Precies 29 jaar geleden kreeg vooral het noorden van Nederland te maken met vorst, wind en sneeuw en dat terwijl men dacht dat de winterse kou ons land niet (meer) zou bereiken. Het gevolg was een heftige sneeuwstorm waardoor het openbare leven in de noordelijke provincies helemaal stil kwam te liggen. Vandaag blikken we terug op deze uitzonderlijke weersituatie. Vaste waarnemer Jannes Wiersema uit het Groningse Roodeschool stuurde ons ook nog enkele foto’s op.

Strenge kwakkelwinter

Gedurende de winter van 1978-1979 lag de scheiding tussen zachte lucht en vrieskou dicht in de buurt van ons land. Eind december kwam het gevecht tussen beide luchtsoorten goed op gang. Net voor de jaarwisseling kwam de koude lucht als winnaar uit de bus en op oudejaarsdag vroor het in vrijwel heel Nederland streng. Twente had een minimum van -15,7 en Maastricht kon -15.4 graden noteren. Na een ijzige jaarwisseling bleef het begin 1979 koud. In de vroege ochtend van de 1^e januari vroor het in Twente 17,2 graden terwijl het in Eelde -18.7 en Den Helder -18.8 graden vroor. Op 2 januari trok vervolgens een Polar Low (een actieve sneeuwstoring) over het land waardoor op heel veel plaatsen een dik pak sneeuw viel. In het zuidwesten van het land draaide de wind enige tijd naar noordwest, waardoor het kwik tot iets boven nul wist op te lopen. De sneeuw ging hier even over in natte sneeuw en regen, verder kwam het er ook tot onweer. In het noorden van het land bleef het stevig vriezen.

Omdat er een dik pak sneeuw lag, kon het de dagen erna in de lange winternachten flink afkoelen. In het noorden van het land kwam het regelmatig tot zeer strenge vorst. Er waren zelfs regio’s waar het vier nachten achter elkaar meer dan 20 graden vroor. Het Groningse Ten Post kon op 4 januari een minimumtemperatuur van -24,7 graden noteren.

Vanaf 8 februari kregen we te maken met kwakkelweer. ’s Nachts vroor het nog wel enkele graden, overdag kwam het vaak tot lichte dooi. Uit de aanwezige bewolking viel soms regen, sneeuw of ijzel. In februari kwam de winter helemaal terug met een ware wintershow tussen 13 en 15 februari. Terwijl er in de weersverwachting sprake was van een verder oplopende temperatuur, bleef het op de 13^e de hele dag al vriezen in het noordoosten van Groningen. De koude lucht trok de dagen erna, tegen de verwachting in, steeds verder naar het zuiden en uiteindelijk kregen we te maken met de heftigste sneeuwstorm van de vorige eeuw.

Sneeuwstorm

Terwijl de luchtdruk boven Scandinavië steeg, diepte een lagedrukgebied boven het noordwesten van Frankrijk steeds verder uit. Het gevolg was dat de luchtdrukverschillen juist boven ons land, maar ook boven Duitsland en Denemarken groter werden. De oostenwind trok hierdoor aan waardoor de sneeuw begon te verstuiven.

Op woensdag 13 februari viel er in onder andere in Groningen ijzel bij een stevige noordoostenwind. Verder naar het zuiden was het zacht en met een af en toe doorbrekend zonnetje leek het op sommige plaatsen al een beetje lente. De koude lucht kwam echter langzaam naar het zuiden afzakken en in de namiddag ging de ijzel over in (zware) sneeuw. In de avond en nacht ging ook in Midden-Nederland de regen in ijzel en sneeuw over. De zuidelijke provincies volgden later. Zo kon vliegveld Maastricht op de 14^e nog een maximumtemperatuur noteren van 7,8 graden, terwijl het in Groningen niet warmer werd dan -2 graden. Er viel die dag flink wat sneeuw. Mede door de harde tot stormachtige noordoostenwind begon de sneeuw op te waaien.

Op de bevroren grond begon de sneeuw direct te verstuiven. Het gevolg was dat windrijke plekken bijna sneeuwvrij waren, de sneeuw hoopte zich juist op tegen allerlei voorwerpen. De belangrijkste snelwegen naar de noordelijke provincies (onder andere de A7 en de A28) sneeuwden dicht en ook dorpen werden geleidelijk afgesneden van de buitenwereld. Voor het eerst sinds de opening werd de luchthaven Shiphol voor alle vliegverkeer gesloten. Het leger werd ingeschakeld om sneeuw te ruimen, want op sommige plaatsen waren huizen tot de dakgoot of hoger onder de sneeuw bedolven. Delen van Friesland, Groningen en Drenthe waren een aantal dagen alleen via de lucht te bereiken. Wie naar het ziekenhuis moest, ging met de helikopter en ook de melk werd bij de boeren met de helikopter opgehaald. Hoeveel sneeuw er uiteindelijk heeft gelegen is moeilijk te zeggen omdat door de wind de sneeuw alle kanten op waaide. In het noorden van Duitsland en het zuiden van Denemarken lag volgens officiële waarnemingen op 16 februari tussen 40 en 70 cm sneeuw.

Dooi

Vanaf de 22^ste ging de temperatuur geleidelijk omhoog en begon de sneeuw langzaam te smelten. Uiteindelijk zorgde dat voor wateroverlast. Ook tijdens de lentemaanden kwam het nog regelmatig tot winterweer. De paasdagen lieten dat mooi zien. Op de eerste Paasdag (15 april) werd het bij veel zon 20 tot 23 graden. Een dag later draaide de wind naar het noorden waardoor de temperatuur op de tweede Paasdag een stuk lager uitkwam. In de middag was het kwik gezakt tot een magere 6 graden. Begin mei viel er ook nog op een aantal plaatsen sneeuw. In Gorredijk lag in de ochtend van 2 mei 6 cm sneeuw en in de buurt van Amsterdam was zelfs sprake van wat driftsneeuw.

Winterweer van formaat staat ons niet te wachten, maar vanaf morgen komen we wel in een droge en koude luchtmassa terecht. Met een aantrekkende oostenwind wordt het zelfs schraal. In de nachten wordt het een stuk kouder met dit weekeinde op diverse plaatsen matige vorst. Volgens de nieuwste berekeningen voor de lange termijn (10 dagen vooruit) blijven de nachten tot midden volgende week koud. Meer hierover in de Meteo Consult Weerlijn (0900-9725, 50 cpm).

Meer over de echte winters van de vorige eeuw kunt u lezen in “Winters van toen” geschreven door Harry Otten, Reinout van den Born en Tom van der Spek. Via onze site kunt u een exemplaar bestellen. Meer over dit, voor winterliefhebbers interessante boek, leest u hier.

Bron: Meteo Consult, Alwin Haklander (nlweer.com), Meteonet,  Meteo Delfzijl. Dank aan Jannes Wiersema voor het sturen van de foto's.