Sinds vrijdag woeden er veel bosbranden in het zuidoosten van Europa. Naast Griekenland kampt ook Bulgarije er mee. Door het vele blussen is (drink)water schaars of zelfs al op, terwijl het gevaar voor bosbranden nog niet voorbij is. Een 63-jarige inwoner uit de Griekse plaats Makistos moest zelfs zijn eigen gemaakte wijnvoorraad gebruiken om de vuren rond zijn woning te blussen. Er is totaal 200 liter van zijn wijn doorheen gegaan. Maar dat heeft wel zijn leven, en die van zijn buurtbewoners, gered. Dit is echter wel een uitzondering in Griekenland. Er zijn nu totaal 63 doden als gevolg van de bosbranden geteld, waarvan bijna de helft van de slachtoffers in het omliggende dorp van Makistos, Artemida, viel. De branden zijn de ergste in meer dan een eeuw tijd.  

Langdurige hitte en droogte zijn een van de belangrijkste oorzaken voor de branden. Voordat ze vorige week ontstonden, liep de temperatuur dagelijks naar minstens 40 graden op. Hetzelfde gold voor het zuiden van Italië en Macedonië. En de sterke wind van vrijdag wakkerde de vuren alleen maar aan. Wat iedere keer opvalt bij de vuurhaarden is dat deze nauwelijks zijn te blussen door de telkens terugkerende aanwakkerende wind. In principe gaat iedere relatief grote vuurzee gepaard met veel wind. Het vuur wakkert namelijk de wind aan en de wind op zijn beurt weer het vuur. Er ontstaat een positief terugkoppelingseffect dat de situatie alleen maar verergert. Door het vuur wordt de lucht daarboven zo snel verwarmd dat ze gaat stijgen. Dit genereert in korte tijd een tekort aan lucht. Dit kan in de natuur niet blijven bestaan, en dus vindt er aanvulling plaats vanaf de zijkanten. Er vormt zich als het ware een minilagedrukgebied boven het vuur dat lucht naar zich toe zuigt. Dit is de windversterking die we aan de rand van een (grote) brand waarnemen. Er kan zelfs een storm ontstaan die de vuurzee verder verspreidt. Het meest extreme voorbeeld van een door vuur veroorzaakte wind trad op in de tweede wereldoorlog. Vlak na de bombardementen van Hamburg ontstond er zo’n immense vuurzee, dat de wind aan de rand van de stad tot orkaankracht (!) toenam. Ook de Hiroshima-atoombom heeft enkele dagen extreme windverschijnselen veroorzaakt in en rond het rampgebied. 

Terug naar de actuele situatie in Griekenland. Gisteren werd het aantal branden wel minder. Op zondag werden er nog totaal 44 geteld, gisteren was dat afgenomen naar 10, mede geholpen door een tweede dag met weinig wind. Maar hiermee is het gevaar voor nieuwe branden niet geweken. In Grillos, een plaatsje in het uiterste westen van het land, brak er gisteren alweer een uit en deze bedreigde een restaurant, terwijl een Russisch blusvliegtuig tegelijkertijd andere brandhaarden in de nabijgelegen dorpen bestreden. En ook in het zuiden van Griekenland en op het eilandje Euboea, even ten noorden van Athene, kwamen nog enkele branden voor en moesten de mensen hun dorpen verlaten. Maar het omvangrijkste gebied dat getroffen is strekt zich uit van Evros in het noorden, via de westelijke eilanden Corfu en Kefalonia in het westen, naar de Peloponnesos in het zuiden.  

In de aanloop naar de parlementsverkiezingen van 16 september ontstonden geruchten over de vermoedelijke criminele opzet van de brandhaarden en de reactie van de overheid hierop. De noodtoestand werd uitgeroepen en zaterdag werd er een nationale rouw van drie dagen afgekondigd. De premier, Costas Caramanlis, verzekerde de bevolking dat de regering alles zal doen om de daders te vinden en te straffen. Hij meldde verder dat alle gebieden die in vlammen opgingen opnieuw bebost zullen worden.  

Nederland helpt de Grieken met blussen. Gisteravond zijn drie blushelikopters en 27 militairen van de Koninklijke Luchtmacht in Griekenland aangekomen. Ze worden ingezet bij de plaats Tripolis die centraal ligt op de Peloponnesos. Onder de helikopters hangt een grote zak aan een kabel. In de zak kan 2500 liter water dat uit bijvoorbeeld meren wordt geschept. De bemanning bestaat uit twee piloten en een zogeheten loadmaster die het laden en lossen van het water regelt.

Wat het Griekse weer betreft blijft het er de komende dagen zonnig en zeer warm met middagtemperaturen tussen 32 en 35 graden, landinwaarts vaak iets daarboven maar wel onder de 40 graden. Daarbij is de wind in het rampgebied niet al te sterk, overwegend matig uit noordelijke richtingen. 

Bronnen: The Herald Tribune, CNN, nu.nl