Sinds gisteravond is in sommige weerkaarten geldig voor de lange termijn een winters scenario zichtbaar, ook wel virtueel winterweer genoemd. De vraag is nu natuurlijk of we het woord virtueel snel kunnen weglaten.

Temperatuurpluim
Op bijvoorbeeld het weerwoord-forum, weerwoord.be, zien we de term virtueel winterweer de laatste weken regelmatig voorbijkomen: winterweer op de (middel)lange termijn zoals dat van tijd tot tijd door sommige weermodellen wordt berekend in tijden dat wisselvallig en zacht weer voortdurend de hoofdthema's zijn. Maar daarbij vragen meteorologen en weerliefhebbers zichzelf iedere keer af of dat in de praktijk uiteindelijk tot 'echt' winterweer zal leiden. Zeker als de meeste modelberekeningen die voor de 5-10 daagse verwachting worden gebruikt dat winterweer totaal niet aangeven, zoals de afgelopen tijd regelmatig gebeurde. Want we gebruiken voor de (middel)lange termijnverwachtingen onder andere totaal 50 berekeningen van het grote, Europese model het ECMWF. In de temperatuurpluimgrafiek worden die weergegeven in lijntjes. Totaal dus vijftig lijntjes. En dan kan het soms best verleidelijk zijn om die paar 'koude lijntjes' te volgen, ondanks dat de meerderheid van de pluim zacht blijft en dat dan ook het meest waarschijnlijke scenario is.

Tot en met donderdag 'uitermate saai'
Sinds gisteravond, zaterdagavond, berekent de hoofdberekening van het Europese model samen met nog wat andere 'lijntjes' dat virtuele winterweer op de lange termijn; vanaf zo een beetje aanstaande vrijdag zou de overgang naar dat winterse weer schoorvoetend, dus voorzichtig, zijn aanvang moeten nemen. Dadelijk wat meer hierover.
Tot die tijd is het weer voor menig winterliefhebber zo saai als het maar zijn kan: zacht, niet al te veel wind, vaak bewolkt en bij tijden gemiezer. "Nou, als er dan toch geen winterweer is, dan maar dit onstuimige weer", is zo ongeveer de uitspraak die vorige week, toen het nog regelmatig stevig tekeer ging buiten, af en toe in onze weerkamer klonk. Maar vanaf morgen, maandag, niets van dit alles. Dan gaat een hogedrukgebied zich enigszins met ons weer bemoeien. Het duwt de straalstroom, de kolkende rivier van lucht op circa tien kilometer hoogte en 'transportband' van oceaandepressies en storingen, noordwaarts. Daardoor wordt het bij ons vrij rustig qua wind, maar niet meteen droog. Want het hogedrukgebied ligt eerst zodanig, dat (verzwakte) oceaanstoringen ons nog net wel kunnen bereiken met als gevolg veel bewolking en bij tijden gemiezer. Vooral morgen wordt dit weer verwacht. Ondertussen voert een westen- tot zuidwestenwind voortdurend zachte lucht aan, waarin het tot en met donderdag met gemak 9 of 10 graden wordt en in de nachten door de bank genomen niet kouder dan omstreeks 4 of 5 graden wordt.

'winterwarmte'-overschot
En 5 graden is in deze fase van de winter juist het langjarig gemiddelde (de periode 1981-2010) voor de maximumtemperatuur, terwijl 0 graden het langjarig gemiddelde voor de minimumtemperatuur is. Het zal u niet verbazen dat we sinds de start van weerkundige winter op 1 december tot nu toe een overschot aan 'winterwarmte' hebben opgebouwd, niet in de laatste plaats veroorzaakt door de flinke tekortkoming van vorstnachten. De gemiddelde wintertemperatuur, berekend tot 7 januari, is in De Bilt namelijk 6,7 graden, terwijl het langjarig gemiddelde voor de hele meteorologische winter - december, januari en februari samen - 3,4 graden is. Kortom, de winter verloopt tot nu toe een graad of 3 warmer dan normaal.

Begin van winterweer?
Volgens de hoofdberekening van zondag 8 januari 01 uur zien we op vrijdag het eerdervermelde hogedrukgebied uitbouwen in noordelijke richting; het heeft tegen die tijd een uitloper oftewel rug die zich tot omgeving IJsland uitstrekt. Samen met een depressie boven West-Rusland komt hierdoor in Nederland een noordelijke stroming op gang waarmee geleidelijk koudere lucht wordt aangevoerd, maar deze strijkt wel over de relatief warme Noordzee. Dit werkt enkele buien in de hand en mogelijk zit er dan al wat winterse neerslag bij met ook een afkoelende bovenlucht, terwijl de middagtemperatuur aan het aardoppervlak nog flink boven nul uitkomt.

In de loop van het weekend van 14/15 januari trekt de rug van hoge luchtdruk vervolgens naar Scandinavië toe en krijgt verbinding met een hogedrukgebied waarvan het centrum bij Nova Zemba ligt. Als dit zo uitkomt, kan de wind bij ons pardoes draaien naar het noordoosten tot oosten en begint vrieskou vanuit Oost-Europa naar het westen te kruipen..... Het is een ontwikkeling die de winter (eindelijk) eens een andere wending zal geven. Maar voorlopig blijft het bij een ontwikkeling die alleen op de toekomstige weerkaarten aanwezig is en bovendien (nog) niet breed wordt gedragen door de meerderheid van de computerberekeningen van het ECMWF. Virtueel dus.

Uiteraard is het zaak om deze winterse weerkaarten, virtueel of niet, nauwlettend te blijven volgen! Alle details en updates over de 5-10 daagse weersverwachting van Meteo Consult hoort u in de weerlijn 0900-9725 (55 ct/min.). In optie 2 bespreekt de mediameteoroloog 2x per dag de vijfdaagse verwachting voor Nederland en in optie 5 bespreekt hij/zij 2x per dag de verwachting tot tien dagen vooruit. En voor de vierweekse prognose kiest u optie 6.

Bron: Meteo Consult, KNMI.