Een blikseminslag veroorzaakte maandagmiddag bij Kinderdijk vier gewonden, waarvan twee ernstig. De gaten van de inslag waren in het asfalt te zien. Onduidelijk is overigens of de bliksem direct is ingeslagen op een van de personen of dat de inslag vlak tussen of naast de groep mensen plaats heeft gevonden.

Op het kaartje hiernaast zijn de plekken en tijdstippen van de inslagen aan het begin van maandagmiddag bij Kinderdijk weergegeven. Twee inslagen hebben plaatsgevonden om 12.16 uur. Het is mogelijk dat het hier om twee aftakkingen van één en dezelfde ontlading gaat, maar het zouden ook twee aparte ontladingen kunnen zijn geweest. De inslag rechtsboven in de kaart markeert de locatie van (het deel van de) ontlading dat de gewonden veroorzaakte. Overigens geven data van de blikseminslagen vaak een kleine afwijking ten opzichte van de exacte locatie. De daadwerkelijke inslag was iets meer dan 100 meter verderop, op de dijk.

Hoewel het in Nederland zelden gebeurt dat mensen direct door de bliksem worden getroffen, komt het wel voor. Ook van buiten Nederland zijn gevallen bekend van mensen die door de bliksem werden getroffen, op allerlei manieren. Lang niet alle inslagen liepen daarbij overigens dodelijk af. Verschillende mensen hebben zo'n blikseminslag overleefd, soms zelfs meerdere keren. Vaak houden ze de rest van hun leven wel last van lichamelijke ongemakken.

Ondanks dat blikseminslagen direct op mensen uiterst zeldzaam zijn, hebben de meesten van ons wel groot respect voor onweer. Misschien is het ook wel daarom dat er tijdens onweersbuien relatief weinig ongelukken gebeuren. Toch zijn er altijd momenten waarop het moeilijk is om een beslissing te nemen over hoe nu verder. Eigenlijk kun je zeggen dat iedereen, die op het moment dat een onweersbui nadert buiten is, en niet meteen een schuilplaats beschikbaar heeft, in een lastig parket zit. Wat moet je doen? Waar ben je veilig? En waar juist niet? Weet je sowieso wel zeker of je veilig bent of niet, als je voorzorgsmaatregelen neemt?

Het antwoord op die laatste vraag is duidelijk. Eigenlijk weet je het vrijwel nooit zeker. Wie de literatuur er op na slaat, zal steeds weer de uitzonderingen op de algemeen geldende regels aantreffen. Bliksems die een huis treffen, ondanks het feit dat daar een bliksemafleider op zit. Bliksems die iemand in het publiek in een stadion treffen, terwijl er vele hoge, metalen lichtmasten om het veld staan die elke bliksem zouden moeten opvangen. En het kan nog gekker. Want er zijn ook voorbeelden bekend van mensen die in een bergdal door de bliksem werden getroffen, horend bij een bui die meer dan honderd kilometer verderop hing. Aan de andere kant van de bergen en die in dat dal helemaal niet zichtbaar was.

Als al die verhalen één ding laten zien, dan is dat wel dat de bliksem een verraderlijk en grillig ding is, dat zich niet in regeltjes laat vangen. Toch zal een beetje gezond verstand in het algemeen voldoende zijn om aan de bliksem te ontkomen.

In huis, in een auto of in een andere behuizing, die voldoet aan de karakteristieken van de zogenoemde kooi van Faraday, ben je meestal veilig. Het gaat hierbij om metalen kooien, tenten voldoen hier dus nagenoeg nooit aan en caravans van enkel kunststof dus ook niet. Belangrijk is dat ten minste een aantal metalen stangen een kooi vormen die helemaal rondom aanwezig is.

Veel mensen passen ook het regeltje van het tellen toe, om te bepalen hoe ver het onweer weg is. Iedere drie tellen tussen het zien van de bliksem en het horen van de donder levert een kilometer op. En hoe groter de afstand tussen bliksem en donder, des te veiliger ben je.

Dit is een regel die in het algemeen vrij goed lijkt te werken, maar toch ook een vorm van schijnveiligheid oplevert. Bliksems houden zich er in elk geval zelf niet aan. Dat de meeste bliksems ver weg lijken in te slaan, wil niet zeggen dat er ook niet een dichtbij kan inslaan. Vrijwel iedereen heeft dat weleens meegemaakt. Daarom is het in het algemeen het beste om bij naderend onweer naar binnen te gaan, ook als je op het sportveld staat. Neem geen overbodige risico's want heel soms ben je toch te laat.

In geval van het niet beschikbaar zijn van een snelle schuilplaats, is gezond verstand nodig. Ga nooit onder een boom staan. Probeer te voorkomen dat je zelf het hoogste punt van je omgeving wordt. Laat spullen die goed geleiden achter. Maak je klein en zorg ervoor dat het contact met de grond zo gering mogelijk is. Bliksems die inslaan, worden via de grond afgeleid. In de omgeving van een bliksem kan ook dat flinke schokken opleveren. Hoe minder het lichaam daarvan meekrijgt, des te groter is de kans dat het goed gaat. De beste positie is die in een greppel, zonder contact met eventueel water, op de hurken met de voeten tegen elkaar aan en dan ineengedoken.

Met een schip op het water is het verre van ideaal om een onweersbui tegen te komen. Niet alleen vanwege de bliksem, maar ook vanwege de mogelijke zware windstoten die in de buurt van de bui kunnen optreden. Snel naar de kant gaan en een goed heenkomen zoeken is dan de beste remedie. Verder is het verstandig om het schip met bliksemafleiders zo goed mogelijk op een eventueel onweer voor te bereiden. Ga met onweer nooit het water in. Dat is levensgevaarlijk, omdat water een goede geleider is en een bliksem op het water bijna geen andere keuze heeft dan in dat water in te slaan.

Het allerbeste is natuurlijk om onweer in een vroegtijdig stadium te herkennen en op tijd je maatregelen te nemen. Meteo Consult kan daarbij helpen. Er worden diverse cursussen gegeven waarin aandacht is voor het herkennen van wolken en naderend onweer.

Voor wat betreft het actuele weerbeeld zijn we nu even van onweer verlost. Dat betekent overigens niet dat het overal droog blijft met ook donderdag en vrijdag over het algemeen veel bewolking en soms wat regen. De temperaturen gaan iets omhoog. In het weekeinde verandert deze langzame stijging in een ware temperatuursstunt met zeer warme lucht die ons land vanuit het zuiden gaat veroveren. Tegen die tijd is er meer ruimte voor zon, maar valt op enkele plaatsen waarschijnlijk juist weer een fikse onweersbui. Volg de weersontwikkelingen voor de komende dagen via de gesproken verwachtingen van de Meteo Consult Weerlijn: 0900-9725, optie 1 en 2 (50 cent/ min). Een analyse voor een week en meer vooruit is te beluisteren onder optie 5.