Het was voor de schaatsliefhebbers vandaag even goed doorbijten. Niet omdat nergens geschaatst kon worden, want op diverse plekken kon het - zoals bijvoorbeeld bij de drie KNSB-toertoertochten die in het midden van het land werden verreden. Maar omdat vorst en wind een ijzig koud samenspel voerden.

De handschoenen uit, met de bips op de plastic zak, en zo snel mogelijk de schoenen verruilen voor de even zo rap mogelijk te strikken schaatsen. En daarna met verkleumde handen en voeten snel de eerste schaatsbewegingen maken om het bloed tot dichter bij de huid volop te laten stromen.

Gevoelstemperaturen zeer laag
Kou, daar hebben we het dus over. En dan wel het gevoel. Een combinatie dus van luchttemperatuur en wind. En die waarden lagen vanochtend zeer laag. Op de meeste plaatsen dicht rond -12 graden. Het laagst lag de gevoelstemperatuur op Vlieland. Bij -5 graden werd daar vanochtend korte tijd windkracht 7 bereikt, volgens de JAG/TI-methode resulterend in een waarde van -15 graden.

Maar wat als we nu onze eigen beweging meerekenen?
Het aardige is dat de gevoelstemperaturen gemeten worden op basis van een stilstaande situatie. Maar in feite is dat – juist in de winter – eigenlijk vrijwel nooit het geval. De meeste mensen die zich buiten begeven in een winterkousituatie prefereren zich te verplaatsen, om zo snel mogelijk naar de plek van bestemming te komen en de warmte van binnensmuurs terug te vinden. Of natuurlijk, om wintersport te bedrijven. Skiën bijvoorbeeld in buitenlandse bergen. Of schaatsen – als het meezit – tijdens een koude Nederlandse winterperiode zoals waar we nu in zitten.

Vandaag kijken we naar de gevoelstemperatuur tijdens beweging. Met de wind mee bewegen is natuurlijk minder koud. Daar gaan we verder niet aan rekenen. Spannender is het om de gevoelswaarden te calculeren bij tegenwind.

Eerst maar ’s even de situatie van vandaag. En dan wel vanochtend vroeg, toen veel mensen zich buiten begaven, op weg naar werk, school, winkelcentrum of anderszins. En toen de schaatsliefhebbers, voor zover ze daar de mogelijkheid toe hadden, weer het bevroren sop kozen.

Schaatsen tegen de wind in
Om met die laatste groep maar ’s te beginnen – en dan gaan we uit van de gemiddelde recreatieve ongetrainde schaatser – lopen de gevoelswaarden toch al behoorlijk terug. Gaan we uit van de windkracht 4 die er vanochtend op de meeste plaatsen stond, met daarbij, tegen de wind in een snelheid van 10 tot 15 kilometer per uur, dan komen de gevoelswaarden uit op -13/-14 graden.

Koude pizza?
Met de fiets ligt – tegen de wind in – de snelheid van de meeste mensen waarschijnlijk net een fractie hoger. Dat verschilt dus weinig voor het gevoel. Voor de paar brommer/scooterberijders die er nu nog zijn, is het wel andere koek. Tegen de wind in met 40 kilometer per uur, wederom uitgaande van windkracht 4, dan komen we aan de hand van de JAG/TI-methode uit op -16 graden. Hopelijk krijgen de pizzabezorgers wat extra fooi dezer dagen.

Skiën op topsnelheid bij windkracht 7 en -20 graden
Tot slot de koudste van de eerder genoemde buitenactiviteiten: skiën. Voor de skiërs onder ons: stel voor een lange rechte brede blauwrode afdaling in de hogere delen van een skigebied. Vele recreatieve skiërs komen daarbij met gemak tot een snelheid van rond 70 kilometer per uur, of soms zelfs meer. Tel daarbij de windkracht 4 op dan komen we uit op een gevoelstemperatuur van bij benadering -18 graden. Dan gaan we uit van een temperatuur van -5 graden. Bij een wat meer extreme maar in de bergen met regelmaat voorkomende temperatuur van -15 graden liggen de waarden op -33 graden, en bij -20 graden op -39 graden. Bij -20 graden en windkracht 7 bij een daardoor wat lagere snelheid (zeg 50 kilometer per uur) bereiken we voor het gevoel de -40 gradengrens.

Bereken hier zelf de gevoelstemperatuur.

Luchtvochtigheid
Gevoelswaarden zijn overigens niet alleen afhankelijk van temperatuur en wind. De luchtvochtigheid speelt ook een rol. Bij vriesweer met wind en een extra lage luchtvochtigheid voelt het nog wat kouder aan dan anders al het geval zou zijn.

Afbeelding homepage: uitsnede foto Margreet

Bron: Meteo Consult