Zowel dinsdag als woensdag waren er regio’s in Nederland waar een aantal flinke buien vielen. Hier en daar kwam het tot onvervalste wolkbreuken. In delen van Frankrijk en Duitsland werden nog de heftigste exemplaren gevonden. In Gießen bij Frankfurt kwam zelfs een windhoos aan de grond. Behoorlijk forse jongens dus, die buien, maar elders in Europa gaat het donderdag en vooral vrijdag nog op grotere schaal tekeer.

Kijken we eerst nog even naar de tussenstand van deze woensdag in Nederland, dan zien we dat tot en met de ochtend de grootste hoeveelheden neerslag genoteerd werden in twee stroken over het land.

In de nacht en vroege ochtend waren al buien actief. Onder invloed van het warme zeewater en met een zuidwestelijke stroming daarover strijkende koele lucht ontstonden buienstraten die vanaf Het Kanaal via de Noordzee het land op werden gevoerd. Het episch centrum: delen van Noord-Holland en Friesland. Tussen alleen al 7 en 10 uur in de ochtend viel op station Den Helder 32 millimeter neerslag. En vanaf Vlieland werd op weerblog Weerwoord.be 38 millimeter doorgegeven. Later in de ochtend ontstonden, met het oplopen van de temperatuur, ook landinwaarts steeds meer buien die bijvoorbeeld delen van de regio Nijmegen een paar keer de volle laag gaven. Verder stond er veel wind, de windpaal in IJmuiden noteerde aan het begin van de avond zelfs heel even net aan windkracht 9, stormkracht, met windstoten tot rond 90 kilometer op enkele stations ook verder landinwaarts in de westelijke kustprovincies.

Terug naar de neerslag. Ook dinsdagmiddag vielen lokaal al zware buien. De aller-heftigste in West-Europa vielen in Frankrijk en Duitsland. In Duitsland in Gießen bij Frankfurt kwam het daarbij tot een windhoos die schade aanrichtte. Een ware supercell trok over dit stadje. Een supercell is een om haar eigen as draaiende zeer zware bui. Zulke buien kunnen alleen ontstaan wanneer er veel windschering is in combinatie met een zeer onstabiele opbouw van de atmosfeer. De daarbij behorende wallcloud, een snel roterende wolkuitzakking onder de bui, is de plek waaruit een tornado kan ontstaan. Op amateurbeelden die gisteren zijn gemaakt, en op Youtube gezet, is dit agressief draaiende deel van de buienwolk bin Gießen goed te zien. Indrukwekkend. Klik hier en hier voor de video’s.

Nu, naar de toekomst….. En wel donderdag en vrijdag, en verder van huis. Lagedrukwerking in de bovenlucht van boven de oceaan, een lob met koude lucht met daaronder depressies aan de grond, zakt diep uit naar het zuiden en trekt daarbij naar het oosten. Aan de zuidzuidoostflank ervan is het bij ons nu onrustig, en die onrustigheid verplaatst zich daarmee ook.

Boven het noorden van Italië, de Alpenlanden, en geleidelijk ook in het noorden van voormalig Joegoslavië, en vanuit deze regio in een strook die loopt via Polen richting Rusland, ontstaan forse onweersbuien. Dat gebeurt aan de voorzijde van die lagedrukwerking in de bovenlucht, die het binnenstromen van koelere lucht met zich meebrengt. Er vooruit wordt met een zuidelijke stroming eerst juist zeer warme lucht aangevoerd.

Er ontstaat daarbij een forse straalstroom op deze grens tussen die warme en de koelere lucht. Dit zorgt op twee manieren voor extreem weer. Ten eerste zal vooral aan de zuidkant van berggebieden extra veel neerslag vallen. Vrijdag naar verwachting tot soms boven 100 millimeter in het etmaal tegen de zuidelijke bergflanken in de regio Slovenië, Noordoost-Italië en Zuid-Oostenrijk, en mogelijk ook tegen de zuidflanken van de hoogste pieken van de Sudeten op de grens tussen Polen en Tjechië.

Een tweede manier waarop de straalstroom de buien een extra zet geeft is het verschil met de windsnelheid en hier en daar ook –richting aan de grond (windschering). Dit veroorzaakt een schoorsteeneffect dat de buien extra voeding geeft.

Dit is een situatie waar in niet-bergachtige (!) gebieden zich hier en daar ook een supercell kan ontwikkelen. De buien met rondkolkende wallclouds zoals ook op de beelden van dinsdag uit Duitsland te zien zijn. En die potentieel (niet noodzakelijkerwijs) een tornado opleveren. Zoals het er woensdag bij het schrijven van dit verhaal naar uitzag, lag de voorkeurszone voor het ontstaan van supercells op vrijdag, zoals het er woensdagmiddag naar uitzag, met name in een smalle zone die loopt van het grensgebied tussen Oostenrijk en Slowakije en dan verder, door het zuidoosten van Polen. Niet meteen schrikken als u, of uw familie in deze regio op vakantie is, want de kans dat een windhoos op een willekeurige locatie plaatsvindt, blijft extreem klein.

Wél is de kans groot dat ze donderdag, vrijdag, eventueel zaterdag met zwaar onweer te maken krijgen, waarbij lokaal ook flinke hagelstenen voorkomen en forse windstoten. Weersomstandigheden om rekening mee te houden.

Bronnen: Meteo Consult, Weerwoord, Youtube.com