Het is nu 20 jaar (en 1 dag) geleden dat in het noordoosten van Nederland de zogenaamde ijzelramp plaatsvond. Voor weerliefhebbers is dit toch wel een bijzondere verjaring die het verdient om nog eens bij stil te staan. In de nacht naar maandag 2 maart 1987 en 2 maart overdag kwam het onverwacht tot zware ijzel in het noordoosten van Nederland die het openbare leven lam zou leggen. 

Een klein lagedrukgebied trok die zaterdag over het midden van het land naar het oosten toe. Ten noorden ervan stroomde koude lucht over het noordoosten uit. Ten zuiden ervan was het eerst nog zacht met af en toe regen, maar later zou de kou ook daar invallen - overigens zonder de grote ijzeloverlast die het noorden zo teisterde. 

Op zondagavond 1 maart werd in het journaal nog gesproken over natte sneeuw die in het noordoosten zou vallen. In het uiterste noordoosten constateerden waarnemers even later tot hun verbazing dat er ijsregen naar beneden kwam bij temperaturen die tot net onder het vriespunt daalden. Later ging de ijsregen (bevroren waterdruppels) over in vloeibare onderkoelde vorm en bij temperaturen onder nul begon zich een ijslaag te vormen: ijzel. 

In eerste instantie bleef het ijs vooral op auto’s en planten liggen – die koelen het snelst af . Echter, op steeds meer plaatsen in het noordoosten ging de onderkoelde regen zich afzetten op wegen en eigenlijk alles waar het op neer kwam. Het bleef maar flink doorplenzen en op een aantal plaatsen zou zaterdag uiteindelijk 20 tot lokaal meer dan 30 millimeter neerslag worden gemeten: een ijslaag van centimeters dik. De elektriciteitsvoorziening viel op plekken uit, bomen zwiepten onder druk van de laag ijs en een snijdend koude oostenwind op en neer, takken braken af, en het openbare leven was de volgende morgen totaal ontregeld: verkeer was nauwelijks meer mogelijk. Uitgebreidere sfeerbeschrijvingen van de haast spookachtige omstandigheden in het noordoosten van het land zijn hier, en hier, te vinden. 

De hiernaast afgebeelde kaart geeft een goed beeld van de situatie in de morgen van maandag 2 maart 1987. De ijzelzone ligt over het noordoosten van het land. Met een oostelijke wind wordt steeds koudere lucht aangevoerd en vanuit het noordoosten gaat de ijzel geleidelijk in sneeuw over. Ten zuiden en zuidwesten van de kleine depressie liggen de temperaturen nog ruim boven nul.

Deze zaterdag, 3 maart 2007, trok ook een laagje over het land met in het noorden in de nanacht en ochtend een oosten-, later noordoostenwind, en in het zuiden flink wat wind uit het westen. Winterse omstandigheden leverde dit echter niet op. In het noordoosten was het rond het middaguur weliswaar waterkoud met temperaturen plaatselijk niet hoger dan een graad of 3, maar winters was het niet te noemen. In het zuiden van het land lag het kwik rond 7 graden. Op het kaartje met het radarbeeld van zaterdagochtend 11 uur is de locatie van de depressie goed te zien: de regen krult om de kern van de depressie, die op dat tijdstip boven het midden van het land lag, heen.

Een belangrijk verschil met 20 jaar en een dag geleden is dat boven Scandinavië en het noorden van Duitsland totaal geen lage temperaturen aanwezig zijn om bij ons voor een kou-inval te zorgen. Tot in het zuiden van Scandinavië komt het kwik overdag boven het vriespunt uit, zoals ook te zien is op de kaart met temperaturen in de kantlijn. De kou is daar de afgelopen week rigoureus verdreven met stevige westelijke tot zuidelijke winden. Spannende winteromstandigheden zitten er daardoor zeker niet in voor ons land.

Misschien wél enigszins spannend: de maansverduistering die zaterdagavond laat en aan het begin van de nacht naar zondag plaatsvindt. Tussen half 11 en 2 uur is deze met het blote oog te zien. Het hoogtepunt valt tussen kwart voor 12 en 1 uur, wanneer de schaduw van de aarde de gehele maan verduistert.

Foto homepage: uitsnede foto Antoine van der Maesen

Bron: Meteo Consult