De weerkaarten zijn wederom aan het veranderen. Hadden we de afgelopen dagen in onze omgeving met een afgesnoerde bel met koude lucht in de hogere delen van de atmosfeer te maken, die in delen van Nederland tot redelijk extreme hoeveelheden regen heeft geleid, inmiddels lijkt een soort golvende westcirculatie op gang te komen die laat zien dat de tegenstellingen op het noordelijk halfrond weer beginnen toe te nemen. In Moskou lijkt daarbij een einde te zijn gekomen aan de hittegolf, die daar volgens Nederlandse maatstaven op 28 juni begon. Daar wordt het de komende dagen wisselvallig.

De straalstroom boven het noordelijk halfrond is meestal een goede graadmeter om te bepalen hoe de diverse seizoenen zich ontwikkelen. Een van de factoren die bepalen hoe sterk de straalstroom is, is het temperatuurverschil tussen de poolgebieden en de gebieden rond de evenaar. Door het jaar heen is de amplitude van de temperaturen in het poolgebied veel groter dan de amplitude van de temperaturen in de tropen. De winters in het hoge noorden zijn erg koud, terwijl de temperaturen er gedurende de zomermaanden vrij gemakkelijk tot boven het vriespunt stijgen. Zo door redenerend is het dan ook niet echt ingewikkeld te begrijpen dat de temperatuurverschillen tussen het noorden en het zuiden gedurende de wintermaanden het grootst zijn. Dan mag je in de regel dus ook de sterkste straalstroom verwachten. Gedurende de zomermaanden, met veel kleinere temperatuurverschillen tussen de Noordpoolregio en de tropische zones, zie je meestal een duidelijk zwakkere straalstroom.

Behalve sterker of zwakker varieert ook de positie van de straalstroom. In de winter reikt zijn invloed over het algemeen een stuk zuidelijker dan in de zomer, en zal dus ook het gebied dat met de invloed ervan te maken heeft een stuk groter zijn. De tussenseizoenen markeren de overgangen en dus ook de periodes waarin de straalstroom zich het grilligst gedraagt. Het ene moment lijkt hij vrijwel afwezig, het andere moment laat hij zijn tanden zien. En die fasen wisselen elkaar met enige regelmatig af, of zijn elk een behoorlijk tijdje hardnekkig.

Veranderingen
Met de meteorologische zomer inmiddels dusdanig ver op weg dat we de laatste twee weken ingaan, zien we nu ook de verwachte veranderingen op de weerkaart terug. We hebben er eerder in een verhaal op deze site al aandacht aan besteed, maar een kenmerkend patroon deze zomer op de weerkaarten voor wat de straalstroom betreft was de aanwezigheid van een kronkel met de punt naar beneden, ergens boven of in de buurt van het westen van Europa en een erg prominente en ook stabiele kronkel met de punt omhoog, boven een groot deel van Rusland. Daar begon op 28 juni een hittegolf die pas vandaag is eindigt. Bij ons doorliep het zomerweer meerdere fasen. De eerste drie weken van juni waren stabiel, maar voor wat de temperaturen betreft redelijk gematigd. Daarna begon een 4 weken durende fase met erg warm en vooral tegen het einde ook steeds wisselvalliger zomerweer (met enkele keren regionaal noodweer). En vanaf 21 juli tot vandaag bleef het wisselvallig maar kwamen de temperaturen een stuk lager uit.

En nu zien we dus de eerste tekenen van een straalstroom die vooral vanaf komende maandag behoorlijk op toeren lijkt te komen. Voordat het zover is, slaat ten westen van de Britse eilanden op de oceaan eerst nog een diepe trog uit, een kronkel in de straalstroom met de punt naar het zuidwesten, die er in onze omgeving voor zorgt dat een zuidwestelijke wind zowel aan het aardoppervlak als in de hogere delen van de atmosfeer vanaf morgen een aantal dagen lang duidelijk warmere lucht aanvoert. De voorste begrenzing ervan, een warmtefront, komt vanuit het zuidwesten de komende nacht ons land al binnen en trekt morgen via de noordelijke provincies verder naar het noordoosten weg. Daar kan de dag morgen dan ook nog bewolkt en met een beetje regen beginnen. In de rest van het land is het al droog, komt de zon er steeds beter door en vliegen de temperaturen omhoog. Op heel veel plaatsen in het binnenland worden uiteindelijk maxima tussen 25 en 28 graden verwacht. En het is zelfs niet uitgesloten dat het maximum op de warmste plaatsen in her zuidoosten in de buurt van 30 graden uitkomt. Een heel verschil met vandaag dus, toen maximumtemperaturen van hooguit 20 of 21 graden werden verwacht.

Weekend onzeker
Ook in het weekend kan het op veel plaatsen in het binnenland nog zomers warm worden, zeker zaterdag. Voor het noordwesten en noorden wordt de situatie al onzekerder, omdat daar bewolking van storingen, die net ten noorden van Nederland langs naar het oosten schuiven, dichterbij- of zelfs binnenkomt. Zaterdag kan in het uiterste noorden al een spatje regen uit die bewolking vallen, zondag lijken de neerslagkansen daar verder toe te nemen. Laat op zondag komen vanuit het zuidwesten een paar (onweers)buien dichterbij. Voor het weerbeeld en de warmte gedurende het komende weekeinde zal van groot belang zijn waar precies boven Nederland de grens tussen de dikke en dunnere (zondoorlatende) bewolking komt te liggen. Wordt die positie vrij noordelijk, dan profiteert een groot deel van het land van zomerse omstandigheden. Ligt deze zuidelijk, dan valt het op veel plaatsen gewoon tegen.

De combinatie van warmte in onze omgeving en warmte in Rusland, zoals we die de eerste drie weken van juli tegenkwamen, gaat nu echter niet meer op. Terwijl de warme lucht in onze omgeving nog een keer terugkeert, lijkt Moskou er voorlopig buiten te blijven. Daar wordt de komende dagen een wisselvallig weerbeeld verwacht met ook episodes met regen of buien, afgewisseld door perioden met stabieler weer. Hoofdoorzaak is de daar nu al sterkere straalstroom, die een hernieuwde opbouw van een kronkel met de punt naar boven (met in dat geval vanuit het zuiden opdringende warmte) de komende tijd lijkt tegen te houden.

In Nederland lijkt de volgende omslag naar wisselvalliger en koeler weer zich aanstaande maandag aan te dienen. Dan passeert vanuit het westen een actief koufront, zoals het nu lijkt vooral in het oosten en zuidoosten met actieve regen- en onweersbuien. Vervolgens komt ook boven de oceaan en het westen van Europa de eerder besproken golvende westcirculatie op gang die onze omgeving voor langere tijd in een wisselvallig en koel weerbeeld lijkt te storten. Overigens weet je dit bij meanderende westcirculaties nooit helemaal zeker. Mocht een van de golven erin, bij voorbeeld onder invloed van een afzwaaiende orkaan eens wat verder uitslaan dan nu gedacht, dan kan het hele patroon ineens toch doorbroken worden. En ziet het weer er in onze omgeving zomaar heel anders uit. Ook dat gebeurt vaak tijdens herfsten.

Bron: Meteo Consult.