Hoewel het natte seizoen in het Midden-Amerikaanse Guatemala pas in mei is ingegaan, is er de laatste dagen in korte tijd een flinke plens water aangevoerd. Tropische storm Agatha ontstond in een mum van tijd boven de grote Oceaan en trok daarna zonder pardon over Guatemala, Honduras en El Salvador. Meer dan 100 mensen kwamen om het leven en het vele water dat Agatha met zich mee nam sloeg midden in de Guatemalteekse hoofdstad Guatemala City een enorm gat in de aarde. Een bizar fenomeen waarbij het gat zo groot en rond was, dat een compleet appartementencomplex binnen een paar seconden tientallen meters de aarde inzakte. Zo'n natuurlijk geslagen gat staat ook wel bekend als een ‘sinkhole’, of ‘zinkgat’.

Het ziet er indrukwekkend en onwaarschijnlijk uit, een gat ongeveer zo groot als een kruispunt en zo rond als de maan. Een drie verdiepingen tellend huizencomplex en nog een vrijstaand woonhuis zakten in Guatemala City binnen luttele seconden de grond in en waren verdwenen. Het gat is zo diep dat het complex ook volledig is verdwenen. 

Toch iets wat ogenschijnlijk niet iedere dag voorkomt. Niets is echter minder waar. Zelfs vorig jaar nog ontstond in het noordelijke deel van de stad zo’n zelfde gat. Het zou in Guatemala-Stad alles te maken hebben met een slecht aangelegd rioleringsnetwerk.

De zogeheten sinkhole is een wereldwijd bekend fenomeen. Het komt op diverse plekken op de wereld voor. Er zijn zelfs gebieden die bekend staan om hun vele aantal zinkgaten. Palmyra in het Amerikaanse Pennsylvania is zo’n bekend gebied, maar ook dichterbij huis komt het regelmatig voor. De Zuid-Italiaanse regio Puglia staat ook bekend om zijn sinkholes. Dit heeft alles met de ondergrond te maken.

Natuurlijke sinkholes
De meeste sinkholes ontstaan door een chemische ontbinding van zogeheten carbonaatgesteenten. Als een oppervlakte uit bijvoorbeeld kalksteen, zoutbedden of een ander gesteente – dat gemakkelijk door grondwater kan worden opgelost – bestaat, erodeert de bodem gemakkelijk. Het fundament wordt hierdoor steeds onstabieler en heel geleidelijk ontstaan er onder de grond uiteindelijk loze ruimten en grotten.

De deklaag, ofwel de oppervlakte, blijft echter vaak nog wel lange tijd in tact. Pas als daarvoor niet meer voldoende steun is, zakken de laatste restanten van de deklaag in en vormt zich zo’n vrij plotseling en bovendien gewelddadig zinkgat.

De verzwakking van de bodem wordt vaak veroorzaakt door bijvoorbeeld hevige regenval, modderstromen of een plotselinge verlaging van de grondwaterstand.

Onnatuurlijke zinkgaten
Deze laatste oorzaak ligt vaak bij de mensheid zelf. Door bijvoorbeeld het winnen van grondwater, waardoor de grondwaterstand soms flink wordt verlaagd, en door ontwikkeling van infrastructuur, zoals wegen en gebouwen, wordt de ondergrond dermate geërodeerd, dat deze op een gegeven moment verzwakt raakt en plotseling instort.

En weg was de boortoren!
Ook in ons eigen land komen dit soort onnatuurlijke sinkholes voor. Zo werd in Nederland op 1 december 1965 in de plaats ’t Haantje bij Sleen een boortoren van dikstaal en bijna 50 meter hoogte binnen een paar seconden opgeslokt door de aarde. De reden was hier een gasboring. De eerste lagen van de aarde waren vrij dun en al snel werd met de boor een diepte bereikt van zo’n 1800 meter. Toen werd echter een dikkere laag steen aangetroffen en juist daar onder bevond zich het gas. Deze stond echter onder zulke grote druk, dat toen het gat eenmaal geopend was, deze niet meer te houden was. Er sloeg in een oogwenk een gigantisch gat in de bodem en weg was de boortoren.

Bronnen: Meteo Consult, CNN, Time Magazine, Tento.nl, wikipedia