Langzaam maar zeker komen we nu in de herfst. En de herfst is natuurlijk ook het seizoen van de mist. Het verkeer zal er weer aan moeten wennen, dat het de komende weken steeds vaker mistig is ten tijde van de ochtendspits. Dat wordt weer heel wat fileleed.

De vorming van mist is afhankelijk van een aantal factoren. Het gaat natuurlijk om vocht dat de gelegenheid moet krijgen om te condenseren. Afkoeling is daarvoor het natuurkundige mechanisme. De afkoeling verloopt het best onder een wolkenloze lucht en bij weinig wind. Maar de lucht moet dus wel voldoende waterdamp bevatten. Een extra stimulans voor de vorming van mist is de aanwezigheid van stof- of roetdeeltjes. Die kunnen immers optreden als condensatiekernen waardoor het condensatieproces en de vorming van mist sneller kunnen verlopen. Wie herinnert zich niet de extreem dichte mist tijdens enkele recente nieuwjaarsnachten. Dat had alles te maken met de toevoeging van miljarden en miljarden rook- en roetdeeltjes aan de reeds vrij vochtige atmosfeer. 

Komende nacht zijn de omstandigheden voor vorming van mist uitstekend. Bovendien kan het zo zijn, dat de lucht door zijn herkomst momenteel beschikt over voldoende extra condensatiekernen. De lucht is immers afkomstig vanaf het continent. Dus de kans is groot dat u morgenochtend tegen een grijze mistlaag aankijkt.

Nu blijkt uit recent onderzoek dat het aantal dagen met mist in Nederland is afgenomen. Tevens is het aantal dagen met zuiver zonnig weer, en het aantal dagen met een zeer goed zicht van tenminste 50 kilometer, is toegenomen. In feite kunnen we spreken van een (regionale) verandering van het klimaat. Die alles te maken heeft met het gedrag van de mens. De luchtkwaliteit in Nederland is de afgelopen tien jaar meetbaar en zichtbaar verbeterd. Ondermeer door de succesvolle invoering van roetfilters op auto’s. Maar ook de uitstoot van fabrieken en elektriciteitscentrales is voor wat betreft roet en (fijn) stof afgenomen. Ook in de ons omringende landen is deze tendens gaande. Hetgeen de positieve klimaatverandering (minder mist, meer heldere dagen) verklaart, die vooral in West Europa dus merkbaar is.

Een en ander betekent trouwens ook, dat hedendaagse mist schoner is dan mist in bijvoorbeeld de zeventiger of tachtiger jaren van de vorige eeuw.  

Dat neemt niet weg dat in hetzelfde West-Europa de uitstoot van CO2 vrolijk doorgaat. Zij het dat het Nederlandse Klimaatbeleid er voor zorgt, dat de nationale CO2 uitstoot ten opzichte van de vorige jaar iets lijkt af te nemen. CO2 is onzichtbaar en heeft geen effect op de helderheid van de lucht en voor zover bekend ook geen relatie met vorming van mist.

Wereldwijd is er nog altijd sprake van een sterke stijging van de CO2 uitstoot. Ook de mondiale uitstoot van roet, rook en stof zal door de snelle economische ontwikkeling van landen in ondermeer Azië, Midden Amerika, Zuid Amerika en Afrika nog steeds toenemen. In die landen rijden nog heel veel oude auto’s zonder enige vorm van roetfilters. Zeker in China is het probleem van ernstige smog alarmerend.

En wat betreft het genieten van heldere blauwe luchten. Wat ook in Nederland en boven West Europa nog altijd toeneemt, is het vliegverkeer. Veel vliegtuigmotoren stoten weliswaar relatief weinig roet uit, maar ze hebben wel een duidelijk zichtbare impact op de lucht. Gisteren was weer eens overduidelijk hoe ongelooflijk veel vliegtuigsporen (condensatiesporen) door de vaalblauwe lucht liepen. Dat maakt een echt wolkeloze en diep blauwe lucht in ons land toch tot een zeer zeldzame gebeurtenis. Alleen als de lucht op grote hoogte voldoende droog is, zijn de ontelbare vliegbewegingen niet zichtbaar vanaf de grond. Afgezien dan van het vliegtuig zelf, dat bij helder weer uiteraard juist wel vrij goed is te zien.

Uit het verhaal van het minder voorkomen van mist kunnen we in ieder geval concluderen dat het invoeren van doelgerichte maatregelen om de uitstoot te beperken of grotendeels aan banden te leggen, beslist zinvol is. Nu maar hopen dat er over een paar maanden eensgezindheid bestaat in Kopenhagen, waar in december de wereldleiders debatteren over klimaatverandering. En dat men besluit tot doelgerichte en verregaande maatregelen om de uitstoot van broeikasgassen zo veel en zo snel mogelijk aan banden te leggen.