Zeer dichte mist speelde ochtendspits parten

Gisteravond verschenen de eerste waarschuwingen voor dichte mist en die waren niet voor niets, gezien het aantal ongevallen en de slechte zichten vanochtend. Vooral in het oosten en noorden van het land was de mist het dichtst en het hardnekkigst.

De in de nacht en vroege ochtend ontstane mist had, onverwachts, een groot deel van Nederland in de greep met steeds verder teruglopende zichten. Alleen in het westen viel het met de mist mee. Op sommige plaatsen was het zicht op een gegeven moment nog geen 20 meter, onder meer in Roodeschool (Groningen) en op sommige plekken langs de A50 nabij Renkum, aldus Margot Ribberink. Margot kon de witte lijnen op de weg soms helemaal niet zien! De mist hield het trouwens opvallend lang vol voor de tijd van het jaar: om 12 uur was het in Den Helder, Marknesse en Berkhout nog steeds mistig met zichtwaarden tussen 300 en 600 meter...

Er is al sprake van mist als het zicht minder dan 1000 meter is. Voor het verkeer wordt mist echt belangrijk als het zicht onder 400 meter komt. Bij zichten onder 200 meter is er sprake van dichte mist en beneden 50 meter spreekt men over zeer dichte mist, zoals vanochtend. Bij rustig weer, waarbij de atmosfeer een aantal dagen “op slot zit”, kan de mist steeds dikker worden. Vooral in het winterseizoen met zijn lange nachten en korte dagen is dat het geval.

Mist ontstaat vooral in de avond en nacht wanneer het aardoppervlak warmte uitstraalt en de lucht direct boven het aardoppervlak dus afkoelt. Bij afkoelen kan water in de gasvorm (waterdamp) overgaan in minuscule waterdruppeltjes. Waterdamp is niet zichtbaar, de kleine waterdruppeltjes echter wel, ze zijn zichtbaar als een wolk. Mist is dus niets anders dan een wolk aan het aardoppervlak.

De afkoeling aan het aardoppervlak treedt vooral op tijdens heldere nachten en niet als het bewolkt is. In het laatste geval koelt lucht dan veel minder snel af en de kans dat er mist ontstaat, is dan ook niet al te groot. Verder mag er niet te veel wind staan omdat de koude lucht anders teveel gemengd wordt met zachtere lucht op enige hoogte.

Waarom kon de mist vandaag zo dicht worden? De verklaring is als volgt: de afgelopen dagen bevonden zich veel stof en andere vuildeeltjes (zoals roet) in de atmosfeer die zich in de onderste paar honderd meter ophoopten onder een inversie. De inversie is de laag in de atmosfeer waarin de temperatuur stijgt in plaats van daalt met het toenemen van de hoogte en fungeert als een soort ‘deksel op de pan’. Verder waren er gisteren, zij het zeer plaatselijk, flinke buien gevallen, waardoor nog eens extra vocht in de atmosfeer werd gebracht. De aanwezige damp zette zich af op de zeer kleine (fijn) stof-, en vuildeeltjes, die als zogeheten condensatiekernen optraden. De afmetingen daarvan kunnen overigens 0,0001 tot 0,01 millimeter bedragen. Door de sterke afkoeling (de minimumtemperaturen kwamen dichtbij het vriespunt uit) en gebrek aan wind kon zich de zeer dichte mist vormen. Opvallend aan de hele situatie van vanochtend was de hardnekkigheid van de mist, ondanks dat de zon al snel opkwam en je toch zou verwachten dat de mist snel zou optrekken. Het was echt een situatie zoals die in de winterperiode optreedt.

Tijdens de jaarwisseling van 1992/1993 ontstond ook een dichte deken van mist in vrijwel het hele land. Het zicht liep toen zelfs terug tot 10 meter (en soms nog minder) waardoor een flink aantal ongelukken gebeurden. De mist kon even na middernacht zo dicht worden omdat er ook toen veel condensatiekernen aanwezig waren, veroorzaakt door het vuurwerk dat in het hele land werd afgestoken. In 1952 kwam het eveneens in een krachtig hogedrukgebied tot mist. Vooral het zuiden van Engeland had hiermee te maken. Samen met de uitstoot van fabrieken kwam er een giftige mistlaag tot ontwikkeling die het een aantal etmalen kon uithouden. Uiteindelijk vonden 4000 mensen de dood als gevolg van deze “killer fog”.

De komende dagen waait er een stevige noordoostelijke wind, zodat de kans op mist niet groot is. Verder wordt het nog iets zachter en krijgen we een paar prachtige voorjaarsdagen. Hoe lang dit mooie lenteweer vervolgens aanhoudt, kunt u horen in de Meteo Consult weerlijn 0900-9725 (50 ct/min.). Alles daarover in optie 5, waarin het weer tot tien dagen vooruit wordt behandeld. Voor de nog langere termijn kunt u kiezen voor de vierweekse verwachting in optie 6. Deze wordt iedere vrijdagmiddag ververst.

Foto voorpagina: Margriet Vooren uit Zetten.