Ongeveer twee weken geleden wisten vele tornado’s dood en verderf te zaaien in de Verenigde Staten. Nog geen twee weken later is het opnieuw goed mis en het vervelende toeval wil dat ongeveer hetzelfde gebied zwaar getroffen wordt. We nemen de weersituatie voor u onder de loep en kijken natuurlijk of er de komende dagen nog meer ellende volgt in de toch al zwaar getroffen delen van Amerika.

De berichten liegen er niet om. Tijdens de afgelopen vijf dagen zijn bijna 130 tornado’s gerapporteerd in de Verenigde Staten. Eén van die tornado’s was maar liefst een halve mijl (ongeveer 800 meter) in doorsnee en trok precies over de plaats Vilonia (Arkansas). Hierdoor werden 50 tot 80 huizen verwoest, vielen enkele doden en worden nog steeds diverse mensen vermist.

De zware onweersbui die aan de basis stond van al deze ellende, liet op sommige plaatsen zelfs 40 centimeter water achter. Snelle overstromingen, in de VS ook wel flash floods genaamd, waren het gevolg en verantwoordelijk voor opnieuw enkele doden.

Wel in Amerika, maar nauwelijks in Nederland

Amerika is bij veel mensen al bekend als het land van de tornado’s. De geografische omstandigheden zijn hier immers ideaal voor de vorming van zogenaamde supercells, zware onweersbuien die in staat zijn om dit verwoestende natuurfenomeen voort te brengen.

In Nederland is dat totaal anders. Dit betekent overigens niet dat er in ons land helemaal geen tornado’s voor kunnen komen. In het verleden zijn er enkele geweest en de meest bekende is misschien wel de F3 die zich in 1967 voordeed in de omgeving van Tricht. Maar welke geografische factoren zijn dan verantwoordelijk voor de vele tornado’s aan de andere kant van de Atlantische Oceaan?

Ideale geografische omstandigheden

Ten eerste stroomt warme en vochtige lucht uit de Golf van Mexico met een zuidelijke wind Centraal-Amerika binnen. Deze luchtsoort botst vervolgens op droge lucht die afkomstig is uit de Rocky Mountains. Een derde belangrijke factor is koude lucht die uit het noorden de tornadogebieden binnen stroomt.

Tot slot waait de wind op grotere hoogte in de atmosfeer uit een andere richting en met een hogere snelheid. In de meteorologie wordt dit windschering genoemd. Hierdoor kan in de onweersbuien een soort rotatie ontstaan die essentieel is voor de vorming van tornado’s.

Weersituatie afgelopen dagen

Voor gisteren en vandaag hebben de Amerikaanse weerdiensten het hoogste ‘alarmeringsniveau’ afgekondigd, een ‘high risk’ voor tornado’s in onder andere de staten Texas, Louisiana, Missisipi, Arkansas, Tennessee, Missisippi en Alabama. Hier ligt de warmste en meest vochtige lucht die de belangrijkste voedingsbron is voor de tornado producerende onweersbuien.

De koude en de droge lucht liggen in de buurt en maken de vorming van buien mogelijk. Een stevige bovenluchttrog, verantwoordelijk voor de eerder genoemde windschering en een belangrijke trigger voor het ontstaan van buien, doet de rest.

Zaken die het extra gevaarlijk maken

Deze bovenluchttrog maakt de situatie erg gevaarlijk. Aan de zuidflanken van deze trog ligt namelijk de straalstroom, een sterke wind op grote hoogte in de atmosfeer. De windsnelheden bedragen hier 60 tot soms wel meer dan 100 knopen. Dat komt overeen met 110 tot 180 kilometer per uur.

Deze windsnelheden op hoogte bepalen hoe snel de onweersbuien en dus ook de tornado’s zich kunnen verplaatsen. Daar komt bij dat de risicogebieden erg dichtbevolkt en bosrijk zijn. Hierdoor kunnen de bewoners de toch al zeer snel bewegende tornado’s slecht aan zien komen.

Tijdige waarschuwingen belangrijk

Het mag voor zich spreken dat in deze gevaarlijke situaties tijdige waarschuwingen van levensbelang zijn. Deze waarschuwingen worden onder andere gegeven voor tornadojagers. Toch is het meewerken aan de tijdige waarschuwingen voor het extreme weer niet het enige doel van tornadojagers.

Diverse chasers doen onderzoek naar het fenomeen tornado’s, maar de meesten gaan voor de kik van het zien van zo’n slurf en het mooi vastleggen ervan. Begrijpelijk is dat dit soms een heel dubbel gevoel geeft. Tornadojagers weten immers als geen ander welke keerzijde de tornado’s hebben en zeker met de huidige explosieve situatie worden zij met hun neus op de feiten gedrukt.

Verdere vooruitzichten

Het lijkt erop dat de tornadokansen zich morgen verder oostwaarts verplaatsen. Daarna is de verwachting volgens de Amerikaanse weerdiensten erg onzeker. Toch geeft bijvoorbeeld het Europese model aan dat er weer nieuwe bovenluchttroggen aankomen. Daarmee blijven explosieve tornadosituaties goed mogelijk.

Mensen die meer willen weten over het jagen op tornado’s – en het dubbele gevoel dat dit soms geeft – kunnen in Nederland momenteel goed terecht. In het weekblad Panorama staat deze week een interview met twee Nederlandse tornadojagers. Daarnaast draait in het Omniversum in Den Haag momenteel een indrukwekkende film over tornado’s. Dat is wellicht goed te combineren met een dagje strand. De vooruitzichten zien er immers goed uit en kunt u opvragen via onze SMS-dienst. SMS hiervoor METEO gevolgd door een spatie en een plaats (bijvoorbeeld METEO SCHEVENINGEN) naar 5454. Deze service kost € 0,55 per bericht.

Bronnen: Meteo Consult en diverse nieuwssite.

Foto voorpagina: AccuWeather.