Gisteren (woensdag) eindigde het weer in een mineur. Nadat een eerste storing aan het einde van de middag en aan het begin van de avond al fikse buien had veroorzaakt, maakten de buien onder invloed van een tweede frontaal systeem in de loop van de avond plaats voor een fiks regengebied. Maar hoe kon er zoveel regen vallen?

De totale neerslagsommen liegen er niet om. De buien alleen veroorzaakten op sommige plaatsen al enkele millimeters neerslag in korte tijd, maar de grote bulk moest daarna nog komen. De totale neerslagsommen tussen 8 uur gisteravond en 8 uur vanmorgen kwam op het KNMI-station van Hupsel zelfs uit op 22 millimeter.

De rapporten van enkele waarnemers

De neerslagsommen die hierboven gegeven worden zijn alleen van de officiële KNMI-weerstations. De cumulatieve radarbeelden geven echter aan dat er op sommige plaatsen veel meer gevallen is. Dit blijkt ook uit de waarnemingen van verschillende vrijwillige waarnemers van Meteo Consult. We noemen er enkele:

Hendrik Wiggers uit Miste (nabij Winterswijk) kreeg in de afgelopen nacht met 35 millimeter de meeste regen over zich geen. Kees van Zanten uit Almere noteerde vanmorgen maarliefst 29 millimeter in 24 uur. Hier kwam vanmorgen in slechts 45 minuten tijd nog 11 millimeter bij. Hierdoor kwamen zowel de tuin als de straten even blank te staan. Hans Roem uit Zeddam tapte in 12 uur tijd 25 millimeter af en bij Hans Rikhof uit Enschede viel tussen 8 uur gisteravond en 12 uur vanmiddag 22,4 millimeter.

De veroorzaker van de vele regen

Vergeleken met de vele regen die afgelopen nacht is gevallen, waren de buien van gisteravond natuurlijk maar een schijntje. Al deze regen werd veroorzaakt door een lagedrukgebied dat over het zuidoosten van ons land trok. De kern van dit systeem diepte daarbij steeds verder uit. Dit had alles te maken met de ligging van de straalstroom. Dit is een sterke wind op grotere hoogte in de atmosfeer.

Deze straalstroom lag afgelopen nacht ten zuiden van ons land en deze vormde de begrenzing tussen koude lucht in het noorden van Europa (waar Nederland in lag) en warmere lucht in Zuid-Europa. Verder lag het windmaximum van de straalstroom boven Frankrijk.

Een krachtenspel

Om het volgende gedeelte van dit internetverhaal te begrijpen moet u eerst iets weten over het ontstaan van wind en de verschillende krachten die hierbij een rol spelen. Klik hiervoor op deze link, naar een verhaal dat wij eind 2008 schreven over het ontstaan van wind.

Het zuidoosten van ons land bevond zich afgelopen nacht aan de linkeruitgang van de straalstroom. In dit gebied begint de wind af te nemen. Dit is terug te zien in een afname van de luchtdrukgradiëntkracht. De corioliskracht, een kracht die wordt veroorzaakt door het ronddraaien van de aarde, is hier direct mee verbonden. Dit betekent dat als de luchtdrukgradiëntkracht afneemt, wat in zuidoost Nederland het geval was, de corioliskracht dit ook doet. Er zit hierin echter een kleine vertraging, waardoor de luchtdrukgradiëntkracht sneller afneemt dan de corioliskracht.

Steeds verder dalende luchtdruk in het lagedrukgebied

Hierdoor gaat er op grotere hoogte in de atmosfeer een wind waaien van de linkeruitgang van de straalstroom baar de rechteruitgang. Deze wind wordt de geostrofische wind genoemd. Hierdoor ontstaan er bij de linkeruitgang van de straalstoom stijgende luchtbewegingen, terwijl de lucht bij de rechteruitgang van de straalstroom aan het dalen is.

Nederland lag door dit samenspel in het gebied net opstijgende lucht, waardoor de luchtdruk in het lagedrukgebied ook steeds lager werd. Hierdoor ontstond er gemakkelijk extra bewolking, met regen als gevolg. Al met al werd de neerslagactiviteit in ons land dus steeds verder aangewakkerd, met de eerder genoemde neerslagsommen tot gevolg.

Bron: Meteo Consult.

Foto voorpagina: Ria Luttikhold.