In de natuur hangt het ritme van veel planten en dieren nauw samen met de temperatuur. Met de klimaatverandering die gaande is, heeft dat uiteindelijk ook consequenties voor de groei van verschillende plant-, bloem- en boomsoorten en het leefritme van de dieren. De afgelopen tien jaar werd op het gebied van het weer record na record gebroken en op het gebied van het klimaat maakte bijvoorbeeld de temperatuur in deze periode een behoorlijke sprong. De natuur reageert daarop en dat is vooral goed te merken aan de start van het groei- en bloeiseizoen in de lente. Zo duurde het groeiseizoen de laatste 10 jaar gemiddeld ongeveer een maand langer dan normaal en ging bovendien vaak weken eerder van start.

Eerder deze maand schreven wij in deze rubriek een verhaal over de nieuwe klimatologische norm en daarin werd duidelijk dat de warme lentemaanden de laatste 10 jaar opvielen. Hoewel er in het jaar 2005 nog een kouderecord werd gebroken in maart, met -20,7 graden in Marknesse op 4 maart, verliepen de lentemaanden over het algemeen vrij warm. Vooral april en mei waren soms erg warm en in april 2007 was het ook nog eens kurkdroog. In die maand sneuvelden ook vele warmterecords; het was recordzonnig en in sommige delen van het land viel helemaal geen neerslag. Duidelijk werd in dit verhaal ook dat het zomerse weer steeds vroeger van start gaat in ons land en dus al in de lente begint en langer stand houdt.

In sommige jaren ging de winter ook pas erg laat van start. De bladverkleuring en –val begon in de jaren 2001, 2005 en 2006 soms 20 dagen later dan normaal. Vooral de eiken en beuken hielden hun blad in die jaren nog lang vast. De vroegste start van het groeiseizoen was in het voorjaar van 2008. De vroege bloeiers zoals de Els en de Hazelaar bloeiden toen al bijna een maand eerder dan normaal.

Daar tegenover staan natuurlijk ook wel een aantal koude winters die soms nog tot ruim in februari stand hielden. De winter van 2010 gaf ons land een vrij koude start en daarmee kende het groeiseizoen dat jaar ruim een zeer trage start, zo’n 39 dagen later dan in 2008. Toch haalde de natuur zijn achterstand vrij snel in door een zachtere periode die volgde en uiteindelijk ook de zeer warme maanden juni en juli.

Vroege bloeiers
Uit duizenden waarnemingen die de afgelopen tien jaar zijn verzameld door de website ‘De Natuurkalender’ bleek dat de groep vroeg bloeiende planten het sterkst reageert op de temperatuurschommelingen in ons land. Veel trekvogels reageerden daarentegen echter weinig op de schommelingen. Op de ‘normale’ momenten trokken zij richting bijvoorbeeld Afrika en arriveerden ook weer op ongeveer de verwachte tijdstippen terug in ons land.

Het jaar 2011
Na een koude decembermaand verliep januari 2011 vrij zacht. Dit zorgde ervoor dat vroege bloeiers snel konden reageren op de hogere temperaturen. De ontwikkeling in de natuur ligt nu dan ook zo’n 3 weken voor op normaal en 5 dagen voor op het gemiddelde van de laatste 10 jaar. Diverse planten en bomen laten dan ook al hun eerste blaadjes zien en vooral de voorjaarsbloemen staan her en der alweer in bloei. Vooral met het zonnige en relatief zachte weer van gisteren en vandaag zal de natuur weer een kleine spurt maken. De zon wordt in deze tijd van het jaar namelijk steeds krachtiger en ook daar reageren zowel planten, bomen, bloemen als dieren natuurlijk op.

Of dit ‘lenteweer’ ook de komende tijd blijft aanhouden is echter nog onzeker. Wilt u op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen, luister dan af en toe naar onze weerlijn, te bereiken op het nummer 0900-9725 (€ 0,55 p/m) en kies voor optie 2 het uitgebreide Nederlandse weerbericht of voor optie 5, de 10daagse Nederlandse weersverwachting.

Bronnen: Meteo Consult, De Natuurkalender
Uitsnede foto voorpagina: Ria Luttikhold