Bij uitgeverij Devinck in Enschede is een bijzondere dichtbundel verschenen van de eveneens in Enschede woonachtige dichter J. Verhaaren. In de bundel ‘Zon uit Oekraïne’ heeft hij de koppen boven alle weerverhalen in de Volkskrant, meestentijds geschreven door meteoroloog Klaas Dros van Meteo Consult, per week in chronologische volgorde achter elkaar gezet, waardoor 53 ‘verzen’ of gedichten ontstaan. Het resultaat is ronduit opmerkelijk.

Zelf vertelt Verhaaren het volgende over zijn bundel: ‘Mijn in eigen beheer uitgegeven dichtbundel Zon uit Oekraïne behelst een ‘persoonlijke groet’ aan Barbarber, het ‘tijdschrift voor teksten’ dat tussen 1958 en 1971 een frisse wind door de Nederlandse literatuur deed waaien. Dit jaar 2008 is het precies een halve eeuw geleden dat Barbarber werd opgericht’.

‘Een vaak gebruikt procedé in Barbarber was de ‘readymade’, volgens Van Dale een ‘(kunst)object dat zonder nadere bewerking tot kunstwerk wordt verheven, bij voorbeeld een tekst uit een krant tot gedicht, een boomstronk tot plastisch kunstwerk (term van Marcel Duchamp, plm. 1913) - door het uit zijn oorspronkelijke context en in een andere omgeving te plaatsen, zou ik eraan toe willen voegen’.

‘Iets dergelijks heb ik gedaan met de koppen boven de dagelijkse weerpraatjes in De Volkskrant. Vanaf begin 2007 verzamelde ik de weerpagina's met het oog op de gekleurde temperatuurkaart (in de linkerbovenhoek) - uitgeknipt en op volgorde op een groot vlak geplakt zou dat wellicht interessante kleurverschuivingen te zien geven’.

‘Pas toen ik einde zomer tijd nam om de concrete mogelijkheden uit te proberen, viel mijn oog op de opschriften boven het dagelijkse weerpraatje. Door er een aantal achter elkaar te lezen zag ik ineens de poëzie van die regels!’

‘Wat heb ik gedaan? Ik heb de opschriften uit de krant gehaald en als dichtregels beschouwd. Ik heb deze dichtregels per week gegroepeerd tot zesregelige gedichten. Dit resulteert in 53 verzen, genummerd van 1 t/m 53 overeenkomstig de weeknummers van het afgelopen jaar. Daar waar in verband met feestdagen geen krant verscheen, heb ik de regel met een schuin streepje ( / ) aangegeven’.

‘Ik heb mij erover verbaasd wat er vervolgens met de tekst gebeurt. Hoe de regels op elkaar inwerken, hun eigen ritme krijgen, ruimte bieden voor associaties buiten het oorspronkelijke onderwerp (het weer), etc., kortom echte gedichten worden’.

Zie bij voorbeeld het vers waaruit de titel van de bundel komt:

22 

/
Mei blijft nat
Regenachtig warm
Verbeteringen
Zon uit Oekraïne
Zomerse junidagen

Of deze uit week 4:

4

Koud weekje
Korte winterperiode
Winterse dagen
Nog één dag vorst
Winterweer voorbij
Zachte lucht terug

In het persbericht voor de presentatie van de bundel schreef was onder andere nog te lezen: ‘Men kan zich afvragen of Verhaaren als dichter niet gewoon een sabbatical year heeft genomen. Immers, in plaats van zelf te dichten heeft hij doodleuk een jaar lang kant-en-klare regels uit de krant over zitten schrijven. Het resultaat is, ook voor de dichter zelf, verrassend: in wolkjes van zes regels bij elkaar gezet is toevallig wel echte poëzie ontstaan. Hoe dan ook is zo het actuele thema van de klimaatverandering een jaar lang op de voet gevolgd en in 53 korte gedichten onverbiddelijk vastgelegd!’

J. Verhaaren ('s-Hertogenbosch 1949) woont in Enschede en is daar werkzaam voor het onderwijs. Hij heeft grote belangstelling voor het weer, als elke Nederlander, al houdt hij persoonlijk meer van kou dan van hitte, meer van mist dan van zon, meer van storm dan van stilte. Van hem verscheen een zevental dichtbundels, waaronder Hraun (1981) - IJslands voor "lava" - bij In de Knipscheer te Haarlem. Verhaaren werkt momenteel aan een nieuwe bundel over IJsland, dat hij veelvuldig bezoekt en waar het weer ieder kwartier rigoreus kan omslaan.

‘Zon uit Oekraïne’ is op een paar uitzonderingen na (Enschede, Hengelo, Middelburg) niet in de boekhandel verkrijgbaar. Bestellen kan wel rechtstreeks bij de dichter/uitgever via email devinck(at)home.nl De verkoopprijs is Euro 6,90 – exclusief verzendkosten.

Bronnen: J. Verhaaren, Meteo Consult.