Het Harzgebergte vormt een grote puist in het landschap van Centraal- Duitsland. En op die puist ligt momenteel flink wat sneeuw. Bovenop, bij het eindstation van de stoomloc die dagelijks meerdere keren omhoog tuft, lag vanochtend 112 cm. En dat had nog veel meer kunnen zijn. Maar op de hoogste delen van de Harz staat vrijwel continu een krachtige tot stormachtige wind waardoor een aanzienlijk deel van het witte goedje wegstuift. De komende tijd wisselen zachte en koudere perioden elkaar in de Harz af. Met vrijwel continu aanvoer van neerslaggebieden. Hoeveel gaat er vallen? En vanaf welke hoogte is dat sneeuw? En, licht de Harz misschien wel een tipje van de sluier op als het gaat om de bergwensen die er zijn voor ons eigen land?

Harz historie
Op de voormalige grens tussen West- en Oost-Duitsland is het middelgebergte de Harz te vinden. Zoals ontstaansgeschiedenissen van berggebieden complex zijn en vooral miljoenen jaren aan tijd vergen, heeft ook dit gebied een omvangrijke historie. Honderden miljoenen jaren geleden is dit gebergte ontstaan en behoort daarmee net als de Spaanse hoogvlakte en de Apennijnen tot de oudste bergen van Europa. Het begon met de plaattektoniek in het Carboon en daarna vond er een afwisseling plaats tussen tijdperken van sterke erosie en tijdperken van optilling. Uiteindelijk meet het hele Harzgebied 92 kilometer in lengte en 33 kilometer in de breedte. De hoogste delen liggen iets boven 1000 meter. Daarvan is de hoogste top de Brocken, met exact 1141,1 meter.

In en rondom de Haz ontstonden al meer dan 1000 jaar geleden allerlei nederzettingen. Met dank aan de grondstoffen zilver, koper, lood en zink die in de Harz in ruime mate winbaar waren. Het gebergte herbergt een enorm aantal mijngangen en is van binnen behoorlijk doorkruist door al deze holtes. De aanwezige bodemschatten zorgden er ook voor dat de regio rijk werd en zich kon ontwikkelen tot een belangrijk centrum van de Duitse geschiedenis. Overal zijn dan ook kerken, kastelen en paleizen te vinden. In de recente historie liep het ijzeren gordijn dwars noord-zuid over de Harz en hoorde een stadje als Goslar tot West-Duitsland, maar het nabijgelegen Wernigerode tot Oost-Duitsland.

De Harz bestaat tot ongeveer 800 meter hoogte uit beukenbossen, daarboven worden het sparren gemengd met berken en lijsterbes. De meest tot de verbeelding sprekende diersoort die er zich bevindt, is de lynx. Daarvan zijn er sinds 2000 met succes een aantal van uitgezet.

Het weer de komende week
Een aanzienlijk deel van de Harz bestaat uit een nationaal park met de bijbehorende bescherming, een deel wordt natuurpark genoemd. In Duitsland staat de Harz onder andere bekend als wintersportgebied en men is dan uiteraard ook blij met de huidige sneeuwval. Het beste voor de skiers en langlaufers zijn noordwestenwinden met relatief koude lucht en geregeld neerslag. In dat geval sneeuwt het vaak tot bijna in de dalen. Een westcirculatie zoals waar we momenteel in vertoeven is ‘second best’. Het voordeel is dat er geregeld neerslag passeert, het nadeel dat die neerslag alleen in de hoogste contreien als sneeuw valt.

Als we alle neerslagsommen tot en met vrijdag bij elkaar optellen voor de Harz, kom je aan ongeveer 40 millimeter. Als dat allemaal in de vorm van sneeuw naar beneden komt, heb je ongeveer 40 centimeter aan verse sneeuw. De hoogte waarop de neerslag van regen overgaat in sneeuw wordt de sneeuwvalgrens genoemd. Die varieert deze week sterk. Zo bevond de Harz zich vandaag in de warme lucht en viel er van tijd tot tijd een beetje regen, tot op de Brocken. Met daar op het stoomtreinstation +3 graden. De sneeuwgrens daalt morgenmiddag naar 1000 meter en daalt vervolgens verder tot rond 600 meter.  Dinsdagavond stroomt dan weer heel even warmere lucht over de Harz, om weer snel gevolgd te worden door koudere lucht. Vrijdag schommelt de sneeuwgrens rond 400 meter. En al die tijd blijft er geregeld neerslag vallen. Tegen die tijd is er op de top dan 30 tot 40 centimeter sneeuw gevallen. Dat zou dan een totaal sneeuwdek van 140/150 centimeter zijn. Maar ja, de wind….

Onstuimig op de top
Op de Brocken is het met een westcirculatie altijd zeer windrijk. De top ligt vrij van andere hoge punten en fungeert dus echt als een puist in het landschap. De komende dagen waait het geregeld met stormkracht of zelfs zware stormkracht (9 Bft of zelfs 10 Bft). Een deel van de sneeuw zal dus verstuiven, zich op luwe plekken tot stuifduinen ophopen of als horizontale sneeuwval over de wanden van de Brocken uitwaaien. Ook voor wat betreft een eventueel te bouwen Nederlandse berg (zie diebergkomter.nl) zal wind een belangrijke rol spelen. Niet alleen gaat het op grote hoogte vaak heftig waaien, windrichting, windsnelheid en neerslagverschillen tussen loef- en lijzijde zullen grote impact hebben op de hele bergconstructie en op de wijde omgeving er omheen. Ondanks het feit dat de Brocken in een gebied ligt met grotendeels landklimaat, krijg je door de hoogte toch veel neerslag. Gemiddeld valt er op de Brocken maarliefst 1422 mm per jaar. Dat is een stuk meer dan de gemiddelde neerslag voor ons land, die 845 mm bedraagt.

Zelf het weer op de Brocken blijven volgen? Klik dan hier. Bronnen: Meteo Consult,  Harzer SchmalspurBahnen, Wikipedia.