De winter is tot nu toe geen seizoen met sneeuw en vrieskou. Nee, drie woorden zijn momenteel van toepassing: zacht, winderig en nat. En wie het in één woord wil zeggen: herfst. Dit betekent voorlopig uitermate wisselvallig weer met geregeld een stevige wind. Vandaag (dinsdag) en donderdag zijn wat dit laatste betreft de onstuimigste dagen van deze week.

Herfstmachinerie
De kolkende rivier van lucht op ongeveer 10 kilometer hoogte, oftewel de straalstroom, blijft de komende vijf dagen op volle sterkte boven ons land liggen en dan wordt wel eens gesproken over de 'herfstmachinerie'. Daarmee worden aan de lopende band oceaandepressies en bijbehorende storingen aangevoerd en dan is het resultaat: geregeld een stevige wind, vaak regen en aanhoudend zacht, aangezien de wind ook aan het aardoppervlak vanuit westelijke richtingen waait. Alleen in de bovenlucht wordt af en toe een portie koude lucht aangevoerd, waardoor buien soms van hagel en een klap onweer vergezeld zullen gaan. Maar voor sneeuwbuien is de atmosfeer (net) niet koud genoeg. Aan het aardoppervlak wordt het voorlopig telkens 7 tot 11 graden en in de nachtelijke uren komt het niet tot vorst met minimumtemperaturen tussen 3 en 6 graden.

Stormdepressies
In de straalstroom worden deze week twee stormdepressies meegesleurd. De ene trok vandaag over de Noordzee oostwaarts en de andere lijkt aanstaande donderdag vrijwel dezelfde koers te volgen. Daarmee zijn het de onstuimigste dagen van deze week. Aan de zuidkanten van beide lagedrukgebieden waait het het hardst.

Netaan zware storm op Vlieland
Deze dinsdag stond in het noordelijk en westelijk kustgebied enige tijd een zuidwesterstorm, kracht 9, en op Vlieland piekte de windmeter om 11.40 uur bij netaan kracht 10; een zware zuidwesterstorm. Verder vielen de felle windstoten op, tot maximaal zo'n 90 kilometer per uur in het binnenland en tot 110 à 120 km/u aan zee. Op meetpunt Zandvoort werd vanmiddag om 15.10 uur zelfs een vlaag van 70 knopen geregistreerd, dat is afgerond 130 kilometer per uur! 

Warme sector
In de zogeheten warme sector, het gebied tussen een warmtefront en koufront in, waait het doorgaans ook in het binnenland flink en kunnen de  windkrachtverschillen tussen het kustgebied en het binnenland klein zijn. Dat heeft te maken met de warme eigenschappen van de lucht in de warme sector. Daarin is de wrijving minder dan bij koude lucht en zodoende wordt de turbulentie van de wind onderdrukt. Dat was ook nu het geval, want om bijvoorbeeld 12 uur bereikte de zuidwestenwind in Valkenburg bij Leiden 6 Beaufort, maar op datzelfde moment waaide het ook op de Veluwe op meetpunt Deelen met 6 Beaufort. Op het koufront van de stormdepressie neemt de turbulentie juist toe, mede door de temperatuursverschillen (vlak) voor en na het front. Daardoor kon de wind nog iets toenemen (is ook gebeurd, zie windmeting Zandvoort hierboven). Verder ging het op passage van het front even hard regenen en lokaal kwam het tot hagel.

Koufront op de radar: vorm van een touw
We zagen vanochtend op de radarbeelden al een duidelijke lijn terug, lijkend op een touw, en dat is tekenend voor een actief koufront. Toen dat eenmaal was gepasseerd, aan het einde van de middag en begin avond, ging de wind iets afnemen, maar rustig werd het niet. Morgen, woensdag, waait er nog een matige tot harde westelijke wind, 4 tot 7 Beaufort, en is de wind vlagerig van karakter.

Schade
Vanwege de harde wind voer het veer tussen Esonstad in Friesland en Schiermonnikoog niet. En de storm had op tal van plaatsen in de noordelijke provincies schade veroorzaakt, meldde de Meldkamer Noord-Nederland. In Coevorden stond een grote schuur op instorten en in Veendam was de voorgevel van een woning naar beneden gekomen. Verder waren er op meerdere plaatsen golfplaten van daken gewaaid. Uit Friesland kwamen vooral meldingen van omgewaaide bomen op de weg.

Gemalen
In de afgelopen weken is er zoveel regen gevallen - op sommige plekken meer dan 150 millimeter - dat de waterstand in rivieren, sloten en beken flink is toegenomen. In Friesland heeft het waterschap alle gemalen aangezet. Ook het Woudagemaal draait op volle toeren. Dit is het grootste nog werkende stoomgemaal ter wereld en staat op de Werelderfgoedlijst van Unesco. Alleen bij extreem hoge waterstanden treedt dit gemaal in werking en dat is dus niet vaak. Belangstellenden kunnen vanaf vandaag tussen 10.00 en 17.00 uur een kijkje komen nemen in het draaiende gemaal. Er worden dan steeds rondleidingen gegeven. Toegang tot het gemaal vindt uitsluitend plaats via het bezoekerscentrum. Daarin draait een indrukwekkende 3D-film en verder bent u vrij om de expositie te beleven of een drankje te drinken in de koffie- en theeschenkerij. Voor kinderen is er een leuke, interessante speurtocht. Zoals het nu lijkt is het gemaal de gehele week onder stoom.

Bron: Meteo Consult, NOS.nl, Woudagemaal.nl