De januarimaand in Nederland is opnieuw op weg om tot een (bijna) recordwarme uit te groeien, evenals zijn voorganger van vorig jaar. Tegelijkertijd hebben we in Nederland op veel plaatsen inmiddels ook erg veel regen te verwerken gekregen. Zoals altijd in het weer, zijn er tegelijkertijd gebieden die de andere kant van de medaille gepresenteerd krijgen. Zo heeft Catalonië, de regio rond Barcelona in het noordoosten van Spanje in geen 70 jaar tijd met een droogte te kampen gehad zoals nu het geval is. Met noodmaatregelen, die tientallen miljoenen euro’s kosten, wordt geprobeerd de watervoorzienig voor de komende zomer veilig te stellen. Want als de regens uitblijven, komt die zondermeer ernstig in gevaar.

Voor veel Nederlanders is een weekendje Barcelona een favoriete stedentrip. Wie af en toe door deze prachtige Catalaanse stad rondloopt, komt landgenoten op bijna elke straathoek dan ook tegen. Minder bekend is het prachtige stuwmeer, op zo’n 70 kilometer ten noordnoordwesten van de stad, in de buurt van de plaatsen Vic en Sau. Het is een prachtig gebied, waar maar weinig mensen wonen en waar voor toeristen een prachtig Parador is gebouwd, om te kunnen overnachten en in het gebied te kunnen wandelen.

Sinds kort heeft dit Parador er wellicht heel wat nieuwe klanten bij. Door de grote droogte van de laatste maanden is het waterniveau in het stuwmeer namelijk zo ver gedaald dat het oude kerkje van Sau, dat met de ingebruikname van het stuwmeer onder water verdween, zijn hoofd weer boven het water heeft uitgestoten. Nu is dit in het verleden weleens vaker gebeurd, maar dan steeds gedurende de droge zomermaanden. Het bijzondere is dat de waterstand nu in de winter zo laag is, middenin de periode waarin normaal de regens het waterniveau in het stuwmeer weer opstuwen. Misschien is het ook wel hierom dat zoveel mensen nu een kijkje komen nemen. Om het naderende onheil te zien.

Patroon

Volgens de Catalaanse weerdienst past de droogte van dit jaar – veroorzaakt door het hardnekkige Zuidwest-Europese hogedrukgebied dat de winter ook in Nederland dit jaar weer zo zacht maakt – in een patroon dat daar al vanaf het jaar 2004 wordt waargenomen. Storingen, die het er in de herfst, de winter en in de lente horen te laten regenen, gedragen zich anders. Komen veel verzwakter door dan voorheen in het noordoosten van Spanje, volgen een hele andere koers dan vroeger of komen helemaal niet, zoals nu.

Bijna heel Spanje heeft deze winter met een veel droger weertype dan normaal te maken, maar in het noordoosten is de situatie extra nijpend. Niet alleen omdat dit een dichtbevolkte en rijke regio is waarin zeer veel water wordt gebruikt, maar vooral ook omdat de droogte hier vrijwel algemeen is. In andere delen van Spanje zijn nu nog steeds ook wel plaatsen terug te vinden waar wel de ongeveer normale regenhoeveelheid is gevallen, of zijn de waterreserves toch een stuk groter, voor minder mensen. Catalonië zit in de gevarenzone.

Lekke leidingen

In het zuidwesten van Europa is het eigenlijk elk jaar weer, veel meer dan in ons natte, eigen land, de vraag in hoeverre het water uit de kraan zal blijven stromen. Het winterhalfjaar is cruciaal. Blijven de regens uit, dan zijn de problemen in het – eigenlijk altijd droge – zomerhalfjaar meteen heel groot. In het, zo blijkt uit berekeningen, steeds droger wordende Spaanse klimaat wordt het moeilijker voorraden op te bouwen en voor slechtere tijden te bewaren. Daar komt nog eens bij dat het waterleidingstelsel in Spanje zo brak is dat ongeveer een vijfde van de watervoorraad tijdens het transport naar de klanten verloren gaat, door lekke leidingen. Verder staat waterzuivering er vaak nog in de kinderschoenen.

Maatregelen, die in geval van plotseling optredende droogteperioden worden genomen om waterschaarste te voorkomen, hebben dan ook altijd een hoog ad-hoc gehalte. Zo is de Catalaanse deelstaatregering nu massaal begonnen met het slaan van waterputten, die de in de bodem nog aanwezige waterreserves zo snel mogelijk voor consumptie beschikbaar moeten maken. Verder wordt in de haven van Barcelona met grote haast een installatie gebouwd, waaraan tankers met drinkwater kunnen aanleggen om hun lading te lossen. Het water wordt gekocht bij een ontziltingsinstallatie in de Zuid-Spaanse stad Almeria. Die waterfabriek is gebouwd om het altijd droge zuiden van Spanje van zoetwater te voorzien. Maar… De leidingen waardoor dat water moet worden vervoerd, zijn nog niet aangelegd. De fabriek kan met zijn water dus nog nergens naartoe. Vandaar dat er straks, mocht het de komende tijd rond Barcelona droog blijven, tankers met drinkwater van Almeria naar Catalonië gaan varen, om daar in elk geval tot in de maand juni tekorten op te vangen. Wat er daarna gebeurt, is nog niet besloten. Dat zijn scenario’s die voor een later stadium worden bewaard.

Bronnen: Meteo Consult, El Pais, INM.