In Nederland mag het, na de overdonderende start van de oktobermaand, al weer een tijdje herfst zijn, in het zuidwesten van Europa zitten ze inmiddels om regen te springen. Vijf maanden droogte hebben de bodem in Spanje en Portugal kurkdroog gemaakt. Een gevolg is niet alleen dat het landschap er op veel plaatsen soms gewoon woestijnachtig uitziet, maar ook dat het voor oktoberbegrippen ongewoon warm is. En ook deze week verandert hierin weinig.

Wie op dit moment in Spanje en Portugal met vakantie gaat, beleeft daar de komende tijd de zomer die we in eigen land niet hebben gehad. En meer dan dat. Zo schijnt de zon er zo’n beetje zolang hij boven de horizon is. Verder worden elke keer weer recordhoge temperaturen gemeten, vooral in het noorden van Spanje. En zijn de zeewatertemperaturen bijzonder hoog. In de nieuwsuitzendingen in Spanje komt de warmte dan ook elke avond ruim aan bod.

Recordhoge temperaturen
Veroorzaker van het warme weer in het zuidwesten van Europa is een hogedrukgebied, tot op grote hoogte gevuld met erg warme lucht, dat van die plaats de laatste tijd niet weg te slaan is. De combinatie met droge grond en het ook daar steeds korter worden van de dag zorgt ervoor dat het ’s nachts weliswaar gemakkelijk koud wordt – op het platteland dalen de temperaturen soms zelfs tot beneden 5 graden – maar dat de temperaturen overdag op veel plaatsen net zo makkelijk tot tussen 30 en 35 graden oplopen. Vooral voor het noorden van Spanje betekent dit een voortdurende kans op recordhoge temperaturen. Mensen in gebieden als Galicië weten af en toe niet wat ze meemaken als ze naar buiten gaan in de veronderstelling dat het oktober is.

De droogte van dit jaar volgt op een winter en een voorjaar waarin juist heel veel regen is gevallen. Ziet het landschap er nu overal bruin en af en toe zelfs bijna woestijnachtig uit, in de stuwmeren is daardoor nog steeds een flinke hoeveelheid water terug te vinden. Veel kleinere riviertjes staan droog, maar de grotere stromen. Hoewel de angst voor en de kans op bosbranden groot is, valt het op dat vlak dit jaar in Spanje en in Portugal gek genoeg mee. De Spanjaarden zelf hebben er wel een verklaring voor. Het is een publiek geheim dat veel van de branden, die de afgelopen jaren grote stukken natuurgebied in de as hebben gezet, met opzet zijn gesticht om op de grond die zo vrijkwam een bouwproject te kunnen beginnen. Nu Spanje al 3 jaar lang in crisis is, komen nieuwe projecten nauwelijks van de grond. En zijn er weinig branden.

Oogsten lager
Omdat er nog voldoende water in de stuwmeren zit, hebben de Spanjaarden zelf nog weinig last van de droogte. Lastiger is het voor de gewassen op de velden, de natuur en voor het wild en de vele vogelsoorten die Spanje rijk is. Zo lijken de oogsten van bij voorbeeld druiven (voor de wijn), olijven (voor olijfolie) en zonnebloempitten (voor zonnebloemolie) dit jaar lager uit te pakken dan in andere jaren. Ook zijn er dit najaar in Spanje nauwelijks paddenstoelen terug te vinden. Het zoeken en eten van bepaalde soorten is een jaarlijks terugkerende traditie die dit jaar lijkt te moeten worden overgeslagen, of het moet alsnog gaan regenen. En sommige dieren en vogels moeten harder werken dan andere jaren om aan hun voedsel te komen.

Als we de weerkaarten voor de komende tijd bekijken, blijkt dat het droge en zonnige weer in Spanje en in Portugal voorlopig aanhoudt. Het hogedrukgebied daar weet van geen wijken en komt later in de week zelfs in de buurt van Nederland uit. Omdat het hogedrukgebied in de hogere delen van de atmosfeer wel boven Spanje blijft, verandert daar maar weinig.

Bij ons vanaf donderdag beter
Bij ons wordt het weer vandaag en morgen beheerst door een storing die over ons land heen en weer zwabbert. Tot vanochtend 10 uur had deze in het noordoosten van het land plaatselijk al meer dan 20 millimeter neerslag opgeleverd. Ook het midden en zuiden van het land krijgen de komende 36 uur van tijd tot tijd met de bij de storing behorende regen en motregen te maken. Daar waar het langer doorregent, kunnen de hoeveelheden behoorlijk oplopen.

Vanaf donderdag zorgt het hogedrukgebied ervoor dat de wolken en de regen verdwijnen en dat de zon er weer beter doorkomt. Met een beetje geluk volgen dan 4 droge dagen. Omdat we aan de koude kant van de storing terechtkomen, gaan de temperaturen wel omlaag. Overdag wordt het vanaf donderdag niet meer warmer dan 13 of 14 graden, in de nachten kan het kwik tijdens helder weer en bij een wegvallende wind op de koudste plaatsen zelfs tot in de buurt van het vriespunt dalen. Dan lijkt het weer nog steeds op herfstweer, maar dan wel in zijn mooie vorm.

Bron: Meteo Consult. Tekst en foto's: Reinout van den Born.