Januari is een uitzonderlijk zachte maand geworden. Vorig jaar wist januari het oude warmterecord van 6.2 graden uit zowel 1983, 1975 en 1921 te verpulveren en te brengen op 7.1 graden, een verbetering van maar liefst 0.9 graden! Het lag daarom niet in de lijn van de verwachtingen dat dit record dit jaar al meteen in zicht zou komen, zeker niet na de iets te koude december die we hadden gehad. 

Recordwarm duo

Maar de atmosfeer besliste anders. Aan de grafiek hiernaast, die de opgetreden temperaturen in De Bilt toont, is te zien dat alleen gedurende de eerste januaridagen er naar de winter werd geknipoogd. In de nacht kwam het tot lichte vorst, in Twente werd op de 2^e -6.6 graden gemeten, de landelijk laagste temperatuur van de hele maand! Dat was ook de enige dag die in De Bilt net aan een negatief etmaalgemiddelde voor de temperatuur opleverde, een zogenaamde ‘Hellmanndag’. Daarna gingen de temperaturen flink in de lift en werd het uitzonderlijk zacht. De grafiek spreekt wat dat betreft duidelijke taal. De zwarte lijn geeft aan wat het verloop van de ‘normale’ gemiddelde temperatuur in januari is, bepaald uit het gemiddelde van de jaren 1971 tot en met 2000. Te zien is dat het opgetreden gemiddelde (de groene lijn) daar op de meeste dagen ver boven ligt en zelfs de minimumtemperatuur (de blauwe lijn) lag daar geregeld ruim boven. De maand als geheel is op 6.5 graden uitgekomen en daarmee royaal op de tweede plaats van warmste louwmaanden. Ook het duo 2007-2008 is met een gemiddelde van 6.8 graden veruit het warmste tweetal, méér dan een halve graad warmer dan de warmste januari die we vóór 2007 sinds tenminste 1706 hebben beleefd!

Nat, maar niet somber

Een zachte wintermaand is dikwijls nat en de afgelopen maand vormde daarop geen uitzondering. Aanvankelijk viel er op veel dagen wel enige regen, maar viel het met de hoeveelheden mee, maar vooral tussen 17 en 21 januari werden de hemelsluizen wagenwijd opengezet. In het noorden van het land viel er plaatselijk zo’n 80 mm. Op het kaartje hiernaast is trouwens duidelijk te zien dat de neerslagverschillen in ons land erg groot waren. Daar waar er in delen van Drenthe rond 130 mm neerslag viel, bleef de teller in met name Zeeland onder de 50 mm steken. Zeer lokaal werd daar de 40 mm nog niet eens gehaald en was januari daar dus een droge maand. Veel regen betekent dikwijls weinig zonneschijn, maar ditmaal ging die vlieger niet op. De normale hoeveelheid zonneschijn werd, op een paar uurtjes na, vrijwel overal gehaald.

Winterprik verdient die naam nauwelijks

En hoe gaat het verder? Vorig jaar ging de winter gewoon op de zachte toer verder, maar in de loop van de eerste februariweek werd het toch wat kouder, met in De Bilt vijf vorstdagen op rij, uitmondend in de sneeuw op 8 februari. Een dergelijk prachtig winterlandschap, hoe kort dat ook duurde, heeft menige plaats in deze winter nog moeten ontberen. Alleen zeer lokaal heeft men rond 21 december van het vorige jaar een laagje ‘industriesneeuw’ kunnen zien. Sterker nog, heel wat mensen in ons land hebben deze winter nog geen enkele sneeuwvlok zien dwarrelen. Of dat gedwarrel er de komende nacht en morgen van komt, moet nog maar worden afgewacht. Veel meer dan wat natte sneeuw lijkt het niet te worden, en tot een sneeuwtapijt komt het al helemaal niet, hoogstens een paplaagje hier en daar, dat zaterdag in de loop van de ochtend al snel wegsmelt. De temperatuur zal er trouwens nog een hele klus aan krijgen om gedurende dit weekeinde onder de norm te komen. In het binnenland zullen de temperaturen komende nacht en in de nacht naar zondag rond het vriespunt liggen en overdag bij een graad of 5 blijven steken, maar dat zijn volstrekt ‘normale’ temperaturen voor begin februari. De kans is groot dat we daar zelfs nog een fractie boven blijven. Wat dat betreft is deze ‘winterprik’ die benaming dus nauwelijks waard.

Nieuw warmterecord in de maak?

Voorlopig lijkt het alleen maar erger te worden. Vorig jaar wisten we het warmterecord uit 2006 te evenaren, wat vooral kwam door de uitzonderlijke warmte die we gedurende de eerste helft van dat jaar hadden ervaren. Het lijkt dan ook niet zo waarschijnlijk dat we die warmte gedurende de eerste zes maanden van dit jaar gaan overtreffen. Als we echter zien wat voor een temperaturen er nu voor de eerste tien februaridagen in de verwachting staan, dan telt het warmteoverschot van dit jaar tot op die datum tot ruim 146 graaddagen op, en daarmee lopen we dan vóór op vorig jaar! Uiteraard is het nog veel te vroeg om te speculeren waar dit toe zal leiden, maar duidelijk is in ieder geval dat qua warmte ook 2008 zeer voortvarend van start is gegaan. Een heel seizoen (drie maanden op rij) zal nu al een volle graad kouder dan de norm moeten verlopen en zelfs dan is dit warmteoverschot nog niet geheel weggewerkt. Hoe dan ook, de winterliefhebbers in ons land zullen met leedwezen zien dat de hoeveelheid zand in het bovenste glas van de zandloper steeds geringer wordt en dat de kans op een periode met winterweer met het verstrijken van de tijd steeds verder afneemt. Tot diep in de tweede februariweek lijken de kaarten al geschud te zijn, maar daarna kunnen er natuurlijk nog steeds leuke winterse dingen gebeuren. Vooral de kaarten van de Amerikaanse weerdienst hebben er nog steeds zin in, maar dat is niet de eerste keer dit winterseizoen. De eerlijkheid gebiedt om op te merken dat als de kaarten die dit model steeds voor 10 tot 15 dagen vooruit berekende van de afgelopen twee maanden waren uitgekomen, het Hellmanngetal in De Bilt al boven de honderd punten had gestaan… Om eens een beurswijsheid wat anders te verwoorden: ‘weerkaarten voor de verre toekomst bieden geen garantie voor het weerbeeld in het heden.’

We zullen kort gezegd gewoon moeten afwachten of de winter in de tweede februarihelft, dan wel begin maart nog een prik of een veeg weet te produceren. En zo niet, laat het dan maar rustig lente worden, die op diverse plaatsen trouwens nu al van start lijkt te zijn gegaan!

Bronnen: Meteo Consult, KNMI, site Alwin Haklander (www.nlweer.com). Foto’s: Jannes Wiersema (voorpagina), Stan Bouman, Ans Prinsen.