Het is zomervakantie en vandaag is het ontzettend druk op de Europese wegen. De campings in Duitsland, Frankrijk en Italie worden overspoeld door toeristen, maar ook gaan duizenden vakantiegangers per vliegtuig richting de zon. De landen in Zuid-Europa zijn bij veel mensen favoriet omdat het hier over het algemeen zonnig, droog en warm is. Dit prachtige zomerweer kan echter ook voor problemen zorgen. In het zuiden van Turkije, in de buurt van de bekende badplaatsen Antalya en Alanya, zijn in de bergen bosbranden uitgebroken.

Was er vrijdag al 4000 hectare bos in vlammen opgegaan, vandaag was dat al opgelopen tot 10.000 hectare. Als het aan het weer ligt, zullen de branden zich verder uitbreiden want het blijft zonnig en heet. Bovendien zal de wind, die het werk van de brandweerlieden extra bemoeilijkt, niet direct gaan liggen. De bosbrand zelf houdt deze wind zelfs (deels) in stand! Doordat bij een brand een enorme hoeveelheid warme lucht kan opstijgen, ontstaat er een tekort aan lucht. Om dit tekort op te vullen wordt koelere lucht (rijk aan zuurstof) uit de omgeving aangezogen.

Rookpluim

Langs de kust, waar grote groepen toeristen zijn neergestreken is van de branden zelf weinig te merken. De branden woeden op ruime afstand aan de voet van het Taurus gebergte. Wat de toeristen wel zien, is een enorme rookwolk tussen Antalya en Alanya in die langzaam naar het zuiden trekt. Op satellietbeelden van het Amerikaanse MODIS Rapid Response System is goed te zien dat een enorme rookpluim zich weet uit te spreiden over de Middellandse zee. De satellietbeelden van MODIS zijn onder andere van groot belang voor het opsporen van bosbranden.

Mens meestal oorzaak van een bosbrand

De meeste bosbranden worden door de mens veroorzaakt. Zo zien we dat in minder ontwikkelde landen boeren stukken land platbranden om het daarna als landbouwgrond te gebruiken. Na een lange periode kan dit tot enorme branden leiden. Dit hebben we een aantal jaar geleden gezien in Indonesië. Door een El Ninõ was het in die regio droger dan normaal waardoor er enorme hoeveelheden tropisch bos verloren gingen. Verder kan een kampvuur in een dicht bos het begin zijn van een gigantische bosbrand, maar ook vonken die ontstaan als een trein in een bosgebied plotseling moet remmen. Een natuurlijke oorzaak van een bosbrand is bijvoorbeeld een blikseminslag of het schuren van takjes (vaak al bij een zwak briesje) waardoor uiteindelijk de ontbrandingstemperatuur wordt bereikt.

Natte winters, droge zomers

Het klimaat rondom de Middellandse zee mag dan voor veel toeristen aangenaam zijn, het is ook een klimaat waarin gemakkelijk bosbranden kunnen optreden. Op jaarbasis valt er echter in Italië, Kroatië, Montenegro, Griekenland en Turkije behoorlijk wat regen. Op veel plaatsen ligt het jaartotaal aan neerslag zelfs hoger dan aan dat van veel Nederlandse badplaatsen. Alleen de meeste regio’s van Portugal en Spanje zijn (aanmerkelijk) droger.

Rondom de Middellandse zee valt de neerslag vrijwel uitsluitend in het najaar en de winter. Regionaal zien we ook in het voorjaar nog even een kleine opleving van de buiigheid, maar vanaf eind mei is het een tijdje gedaan met de buien. De zon breekt dan goed door en het is behoorlijk warm. In het Turkse Binnenland wordt het regelmatig meer dan 40 graden en ook in Italie, Griekenland en Spanje is het soms dagen achter elkaar meer dan 35 graden. De bossen drogen, geholpen door de sterke zon, snel op en er hoeft in de loop van de zomer maar iets te gebeuren, of er gaat een groot stuk bos in vlammen op.

Al meerdere branden dit jaar

Dit jaar zijn er ook al branden uitgebroken in Griekenland, onder andere in de buurt van Athene en op Cyprus. Vorig jaar was het in deze hoek van Europa ook al raak. In Griekenland werd vorig jaar zelfs de noodtoestand uitgeroepen nadat onder andere het oude Olympia werd bereikt door de vlammenzee. In 2005 en 2003 waren en flinke bosbranden in onder andere Frankrijk, Spanje en Portugal.

De aankomende week blijft het voorlopig warm en droog in het zuiden van Turkije. Laten we hopen dat de Turkse brandweer de branden snel onder controle krijgen, want als er in het najaar stevige buien gaan vallen kan de kale grond gemakkelijk gaan verschuiven.

Bron: Meteo Consult, MODIS.