lang geen tropische kenmerken meer bezit, maar is getransformeerd in een stormdepressie met orkaankracht. Hij haalt zijn voeding dan ook niet uit warm zeewater, maar uit dynamische processen in de atmosfeer.

En een orkaan is in die streken een zeldzame gebeurtenis. Aan de afbeelding hiernaast is te zien dat de kustgebieden daar gemiddeld eens in de ruim dertig jaar een orkaan op bezoek krijgen. Pas als de storm boven de Labradorzee arriveert en dus Groenland nadert, raakt Noël zijn orkaanstatus kwijt, maar toch kan Zuid-Groenland zich dan nog opmaken voor een zware storm. Daarna trekt het nog altijd actieve restant de oceaan over, in de richting van Scandinavië. Wat dit voor gevolg kan en zal hebben voor ons weer in de tweede helft van de komende week, zal de tijd leren. Wellicht gaat de bezem dan eens lekker door de atmosfeer en raken we die saaie wolkendeken die ons nu al een paar dagen vergezeld, eindelijk eens kwijt…

Bronnen: Meteo Consult, National Hurricane Centre, NOAA, ECMWF, div. internet sites.