Als er één systeem is in de meteorologie dat de weersverwachting, vooral voor de wat langere termijn, moeilijk maakt, dan is dat wel een afgesnoerde bel met koude lucht in de hogere etages van de atmosfeer: de vermaarde koudeput.

Vanaf donderdag krijgen we in Nederland met zo’n koudeput te maken. Wie de verwachtingen voor de lange termijn de afgelopen dagen een beetje heeft gevolgd, weet dat ze nu erg gevoelig zijn voor veranderingen. Dat is iets wat je vaak ziet als een koudeput zich met het weer in onze omgeving gaat bemoeien. Pas als ie er echt is, komt er mogelijk wat lijn in de verwachtingen voor de periode daarna. We moeten dus nog enkele dagen wachten.

De bel met kou, waar het dit keer om gaat, komt aan de oostflank van een sterk hogedrukgebied (in de kern stijgt de luchtdruk donderdag even tot in de buurt van 1050 hPa) de komende dagen naar het zuiden afzakken en stagneert donderdag en de dagen daarna in de buurt van onze omgeving, waarschijnlijk boven de Britse eilanden.

Interactie met zeewater
Het lastige van een koudeput is de interactie die hij op gang brengt met het relatief warme zeewater van de Noordzee. Feitelijk werkt zo’n systeem in de hogere delen van de atmosfeer als een kraamkamer voor storingen. Sommige van die storingen zijn klein, maar kunnen regionaal veel sneeuw brengen. Andere zijn groter, groeien uit tot volwaardige lagedrukgebieden en kunnen het windpatroon aan de grond in een groot deel van hun omgeving naar hun hand zetten. En zelfs invloed uitoefenen op het gedrag van de put in de lucht boven zich.

Het maakt voor het vervolg van het winterweer in Nederland behoorlijk uit hoe de put in de bovenlucht zich na donderdag gedraagt. Draait het zowel aan het aardoppervlak als in de hogere delen van de atmosfeer uit op een naar zuidwest draaiende wind – en die mogelijkheden zijn er – dan kan zachtere lucht vorderingen maken en gaan de temperaturen omhoog. Komen put en bijbehorende lagedrukgebieden wat zuidelijker uit – en ook die mogelijkheden zijn er volop – dan verscherpt het winterweer in onze omgeving zich alleen maar verder.

Onzekerheid
In de diverse temperatuurpluimen, die meerdere malen per dag verschijnen en waarin te zien is hoe betrouwbaar de temperatuurverwachting voor de komende twee weken er uitziet, is die onzekerheid mooi terug te zien. Met name voor de periode na het komende weekend waaieren de lijntjes van de verschillende berekeningen ver uit elkaar en maakt feitelijk elk vervolg een even grote kans. De ondertoon blijft overigens ook dan een koude. Een doorbraak naar een zachte westcirculatie, zoals die zich vaak in de aanloop naar kerst afspeelt, is voorlopig in de weerkaarten nog niet terug te vinden. Maar je weet het natuurlijk nooit…

Voor wat de details van de verwachting voor de komende dagen betreft, is vooral de donderdag een interessante dag om nog even op in te zoomen. Het lagedrukgebied aan de grond, dat dan met de put op hoogte meekomt, brengt een actieve storing met zich mee die in de nacht naar donderdag ons land al binnentrekt en donderdag overdag passeert, met veel neerslag. De storing bestaat uit de combinatie van een warmtefront, dat eerst overtrekt en waarachter tijdelijk zachtere lucht binnenkomt, en een koufront, waarachter de koude lucht snel terugkeert.

Oosten donderdag veel sneeuw?
Zoals de kaarten er nu bij liggen, lijkt de neerslag op zowel het warmte- als het koufront vooral in het westen van het land in de vorm van regen te vallen. Hoe dieper het binnenland in, hoe groter de kans op sneeuw. En met name in de gebieden tegen de Duitse grens aan zou het, als alles op zijn plek valt, ook om significante hoeveelheden kunnen gaan van lokaal misschien wel meer dan 10 centimeter. Het zal uiteindelijk allemaal van de details afhangen. En die worden, zoveel is inmiddels wel duidelijk, de komende dagen geleidelijk aan ingevuld.

Het vervolg van het winterweer na het weekeinde, dat nu nog zo onzeker is, wordt natuurlijk interessant, ook met het oog op het kerstweekeinde dat daar op volgt. Zou zich de komende dagen een sneeuwdek vormen en zou dat, als het winterweer in de nieuwe week aanhoudt, regionaal overleven, dan komt een (regionaal) Witte Kerst natuurlijk in zicht. Zou De Bilt dit redden, dan levert dit meteen een unicum op. Het is de laatste (ruim) 100 jaar nog nooit eerder gebeurd dat in twee opeenvolgende jaren een Witte Kerst kon worden opgetekend.

Bent u benieuwd hoe het de komende tijd, in de aanloop naar de kerst, verdergaat met de weersontwikkelingen, bel; dan de Meteo Consult weelijn (0900-9725, 55 ct./min). Kiest u optie 1 dan hoort u een verwachting waarin de korte termijn (vandaag en morgen) centraal staat. Een uitgebreide verwachting voor de komende 5 dagen (waarin we steeds ook al even bij het weer tijdens de kerstdagen stilstaan) hoort u door voor optie 2 te kiezen en de lange termijnverwachting (10 dagen vooruit) staat onder optie 5. Onder optie 6 hoort u de verwachtingen tot 4 weken vooruit en de diverse maandverwachtingen.

Bron: Meteo Consult.