De IJslandse hoofdstad Reykjavik, ruimtelijk gelegen op het schiereiland Seltjarnarnes aan een baai in het zuidwesten van het eiland, is niet alleen prachtig door de ligging aan het water, maar vooral ook door het adembenemende uitzicht dat je hebt op Mt. Esja aan de andere zijde van het water. Deze zogeheten tafelberg die 914 meter hoog is, beschermt de stad vanuit de historie tegen koude, polaire, noordelijke winden en is over het algemeen bedekt met sneeuw. Met de vaak sluierende wolken erboven, maakt het geheel een bijna sprookjesachtig indruk. De bergpas Gunnlaugsskard die op Mt. Esja ligt, wordt sinds 1909 in de gaten gehouden door meteorologen, maar ook al geruime tijd daarvoor, sinds ongeveer 1863, blijkt uit bronnen dat de bergpas vroeger altijd het gehele jaar besneeuwd was. Tot de zomer van 2001. De sneeuw smolt toen voor het eerst geheel weg en dat gebeurde ook de jaren daarna keer op keer, 10 jaar achter elkaar. Tot nu!

De sneeuwontwikkelingen op de pas Gunnlaugsskard in Mt. Esja worden al decennia lang in de gaten gehouden door meteorologen in IJsland. Na het wegsmelten van de sneeuw in de zomer van 2001 werd de aandacht er natuurlijk verder op gevestigd en vanaf dat moment verdween de sneeuw de jaren erna altijd voor 25 september. De bergpas wordt dan ook gezien als één van de indicatoren voor de ontwikkelingen in het klimaat.

Gehele jaar
Halverwege september dit jaar is de status van de sneeuwlaag op de pas nog gecontroleerd en toen lag er nog een klein beetje sneeuw. De vooruitzichten waren op dat moment niet heel goed, maar dat was vooral op de klimatologische geschiedenis gebaseerd. Ook is het de laatste weken tamelijk vaak zonnig geweest, maar het was wel koud met vooral op de bergtoppen nog temperaturen onder het vriespunt. Uiteindelijk volgde ook nog een korte periode met veel regen en iets hogere temperaturen, dus werd het spannend of het dunne, maar nog steeds aanwezige sneeuwlaagje het zou redden dit jaar.

Het is nu halverwege oktober en de sneeuw ligt er nog. De onderzoekers en meteorologen gaan ervan uit dat het de rest van de oktobermaand niet meer zo warm zal worden dat de sneeuw nog gaat smelten, dus voor het eerst in ruim 10 jaar blijft de pas Gunnlaugsskard weer eens het gehele jaar besneeuwd. Deze sneeuw zal dan ook tot volgende zomer in ieder geval blijven liggen.

Koele start van de zomer
De reden dat de sneeuw dit jaar langer is blijven liggen, is dat het in april dit jaar enorm heeft gesneeuwd en ook de junimaand, dus het begin van de zomer, verliep relatief koud. Hoewel de sneeuw op de lagere niveaus weer snel smolt, bleef het op hoogte juist liggen.

Meteorologen maken gretig gebruik van de waarnemingen op de bergpas. Volgens hen is het een zeer nauwkeurige graadmeter voor wat de gemiddelde temperatuur per seizoen en zelfs jaar betreft. Hoewel de zomer van 2011 na de koele junimaand de zonnigste van Reykjavik was sinds 82 jaar met ruim 224 zonuren boven normaal, was het wel relatief koud.

In Nederland hadden wij afgelopen zomer met een trog boven West-Europa zeer wisselvallig weer. Diezelfde trog zorgde in IJsland voor veel noordelijke winden en de aanvoer van koude, maar droge lucht vanuit de poolgebieden. Dus heel veel zon, maar wel koud, helemaal op grotere hoogte in de atmosfeer. Daardoor kon de sneeuw dit jaar overleven.

Bronnen: Meteo Consult, IcelandReview
Foto's zonder bronvermelding: Britta van Gendt