Het hele jaar door komen op verschillende plekken op aarde wel orkanen voor, de meeste in zeerijke gebieden in de buurt van de evenaar waar een tropisch klimaat heerst. In Azië zijn in de afgelopen maanden al diverse stormen actief geweest en op de Fiji-eilanden raasde deze week nog orkaan Tomas langs. Er werd veel schade aangericht en de noodtoestand werd er uitgeroepen. In de Atlantische Oceaan en de Golf van Mexico is het nu nog rustig. Daar begint het orkaanseizoen officieel vanaf 1 juni en duurt ongeveer tot eind november. Veel meteorologen verwachten op deze wateren dit jaar een actief orkaanseizoen.

Tegenwoordig wordt maanden van te voren al een verwachting gemaakt omtrent de activiteit van het komende orkaanseizoen. De verdeling van de zeewatertemperatuur wereldwijd speelt daarbij een belangrijke rol. Een minimale afwijking in de toestand kan namelijk in grote verschillen ten opzichte van de voorgaande jaren resulteren. Daarnaast zijn satellietwaarnemingen van groot belang en sinds enkele jaren worden ook vliegtuigen ingezet die ter plaatse de situatie gaan bekijken. Zij houden vooral de wind en de mogelijke wolkenclusters goed in de gaten.

Al deze elementen zijn namelijk nodig voor het ontstaan van een orkaan of in eerste instantie een tropische storm. De meeste van dit soort agressieve stormen op de Atlantische Oceaan ontstaan uit onweersbuien die zich voor de kust van Afrika bevinden. Met een oostelijke wind worden deze buien over het in deze periode inmiddels flink opgewarmde zeewater richting het Caribische gebied geblazen en voeden zich ondertussen met het warme zeewater waardoor ze in activiteit toenemen. Als de ingrediënten allemaal ‘gunstig’ zijn, zoals zeewatertemperaturen van minstens 26 graden en zo min mogelijk windschering - een verandering van de windrichting en/of -sterkte met de hoogte -, groeien de buien vooral in dat gebied uit tot een tropische storm. Komt de wind uiteindelijk boven het gemiddelde van 117 kilometer per uur uit (windkracht 12), dan verandert de tropische storm in een orkaan.

Verwachting voor dit jaar
Amerikaanse meteorologen gaan dit jaar uit van een groot aantal orkanen, waarvan enkele ook de Amerikaanse kust zullen gaan bereiken. De hoge activiteit wijten zij onder andere aan de snelle afzwakking van El Niño (lees hier meer over El Niño). Deze hield afgelopen jaren de hoeveelheid stormen en orkanen beperkt, maar door de vrij snelle afzwakking wordt juist weer een toename van het aantal tropische stormen en orkanen verwacht. Door de veranderingen van het stromingspatroon in de oceanen die hieraan te wijten zijn, warmt het zeewater sneller en verder op dan in voorgaande jaren.

Niet alleen het veranderde stromingspatroon in de oceanen maakt dat het zeewater sneller opwarmt, ook het verzwakken van de passaatwinden heeft hier invloed op. Bovendien wordt de lucht in de tropen van Afrika vochtiger door het verzwakken van deze passaatwinden en dat is gunstig voor het ontwikkelen van een tropische storm of orkaan. Op grond van deze genoemde feiten wordt dit jaar een boven gemiddeld orkaanseizoen verwacht.

Gemiddeld orkaanseizoen
Sinds 50 jaar worden de orkanen goed in de gaten gehouden en met deze gegevens werd uiteindelijk een gemiddeld orkaanseizoen in kaart gebracht. In zo’n gemiddeld seizoen ontstaan 10 tropische stormen en 6 daarvan groeien daadwerkelijk uit tot een orkaan. Deze orkanen worden uiteindelijk weer onderverdeeld in categorieën middels de schaal van Saffir-Simpson. Met windsnelheden van 119 tot 153 km/u is het een categorie 1 orkaan. Categorie 2 heeft windsnelheden van 154 tot 177 km/u. Bij 178 tot 209 km/u spreken we van categorie 3. Categorie 4 is een orkaan met windsnelheden van 210 tot 249 km/u en de zwaarste categorie is 5 met snelheden van meer dan 250 km/u. Uiteindelijk groeien in zo’n gemiddeld orkaanseizoen 2 of 3 orkanen uit tot categorie 4 of 5, de meest krachtige en vernietigende soort.

Komend jaar verwacht men 7 orkanen die aan land gaan komen, twee daarvan in de meest zware categorieën, 3 tot 5. In totaal zullen volgens Amerikaanse meteorologen echter zo’n 17 tropische stormen ontstaan, waarvan 15 in de westelijke Atlantische Oceaan en de Golf van Mexico. Toch blijft zo’n verwachting erg lastig. Ook vorig jaar werd namelijk een vrij actief seizoen verwacht, maar verliep het allemaal uiteindelijk vrij rustig. In een rustig seizoen kan namelijk misschien één verwoestende orkaan ontstaan en in een heel actief seizoen 10 orkanen die het land niet bereiken.

Bronnen: Meteo Consult, KNMI, National Hurricane Center, AccuWeather