Hoewel de oostenwind vanaf het weekeinde wat koudere lucht gaat aanvoeren, laat de winter nog op zich wachten. Dat kan overigens ook anders in oktober. Het heeft zelfs wel eens serieus gesneeuwd op 13 oktober. Dat was in het jaar 1975. Recenter kwam het in 2003 op de 24^e ook tot een tijdelijk sneeuwdekje. Maar voor echte winterverhalen gaan we dus nog even terug naar de expeditie naar Groenland, een vervolg op het verhaal van afgelopen maandag,

IJzige maansopkomst
Na de schitterende ijswandeling geeft de ijsgids nog een korte cursus ijswand beklimmen. Met 2 ijshouwelen en de crapons onder de bergschoenen blijkt het na een korte instructie zowaar mogelijk te zijn, om een verticale ijswand te beklimmen. Gelukkig waren we voor het geval dat, wel goed gezekerd met een tweetal touwen. Het avondeten bestaat uit expeditiemaaltijden die met uitsluitend kokend water prima zijn te bereiden. Water is er in overvloed in de vorm van ijs, en moet dus wel eerst ontdooid worden. Naarmate de schemering valt, een langdurig proces in deze tijd van het jaar net boven de poolcirkel, maken we nog een prachtige avondwandeling. Langzaam zien we de maan opkomen boven het ijslandschap. In de kraakheldere lucht kun je zelfs spreken van de opkomst van sterren, die reeds vlak boven de horizon duidelijk aan de lucht staan te twinkelen. Smeltrivieren bevriezen alweer. Een snel proces, over sommige beken kun je alweer lopen zonder er doorheen te zakken! Het koelt dan ook snel af, tegen de tijd dat een ieder zijn ‘warme’ tent opzoekt, vriest het al een graad of 4. Bovendien staat er een matige oostenwind die lucht aanvoert vanaf het bevroren binnenland. Een prima gelegenheid dus om buiten de tent te slapen.

Buiten slapen
Daar kies ik voor. Het komt er op neer, dat het matje en de met dons gevulde slaapzak vrij nauw worden omhuld door een soort minitentje van materiaal dat water niet doorlaat, en warmteverlies zo veel mogelijk tegengaat. Erin zit ook een klein ruitje ter hoogte van het gezicht. En zo lig ik na het nodige gewurm, uiteindelijk met open ogen te kijken naar de gitzwarte sterrenhemel recht boven me. Voor beter zicht klap ik het ruitje terug. Dat maakt het wel wat kouder, maar de sterrenpracht is adembenemend. Het wordt allemaal nog sprookjesachtiger, als rond 11u het poollicht verschijnt. Dit prachtige verschijnsel, ook wel Aurora Borealis genoemd, is nog het best te omschrijven als een mooi gedrapeerd groenachtig gordijn dat in de zware lucht heen en waar wappert, van plaats verandert, uitdooft, en soms ineens op een andere plek opnieuw verschijnt. Vanuit mijn riante slaapzak heb ik niet alleen een perfect uitzicht, ik ben sowieso de eerste in het kamp die het ziet. Dus ik roep de hele boel bij elkaar en een kwartier staat een ieder klappertandend in de matige vorst naar de hemel te kijken. Door de kou hebben de meeste kampeerders het binnen een kwartier gezien, maar vanuit mijn warme slaapzak blijf ik nog een uurtje genieten.

Gletsjermeer
De volgende dag, zaterdag 18 september, is het tijd om het basiskamp op te breken. Met volle bepakking en de twee sledes lopen we over veelal smeltend ijs met een heerlijke ‘ lentezonnetje’ naar de rand van de immense ijskap, naar het zogeheten Point 660.

Rond het middaguur bezoeken we een leeggelopen gletsjermeer aan de rand van de torenhoge Russell Glacier. Dit gletsjermeer heeft een vreemde reputatie. Door smeltwater stijgt het waterpeil in de loop van het smeltseizoen. Na een aantal jaren is het zo vol, dat het water door de enorme waterdruk onder de ijsmassa van Russell een weg naar buiten zoekt. En dan loopt het meer met donderend geweld in 6 uur tijd helemaal leeg. Vroeger gebeurde dat zo eens in de tien jaar, tegenwoordig eens in de 1 a 2 jaar. Een duidelijk signaal dat overeenkomt het de toenemende smelt hier. Hoog tegen de randen van het bijna lege meer liggen grote ijsbrokken als stille getuige van wat hier is gebeurd. Als het water is weggestroomd, zakt de ijsmassa weer naar beneden en wordt de afvoer van het meer afgesloten. Tien dagen voor ons bezoek is het meer leeggestroomd, maar het water stroomt er met een flinke smeltbeek alweer aardig in.

Donderend geraas
In de namiddag maken we ons tentenkampje op een soort heideveldje recht tegenover de steile wit/blauwe muren van Russell Glacier. In de avond horen we soms een blok ijs in de smeltrivier vallen. De volgende dag horen we meer en meer geluiden vanuit de ijsmuur. Er vallen al enkele blokken naar beneden, maar later in de ochtend, als we allemaal ademloos staan te kijken, en alle camera’s draaien, stort enorme stukken van Russell met donderend geraas in de smeltrivier. Volgens de gids vallen we met de neus in de boter en hebben we erg veel geluk. Er wordt gejuicht. Maar er is ook de andere kant. Al dit ijs verdwijnt via de rivier in de oceaan. Foto’s van exact twee jaar geleden, van Expedition Factory, laten zien dat Russell toen duidelijk een stuk hoger was. Opnieuw denken we aan de woorden van de gids, die volhoudt dat er 10 meter per jaar afsmelt.

Poollicht alarm 
In de avond genieten we van een verrassend goed diner in het mini-vliegveld van Kangerlusuac. Net na de koffie is er ‘poolicht-alarm’. Binnen tien minuten staan we bijna allemaal buiten te genieten. En weer wordt er druk gefotografeerd. De volgende ochtend nadert het afscheid van dit prachtige stuk van onze aarde. Maar eerst brengen we nog een bezoek aan een wetenschappelijk centrum dat vooral onderzoek verricht naar het Aurora Borealis. Tijdens de terugreis worden alle ervaringen van deze onvergetelijke trip nog talloze malen met elkaar gedeeld. En ik maak, samen met Expedition Factory (www.expeditionfactory.com), plannen voor een tweede expeditie, in april 2011. Opnieuw met als doel, om stil te staan bij de schoonheid en de kwetsbaarheid van deze bevroren wereld van Groenland. In de hoop, dat ondernemers die mee gaan, net als tijdens deze reis, met grootse plannen handen en voeten willen geven aan duurzaamheid in eigen land en de eigen organisaties. Zodat deze Arctische reis niet alleen CO2 gecompenseerd is, maar zelfs een veel beter eindresultaat zal kennen op het gebied van bewustwording en duurzaamheid.