Vergaapten veel mensen in Nederland zich gisteravond aan de spectaculaire zonsondergang, in het zuidoosten van Europa is het nog steeds winter. Was bij ons de kou op zeer grote hoogte oorzaak van het spektakel, in Zuidoost-Europa bevond de kou zich ook aan het aardoppervlak. Daar zijn de afgelopen dagen vrachten sneeuw gevallen.

Wie gisteravond naar buiten keek, zag de zon in een ongekende oranje/gele gloed ondergaan, zonder dat daar direct een oorzaak voor aanwijsbaar was. De gloed was daarbij in het hele land zo intens dat het er bijzonder indrukwekkend uitzag. Het schijnsel viel zo op, dat er mensen waren die zich er een beetje ongemakkelijk bij voelden. Zo ziet een zonsondergang er in Nederland nu eenmaal niet vaak uit. Aan twee mogelijke verklaringen werd gedacht. Ten eerste was de lucht gisteren in Nederland erg heiig en zat er veel fijnstof in. Fijnstof verstrooit het licht van de ondergaande zon, waardoor een deel van de gloed verklaard leek. Het kon echter nooit de enige oorzaak zijn, daarvoor was de gloed te intens en hebben we de zon ook te vaak in omstandigheden met fijnstof onder zien gaan.

Volgens het KNMI was er ook een tweede oorzaak. Als gevolg van extreme kou in de stratosfeer op ongeveer 22 kilometer hoogte (de plaats waar de ozonlaag zich bevindt), ontstond daar de zeer zeldzame polaire stratosfeerbewolking, verwant aan de parelmoerwolken. Deze dunne bewolking op grote hoogte werd door de ondergaande zon van onderen aangelicht. Het zal hierom zijn dat de gloed gisteravond zo ongewoon fel was. De temperaturen in de ozonlaag bedroegen ruim 85 graden onder nul!

Sneeuw in Istanbul

Ondertussen sneeuwde het gisteren in het zuidoosten van Europa, met name in Istanbul in Turkije, gewoon door. We kregen een ooggetuigenverslag van Gerlinde Scholten en Rense Spannenburg (die ons eerder al een verslag stuurden van een reis over de hoogstgelegen spoorlijn ter wereld in Tibet). Zij verblijven nu in Istanbul. Zondagavond reisden ze van Schiphol naar de Turkse stad. Waren ze zelf mooi op tijd, het vliegtuig vertrok al een uur te laat, in verband met het slechte weer op dat moment in Istanbul.

Eenmaal in de buurt van Istanbul, bleek het ook niet mogelijk om te landen. Terwijl sneeuwploegen beneden zo snel mogelijk de landingsbaan weer schoonmaakten, moest het vliegtuig drie kwartier blijven cirkelen. Daarna kon alsnog de landing worden ingezet. Vervolgens bleek het in Istanbul een complete chaos. Verkeer en openbaar vervoer zaten vast, maar na een lange reis bereikten ze rond 11 uur ’s avonds toch hun hotel, middenin de oude stad en in de buurt van onder meer de wereldberoemde Blauwe Moskee.

Gisterochtend bleek het bij het wakker worden nog steeds te sneeuwen. De sneeuwlaag in de stad, die we eigenlijk nauwelijks van zijn winterse aanzicht kennen, was gedurende de nacht al tot een dikte van tussen 20 en plaatselijk 30 centimeter aangegroeid. Te voet trokken ze de stad in. Openbaar vervoer was er nauwelijks, hier en daar konden ze alleen een stukje met de tram rijden, als die al niet vast zat in de sneeuw. Hoewel chaos regeerde, was het wel een prachtig gezicht om Istanbul in de sneeuw te zien, zo meldden Rense en Gerlinde ons. De Turken vonden het allemaal prachtig. Gemiddeld valt er op twee dagen in het jaar sneeuw in Istanbul. Maar zoveel als deze keer, was toch een grote bijzonderheid.

Sneeuwpoppen

Iedereen was op straat. Om de honderd meter stond wel een sneeuwpop, vaak uitgerust met een bezem een Turkse vlag. Sneeuwballengevechten waren ook aan de orde van de dag. Toch waren het vooral de enorme verkeersopstoppingen die het beeld bepaalden. Niet alleen in Istanbul overigens, maar in grote delen van Turkije. Rond een uur of twee gistermiddag hield het op te sneeuwen, waarna de zon doorbrak. Later viel ook de harde wind weg, die de voor de sneeuw benodigde koude lucht vanuit het noorden aanvoerde. In de avond daalde de temperatuur weer snel tot onder nul. De stad zag er als een kerstkaart uit. ‘Mijn benen waren nat tot aan mijn kuiten’, aldus Gerlinde. ‘Maar het is echt prachtig!'

Inmiddels is in Istanbul feitelijk ook alweer een einde gekomen aan het wintertje. De wind is er vandaag naar zuidwestelijke richtingen gedraaid, waarmee de aanvoer van koude lucht de pas is afgesneden. De komende dagen komen de temperaturen er in de nachten niet meer beneden het vriespunt en wordt het overdag 12 graden. Het zal dan ook niet lang duren of de dikke sneeuwlaag van dit moment zal weer helemaal zijn verdwenen.

Bronnen: Meteo Consult, KNMI, Turkse kranten, Gerlinde Scholten.