Tijdens de zomermaanden komen vooral in het zuiden van Europa bosbranden voor. Vrijwel alle landen rondom de Middellandse zee hebben hiermee te maken. Ook dit jaar hebben de branden al regelmatig het nieuws gehaald. Vooral in Italie, Griekenland en landen als Moldavië en Bulgarije was soms sprake van een aantal heftige bosbranden. Ook een stuk verder hier vandaan, in de Amerikaanse staat Californie komen soms enorme bosbranden voor. Opvallend is dat al deze gebieden een zogenaamd Middellands zeeklimaat hebben. De winters zijn vaak nat en zacht, de zomer is warm en droog.

Voor een brand moet aan drie voorwaarden voldaan worden. Zo moet er brandbaar materiaal zijn, moet er voldoende zuurstof aanwezig zijn en verder helpt een hoge temperatuur ook mee. Aan alle drie de voorwaarden wordt in het zuiden van Europa voldaan. Na de natte winter wordt het vanaf april of mei snel droog en na een lange zomer volgen pas eind september in Portugal en Spanje op grote schaal regen- en onweersbuien. In Griekenland, Turkije en Cyprus duurt dat vaak nog wat langer. Tot die tijd kan het natte hout in de bossen opdrogen. Dikke boomstammen zijn dan vaak behoorlijk doorweekt en het kost dan ook even tijd voordat het hout droog genoeg is om te kunnen ontbranden. Als het eenmaal zover is, dan kan het ook snel gaan, zeker als het een beetje waait (en er dus veel zuurstof wordt aangevoerd) en de temperatuur ook behoorlijk hoog weet op te lopen. De warme lucht rondom de Middellandse zee is bovendien vaak erg droog en dat helpt om het hout nog sneller te laten uitdrogen.

Een bosbrand kan tot ontwikkeling komen als ergens een brandhaard is. Deze kan bijvoorbeeld ontstaan doordat takken met de wind constant langs elkaar wrijven. Ook een stuk glas op de grond kan de oorzaak van een brand zijn. Het stuk glas kan als vergrootglas werken en zo de zonnestralen bundelen in een brandpunt. Dit zijn vooral natuurlijke oorzaken. De meeste bosbranden worden echter door de mens veroorzaakt. Een sigarettenpeuk of een kampvuurtje is al voldoende. Verder kunnen vonken, bijvoorbeeld van een trein, voor een brandhaard zorgen. Ook het platbranden van kleine stukken bos, om op die manier landbouwgrond te verkrijgen, kan aan het begin van een gigantische bosbrand staan.

Op allerlei manieren probeert men vervolgens het vuur te blussen. Soms gaat dat vrij gemakkelijk, maar dat is lang niet altijd het geval. Een bosbrand kan zichzelf prima in stand houden. Door de heersende wind helt het vuur vaak iets voorover en zo stijgt op enige afstand de temperatuur waardoor sneller de ontbrandingstemperatuur van 390 graden wordt bereikt. De wind heeft veel invloed op een bosbrand. Lokale winden kunnen soms plotseling opsteken en de trekrichting van de bosbrand doen veranderen. Ook het invallen van een zeewind kan grote gevolgen hebben. Dit zagen we in Portugal in de hete zomer van 2003.

Een aantal dagen geleden hebben we al uitvoerig stil gestaan bij de dagelijkse gang van de wind. In een onstabiele luchtmassa trekt de wind in de loop van de dag aan en wordt vaak ook behoorlijk vlagerig. Bij het stabiliseren van de lucht tijdens de avond neemt de (vlagerige) wind behoorlijk af en zo wordt er minder zuurstof aangevoerd. Omdat de temperatuur in de loop van de nacht daalt en de luchtvochtigheid oploopt maakt de brandweer vooral in de nacht en ochtend kans om de brand onder controle te krijgen.

Ook in Nederland komt het soms tot bosbranden. Op dit moment is het in de bossen behoorlijk nat, maar in april was dat wel anders. De zon scheen uitbundig en regen bleef wekenland uit. Het bos werd na de natte winter droger en droger. Op diverse plaatsen op de Veluwe en de Utrechtse heuvelrug kwam het tot bos- en heidebranden. Ook vorige zomer, toen het behoorlijk droog was, kwam het regelmatig tot kleine, maar soms felle bosbranden.

Ondanks een weersverbetering zal het nog wel even duren voordat het resthout in de Nederlandse bossen zodanig uitgedroogd is dat het gevaar voor bosbranden weer op de loer komt te liggen. In het zuiden van Europa is dat een heel ander verhaal. Daar blijft het zonnig en droog met bovendien in het Rhonedal aan het begin van de week een Mistralwind.

Lees hier nog eens de artikelen over de wind:

Het ritme van de wind

Het Ritme van de wind deel 2

Bron: Meteo Consult, Wikipedia, eigen archief.