Een kleine drie weken geleden legden wij u op deze site een twaalftal korte stukjes uit weerberichten voor, met het verzoek om van ieder van deze stukjes te bepalen hoeveel uren zonneschijn u dan verwachtte, er vanuit gaande dat de verwachting voor 100% juist zou zijn en dat de zon maximaal tien uur zou kunnen schijnen. Doel van deze enquête was om te onderzoeken of de termen die de meteoroloog gebruikt om de hoeveelheid te verwachten zonneschijn te benoemen, wel goed overkomt bij het publiek.

De reacties waren talrijk. Meer dan honderd mensen name de moeite om überhaupt te reageren en daarvan hadden er ongeveer 70 ook antwoorden ingestuurd. Dat aantal ligt niet helemaal vast, omdat niet iedereen op iedere vraag een antwoord had gegeven. De meesten hadden echter keurig op ieder van de twaalf stukjes een heel getal van 0 tot 10 ingevuld, zoals ook de bedoeling was. Een kleinere groep had daar moeite mee en stuurde voor enkele, of zelfs voor alle vragen een spreiding in het aantal zonne-uren in. Sommige inzenders stuurden ook commentaren in, om hun keuze te verduidelijken. In het navolgende zullen we ook enkele van deze commentaren citeren.

Van alle deelnemers die bij ieder stukje weerbericht één waarde hebben ingevuld, hebben we een gemiddelde bepaald en zo zullen we alle twaalf weerberichtjes doorlopen, waarbij we beginnen bij de meest sombere en eindigen bij de meest zonnige. Vandaag nemen we de zes meest somber ervaren citaten door, morgen volgt dan de zonnige helft. En zo beginnen we bij…

… citaat ‘7’, dat luidde: “Veel bewolking en soms een beetje motregen, maar vanmiddag droog.” Iemand gaf als commentaar: “Hooguit 1 uur zon, het woord ‘zon’ wordt niet eens genoemd. ‘Droog’ wil lang niet altijd zeggen dat het ook zonnig is. Bij dit bericht bereid ik me voor op een grijze dag.” Het zinnetje ‘maar vanmiddag droog’ was inderdaad expres toegevoegd, maar de meesten bleken niet in deze val te lopen. Dat het droog wordt, hoeft inderdaad niet te betekenen dat dan de zon ook doorbreekt! Het gemiddeld aantal zonne-uren dat werd ingevuld lag op nog iets minder dan 1 uur. Veertien mensen zagen de zon bij dit bericht in het geheel niet schijnen, 25 slechts één uur. Zes optimisten dachten in dit geval nog 2 uur zonneschijn te krijgen (bijna een kwart van de tijd dus) en één persoon had ‘vijf’ uur ingevuld. Die laatste waarde kan nauwelijks serieus worden genomen. Misschien had deze persoon zich vergist, gezien ook het feit dat hij bij de andere elf citaten geen vreemde waardes had ingevuld. Het idee van de meteoroloog bij het gebruik van de kreet ‘veel bewolking’ is in ieder geval dat er een sombere dag is te verwachten, waarbij de zon echter soms wel eventjes tevoorschijn kan piepen. Gezien de reacties blijkt dat door de meesten goed te worden begrepen. Heel aardig was ook nog de reactie van iemand die schreef: “Mijn oma zei altijd: ‘Er is geen dag zo kwaad, of de zon schijnt vroeg of laat’, daarom heb ik nergens 0 uur ingevuld.”

Het volgende citaat in de rij van ‘somber’ naar ‘zonnig’ is citaat ‘2’ geworden, dat luidde: “Wolkenvelden en een enkele bui.” Ook hierbij heeft de meteoroloog een sombere voorstelling van het weer, maar ‘wolkenvelden’ is wel iets positiever bedoeld dan ‘bewolkt’ zonder meer, en ook dat werd goed begrepen. Het gemiddelde van alle inzenders bedroeg bijna 2 uur, iets meer dan het dubbele van citaat ‘7’. De spreiding was nu duidelijk groter. Tweederde had ‘1’ of ‘2’ uren ingevuld, waarbij de laatste waarde favoriet was, maar zes mensen vonden ‘3’ uur de juiste waarde en nog vijf inzenders ‘4’ uur. Aan de andere kant waren er ook vijf personen van mening dat bij dit bericht de zon geheel achter de wolken verstopt bleef zitten. Hoewel de term dus wel goed wordt begrepen, blijkt hieruit dat de meteoroloog bij het gebruik van de kreet ‘wolkenvelden’ beter nog een korte beschrijving kan meegeven, waaruit blijkt hoeveel uren zonneschijn hij precies verwacht.

