Na een lange winter en een vrij matige lente wordt het de komende tijd eindelijk op en top zomers. De warmte en de zonnige periodes werden in de lente keer op keer afgewisseld door een paar koelere en wisselvallige dagen met buien en temperaturen onder normaal. Het afgelopen weekend werd het op veel plekken zelfs niet warmer dan 14 graden, terwijl het klimatologisch gezien ruim 19 had moeten zijn. Nu lijkt er echter een periode aan te komen, waarin hogedrukgebieden elkaar om de haverklap afwisselen. Een langdurige periode met zon en warmte ligt dan ook in het verschiet.

Al een paar dagen schijnt de zon volop en stijgen de middagtemperaturen tot ruim in de twintig graden. Een uitloper van een hogedrukgebied boven de eilandengroep de Azoren ligt tot over de Britse eilanden en in die uitloper vormen zich de komende tijd regelmatig opzichzelfstaande hogedrukgebiedjes. Deze koppelen zich van tijd tot tijd los en trekken daarna via ons land richting het noordoosten. Tot in het weekeinde en ook volgende week blijven we hierdoor onder invloed van dat hogedrukgebied. Het resultaat: zomers weer met veel zon, weinig wind en hoge temperaturen!

Tropisch warm
Zondag draait de wind op passage van zo’n hogedrukgebiedje naar het oosten en vanuit die hoek komt warme en zeer droge lucht, ofwel continentale lucht, naar ons toe. Het kwik in de thermometer stijgt dan op verschillende plaatsen tot tropische waarden van 30 graden of meer. Maandag trekt die kern van hogedruk richting Scandinavië en op nadering van een volgende kern vanuit het zuidwesten draait de wind bij ons dan weer naar het noordwesten. Het waait echter amper en de warmte blijft hierdoor standvastig op zijn plaats en wordt nog eens extra gevoed door het zonnige weer.

Droogte
Toch zijn dit niet de enige redenen waardoor de temperatuur zo’n spurt opwaarts maakt. Ook de toenemende droogte speelt hierin een prominente rol. De grond is inmiddels zo droog geworden, dat er amper nog verdamping optreedt.

Om dit uit te leggen, moeten we eerst terug naar hoe de zon de aarde verwarmt. De zonnestralen verwarmen op hun weg richting de aarde niet de lucht, maar stralen in op het aardoppervlak en pas in de bodem wordt de straling omgezet in warmte. Warme lucht heeft de natuurlijk neiging om op te stijgen en de onderste luchtlagen, dichtbij de grond, worden dan ook snel opgewarmd. De zon verwarmt dus niet de lucht, maar alleen de aarde. Het aardoppervlak verwarmt vervolgens weer de lucht door die opstijgende warmte.

Een deel van de straling wordt normaal gesproken gebruikt om het aanwezige vocht in de bodem te laten verdampen. Die straling wordt dus niet omgezet in warmte. Nu zit er vrijwel geen vocht meer in de bodem en komt er dus meer straling voor warmte beschikbaar. Daardoor kan de temperatuur nog een stukje verder oplopen.

Overadiabatische opwarming
Verder is het zo dat er de komende dagen maar weinig wind staat. De warmte hoopt zich laag in de atmosfeer daardoor gemakkelijk op. Tijdens een onbewolkte dag in de zomer is de temperatuur opbouw van de lucht droog-adiabatisch. Dit houdt in dat de lucht per 100 meter stijging 1 graad afkoelt. Als de lucht op 1500 meter hoogte, ofwel het 850 hPa vlak, bijvoorbeeld 8 graden is, dan kun je er in dit geval gemakkelijk 15 graden bij optellen en dan wordt het aan de grond dus 8+15=23 graden.

In het geval van droogte kunnen we spreken van een overadiabatische opwarming, ook wel bekend als superadiabatische opwarming. Zoals eerder beschreven warmt de lucht tijdens droogte nog iets sneller op en bij de bovenstaande berekening kan dan nog wel een paar graden opgeteld worden. Dan kom je dus al snel op zo’n 25 graden uit. De laatste dagen is al meerdere keren gebleken dat deze redenering opgaat. Je moet dan ook niet raar opkijken als het ergens in de komende tijd nog warmer wordt dan nu al wordt gedacht!

Bron: Meteo Consult
Uitsnede foto voorpagina: Corina Magielse