Het jaar 2011 is door een groep onderzoekers, ecologen en liefhebbers uitgeroepen tot het jaar van de schildpad en niet zomaar. Het is een diersoort die waarschijnlijk al het langst op onze aarde leeft, maar momenteel worden enkele soorten volgens onderzoekers met uitsterven bedreigd. Gisteren schreven we in deze rubriek al over het effect van klimaatverandering op de natuur en vogels, maar ook verschillende dieren kampen met het steeds warmer wordende klimaat. Zij wijken uit naar andere leefgebieden om te overleven, maar niet altijd is het resultaat even succesvol.

In al die miljoenen jaren dat schildpadden al op aarde leven, hebben zij de verschillende zeer koude en soms erg warme periodes overleefd. Toch dreigen diverse soorten schildpadden nu in de problemen te komen. Natuurlijk heeft het toenemende toerisme in de gebieden waar de schildpad huist, consequenties voor de dieren en ook de vele stropers die de eieren van deze oeroude dieren uit de nesten stelen voor consumptie, dragen bij aan het verslechteren van de leefomstandigheden en -gebieden van de dieren en ook de vissen, maar volgens enkele onderzoekers heeft ook het opwarmen van de aarde invloed op de populatie van de schildpad.

Minder geboortes
De langzaam stijgende wereldwijde temperatuur vormt een directe bedreiging voor sommige van deze diersoorten. Bij temperaturen van 30 graden blijken bij bepaalde schildpadsoorten namelijk vooral vrouwtjes te worden geboren en bij temperaturen lager dan 28 graden is de kans op de geboorte van een mannetje aanzienlijk groter, dit wordt ook wel ‘Temperature Sex Determination’ genoemd. Met het steeds hoger worden van de temperaturen neemt de geboorte van vrouwtjes bij sommige soorten dus toe, maar om bevrucht te worden, zijn natuurlijk ook de mannetjes nodig. Minder mannetjesschildpadden zal dus op de langere termijn leiden tot minder geboortes.

Een daaropvolgend probleem is dat de vrouwtjesschildpadden altijd het strand weer opzoeken waar zij zelf geboren zijn om daar hun eieren te leggen. Veel van die stranden zijn bij stropers bekend en als ze al niet leeg worden geroofd, worden deze stranden wel bedreigd door de uiteindelijk stijgende zeespiegel en het toenemende aantal tropische stormen en orkanen die schade toebrengen aan de nesten van vooral de zeeschildpadden. Van de zes soorten zeeschildpadden worden er momenteel 5 bedreigd.

In Nederland
De schildpad kende een tijd lang ook erg veel populariteit als huisdier. De verzorging van de dieren werd echter (en wordt nog steeds) onderschat. Zij hebben vaak veel (duur) voedsel en vitamines nodig en vaak zijn de dieren in het wild gevangen en dus niet zelden besmet met parasieten. Door het niet kunnen verzorgen van een schildpad, belandde een deel van de dieren dan ook uiteindelijk in de regionale wateren of het meertje of beekje in de buurt.

Hoewel onze omgeving niet de normale habitat van de schildpad is, komt het tegenwoordig regelmatig voor dat de dieren in ons land worden gevonden. Zo ook vorig jaar in de zomer in het Brabantse plaatsje Sint Hubert, wordt op de website van Stichting Schildpad gemeld. Er werd een behoorlijk grote Roodwangschildpad bij een familie in de tuin gevonden en deze soort stamt van origine uit het zuiden van de Verenigde Staten en Mexico. Deze dieren weten in ons land echter ook redelijk goed te overleven door zich in de winter in de bodem van diepere sloten en beken in te graven. De schildpadden leggen ook ieder jaar eieren, maar er wordt tot op heden sterk betwijfeld of deze wel uitkomen in ons klimaat. Met de steeds hogere temperaturen in ons land wordt die mogelijkheid echter wel steeds groter.

Bronnen: Meteo Consult, Pacific Northwest Research Station, USDA Forest Service, Stichting Schildpad
Afbeeldingen: diverse websites