Het volgende citaat is nummer ‘5’ geworden, dat luidde: “Half tot zwaar bewolkt en droog.” De kreten ‘half tot zwaar bewolkt’ worden maar weinig in weerberichten gebruikt, maar je ziet ze wél veel in de kranten, op teletekst of op internet om het actuele weer op een meetpost te beschrijven. ‘Zwaar bewolkt’ klinkt nogal dramatisch, zelfs erger dan ‘bewolkt’, maar toch wordt er mee bedoeld dat de hemel niet helemaal is volgelopen met wolken, dit in tegenstelling tot ‘bewolkt’ zonder meer, dan is er écht geen hemelblauw meer te zien. Bij ‘half tot zwaar bewolkt’ is het dus bijna voor driekwart bewolkt en dan is het logisch dat je ongeveer twee of drie uur zon zou mogen verwachten, bij een maximum van tien. Gezien het gemiddelde van ruim 2.3 uren zon dat werd ingevuld, werd dat goed begrepen. Van de 48 personen die precies één waarde invulden, kozen de meesten, namelijk 15, voor twee uur, 11 voor één uur en 8 personen voor drie, en 8 voor vier uur. Tot slot waren er 3 inzenders die ondanks het woordje ‘zwaar’ toch nog voor vijf uur kozen en ook 3 kozen ondanks het woordje ‘half’ zelfs voor nul uur.

Bij citaat ‘6’, dat luidde: “Buien, afgewisseld door opklaringen,” leverden de 48 inzendingen van één getal een gemiddelde van bijna 3.7 uren zonneschijn op. Verreweg de meesten hiervan, namelijk 42, hadden drie, vier of vijf uren ingevuld. Niemand zag de zon méér dan vijf uur schijnen en zes inzenders waren een negatievere mening toegedaan en vonden één of twee uren zonneschijn al genoeg. Bij een dergelijk weerbeeld is het ook moeilijk inschatten hoe lang de zon zal schijnen. Dat hangt uiteraard van de hoeveelheid buien af en hoe deze gerangschikt zijn. In vrij droge, maar zeer onstabiele lucht kunnen de opklaringen de overhand hebben, maar zijn de buien in straten gerangschikt en vertoef je juist onder zo’n buienstraat, dan zal het met de zon erg tegenvallen. De meteoroloog zit met hetzelfde probleem, maar omdat hij de opklaringen expliciet benoemt, zal de zon best wel zijn uurtjes weten te maken tussen de buien door, iets wat kennelijk goed wordt begrepen, al bestaat er van de kant van de meteorologen de indruk dat u dit weerbericht een tikje negatiever heeft opgevat dan hij is bedoeld.

Dat kunnen we ook zien aan het volgende citaat, dat daarom expres is toegevoegd en dat niet eens veel anders luidt dan de vorige zinsnede, namelijk citaat ‘10’, dat luidde: “Felle opklaringen, afgewisseld door even felle buien, soms met onweer.” In dit weerbeeld zijn zowel de buien actiever, als de opklaringen prominenter, wat beide met het woord ‘felle’ is benadrukt. Ook worden in dit citaat de opklaringen het éérst benoemd, dit in tegenstelling tot citaat ‘6’. Dat heeft zijn uitwerking niet gemist, want 51 inzenders kwamen tot een gemiddelde van 3.9 zonne-uren. Zeer opvallend is de veel grotere spreiding in vergelijk met citaat ‘6’. De meerderheid (40 van de 51) gaf vier, vijf of zes uur op, zes inzenders verwachtte in dit geval twee of drie uur, maar vijf inzenders verwachtte zelfs zeven of acht uren zonneschijn, zo’n driekwart van de tijd dus! Het beeld dat zowel de opklaringen fel zijn, als ook de buien die daarmee afwisselen, maakten het beeld dus wat verwarrender, maar toch is dat een weerbeeld dat zich niet zelden voordoet in zeer onstabiele en koele, maar vrij droge lucht.

Citaat ‘12’ sluit de rij van de zes meest sombere citaten. De meest zonnige van deze groep scoorde een gemiddelde van iets meer dan 4.0 zonne-uren en luidde als volgt:  “Af en toe zon en op de meeste plaatsen droog.” Iemand schreef als commentaar: “Zou ook half bewolkt kunnen zijn, maar dit klinkt prettiger.” Zijn opmerking komt overeen met het algemene beeld. In totaal 36 van de 48 inzenders koos voor drie, vier of vijf uur met zonneschijn, maar ook één en twee, alsmede zes en zeven uur werden nog genoemd. Voor ons meteorologen is deze uitkomst ietwat verrassend, want met ‘af en toe zon’ wordt toch een wat minder zonnig beeld bedoeld dan zoals het door het publiek die aan deze enquête meedeed, werd opgevat. Een kleine steekproef in de weerkamer leverden antwoorden op tussen één en vier uur, met een gemiddelde van drie uur. Daarmee verwacht de meteoroloog dus minder zonneschijn dan bij de vorige twee citaten. De les die we hieruit kunnen leren is, dat ‘af en toe zon’ bij u dus zonniger overkomt! Om terug te komen op het aangehaalde commentaar: als de meteoroloog écht een ‘half bewolkt’ beeld zou verwachten, dan zou hij een zonniger typering gebruiken. Wij knopen het in ieder geval in onze oren.

Vandaag besluiten we hiermee deze uitslag van de ‘zonne-enquête.’ Morgen zullen we de zes zonnigste citaten behandelen. Ook daar zitten wel een paar verrassende uitkomsten tussen, maar dat zult u morgen lezen.

Bron: Meteo Consult.

Foto's: Martin de Jongh (voorpagina); Elly Peeters; Willy Steenkamp; Karel van Ingen; Marcel van Middendorp; Sabine Kok.