Wie vandaag buiten vertoeft, of alleen maar naar buiten kijkt, zou de conclusie kunnen trekken dat het wel herfst lijkt. Eigenlijk is het al wekenlang herfst, want na de vorstperiode in januari die op de 11^e afliep, is het eigenlijk geen winter meer geweest. Maar waar blijft de lente?

De harde klimatologische cijfers wijzen uit dat we simpelweg te ongeduldig zijn. Lekkere lentedagen in maart komen zeker voor, maar moeten gewoonlijk, zeker gedurende de eerste helft van de maand, met een lantaarntje gezocht worden. We laten de cijfertjes spreken.

Maart meer een winter- dan een lentemaand

Maart wordt ook wel de ‘lentemaand’ genoemd, maar eigenlijk is die benaming onjuist. Goed, de dagen worden in snel tempo langer, de zon wint dagelijks aan kracht, maar het weer vertoont nog meer winterse dan lentetrekjes. Afgelopen zaterdag hebben we op deze site maart 2005 en 2006 nog voor het voetlicht gehaald. Dat overzicht toonde al aan dat het in maart nog behoorlijk kan winteren. Het weerbeeld mag nu dan tegenvallen, maar toch waren de eerste negen maartdagen van dit jaar 0.8 graden warmer verlopen, afgezet tegen het langjarige gemiddelde. Alleen op 7 maart lag de gemiddelde etmaaltemperatuur iets onder de norm.

Kijken we naar de gemiddelde maandtemperaturen, dan zien we dat als we de drie wintermaanden uitsluiten, maart de koudste maand is van de rest, kouder dus nog dan november! Die laatste maand zal bij menigeen ook geen lentegevoelens opwekken, maar verloopt desondanks vaak (iets) zachter dan in maart. Verder gaat een vergelijking natuurlijk mank, al is het alleen maar omdat in november de zon veel lager staat en de dagen een stuk korter duren.

Lentedagen

Warme dagen, met een maximumtemperatuur van 20 graden of meer, zijn zo vroeg in het voorjaar nog uiterst zeldzaam. In Limburg is zelfs in februari wel eens 20 graden gemeten, maar de vroegste datum waarbij in De Bilt 20 graden werd bereikt, was 17 maart 1990, het werd toen 20.6 graden. De volgende dag werd zelfs 21.4 graden bereikt! Het spreekt voor zich dat het in Brabant en Limburg sneller lenteachtig weer is dan in het Waddengebied.

Uiteraard hoeft het niet zó warm te worden om van ‘heerlijk lenteweer’ te spreken. Een zonnetje, bij weinig wind in de middag kan bij een graad of 12 al als een verademing worden ervaren, na de kille wintermaanden. Minder officieel wordt bij een maximumtemperatuur van 15 graden of hoger van een ‘lentedag’ gesproken. Maar ook deze lentedagen zijn in maart nog geen alledaags verschijnsel, zeker in de eerste helft van de maand niet.

Soms hebben we wel eens geluk, en treden zulke lentedagen zelfs al in februari op. Menigeen zal zich de trouwdag van Prins Willem-Alexander met zijn gemalin Maxima nog levendig kunnen herinneren. Op die zonnige 2^e februari in 2002 werd het in De Bilt 15.5 graden; de vroegste lentedag van het jaar in meer dan een eeuw tijd!

Het beeld in heel maart

Gemiddeld treden er in maart in De Bilt drie van die zogenaamde lentedagen op, maar het beeld door de hele maand heen is divers, wat natuurlijk komt omdat de temperatuur in de loop van de maand een sterke stijging laat zien. In de laatste dertig jaar zijn er gedurende de eerste maartdecade maar negen van zulke dagen geweest; eentje in 1989, twee in 1992 en 1997 en vier in 1991. In 26 jaren sinds 1979 bereikte het kwik dus op geen enkele dag de 15 graden. In de tweede maartdecade groeit het aantal jaren met minstens één zo’n aangename dag naar elf en in de derde decade naar zestien. Zelfs dan zijn er dus nog veertien jaren geweest tijdens welke van 21 tot en met 31 maart de 15 graden niet werd bereikt.

Kijken we naar de hele maand, dan ligt het gemiddelde op drie dagen, zoals hierboven al is verteld (zie afbeelding). De topper was maart 2005, die maar liefst negen lentedagen opleverde, maar negen andere jaren lieten het wat dat betreft in maart geheel afweten.

Geduld hebben…

Soms wordt ons geduld nog langer op de proef gesteld. Sinds 1901 duurde het tot 10 april of nog daarna, alvorens voor het eerst de 15 graden werd bereikt of overschreden. Zelfs vorig jaar nog moesten we daar lang op wachten. Pas op 20 april was het zover. Erg lang geleden, in 1917, viel de eerste lentedag pas op 30 april, en in 1970 pas op 3 mei!

De moraal van het verhaal is dat kil weer in deze tijd van het jaar de gewoonste zaak van de wereld is. We moeten gewoon geduld hebben, want het lenteweer komt er heus wel aan, vroeg of laat!

Bronnen: Meteo Consult, KNMI, Klimaatatlas van Nederland, eigen archief. Foto voorpagina: Gieny Boersma.