Eerder deze week schreven wij in deze rubriek al over de zomerse warmte in de noordoosthoek van Scandinavië, maar niet alleen daar is het momenteel warm. In grote delen van Oost- en Zuidoost-Europa lopen de maximumtemperaturen dagelijks op tot boven 20 graden en in Griekenland en Turkije is het lokaal zelfs ruim 30 graden. Dit in schril contrast met de kwikstanden in de andere helft van het Europese continent. Met gemiddeld een graad of 14 is het daar uitzonderlijk koud voor de tijd van het jaar. Daar waar deze twee verschillende luchtsoorten elkaar ontmoeten, is het bewolkt en vallen van tijd tot tijd zeer actieve buien.

De Oostenrijkse hoofdstad Wenen lag afgelopen nacht precies onder die scheidslijn en na enkele zware wolkbreuken liep een groot deel van de stad onder water. Met op sommige plekken meer dan 60 millimeter neerslag liepen kanalen en riolen over en dat belande uiteindelijk allemaal op straat. Ook in het zuidwesten van Duitsland ging het lokaal flink tekeer met ook daar neerslaghoeveelheden van ruim 50 millimeter. Ten oosten en westen van die lijn is het over het algemeen vrij rustig, al vallen in het oosten van Europa door de warmte, meer geïsoleerd, ook enkele stevige regen- en onweersbuien.

Optilling
Daar waar de ‘koude’ en ‘warme’ lucht elkaar tegenkomen, wordt de warmere lucht omhoog gedrukt en schuift als het ware over de koude lucht dichterbij de grond heen. Koude lucht is namelijk zwaarder dan warme lucht. Door het opstijgen van de warme lucht ontstaat er, mits er voldoende vocht aanwezig is, een lijn met veel bewolking en als deze uiteindelijk dik genoeg is, kunnen daaruit ook regen of buien gaan vallen.

Duidelijke lijn
De scheidslijn tussen de beide luchtsoorten is op de weerkaarten heel duidelijk te zien. Vanuit Lapland ligt deze over Zweden, via de Alpen tot boven de Middellandse Zee. De vakantie-eilanden Corsica en Sardinië bevinden zich nog net in de warmere lucht met ook daar middagtemperaturen boven 20 graden, maar de Franse Riviera en de Balearen moeten het al doen met een graad of 5 minder.

Komende dagen trekt de koelere lucht vanuit het westen verder naar het oosten en wordt het in Polen, Tsjechië en grote delen van Roemenie alweer een stuk frisser met ook daar nog maar 12 tot 17 graden. In Finland en rondom de Zwarte Zee blijft de warmte gehandhaafd. Het goede nieuws voor Centraal Europa is hierbij dat die duidelijke lijn met buien ook geleidelijk richting het oosten trekt. Na een relatief natte periode begint het in de westelijke regio’s dan eindelijk weer iets op te knappen met meer zon en daardoor iets oplopende middagtemperaturen.

Onder normaal
Gunstig zult u denken, maar hoewel het kwik geleidelijk iets omhoog gaat, blijven we klimatologisch gezien ruim onder normaal uitkomen. Zo hoort het in mei in het Duitse Frankfurt al zo’n 19 graden te zijn en daar blijven ze komende dagen ruim onder met slechts een graad of 16. In het Zuid-Franse Bordeaux liggen de maxima ook een graad of 4 onder de norm van 20 graden. En Madrid spant de kroon met een langjarig gemiddelde van ongeveer 23 graden voor halverwege mei en daar wordt er morgen slechts 15 graden verwacht. In het zuiden van Spanje en Portugal, maar ook langs de Spaanse Costa’s liggen de middagtemperaturen wel boven 20 graden. De koude lucht vanuit het noorden weet die hoek van Europa net niet te bereiken.

Kouderecords
In eigen land zijn afgelopen nacht zelfs enkele kouderecords gebroken. De laagste temperatuur ooit gemeten op een officieel KNMI-station in de tweede decade van de meimaand was -1,9 graden in zowel Twente als De Bilt. Afgelopen nacht is dat record in het Noord-Hollandse Wijk aan Zee gesneuveld met maar liefst -2,2 graden op waarnemingshoogte, ongeveer 1,5 meter hoogte. Ook in De Kooy, waar sinds 1906 gemeten wordt, werd het sinds 1938 niet meer zo koud. Het oude record stond op 0,7 graden op 11 mei 1938 en deze is afgelopen nacht verbroken; het werd 0,1 graad.

Bronnen: Meteo Consult, Weerwoord, Wien.orf.at
Uitsnede foto voorpagina: Henk Gerritsen