“Een wonderstokje dat het weer beter voorspelt dan de weerman, dat wil ik ook wel!”.  Als het mooi weer wordt buigt de tak omhoog, als het slecht weer wordt hangt het takje naar beneden. Het takje is vaak afkomstig van de Noord-Amerikaanse zilverden (Abies balsamea).  In Rusland gebruikt men een wilgentak en er zijn ook meldingen van berkentakken uit Amerika, die goed voldoen. De tak wordt geschild en gedroogd en daarna opgehangen aan een muur of een boom.

De verbazingwekkende reacties van de tak zijn natuurlijk ook aan wetenschappelijke testen onderworpen. De tak werd onder een afdakje gezet, zodat regen geen invloed had. Alle andere weersverschijnselen kregen wel vrij spel. Na enkele weken nauwkeurig meten en waarnemen, bleek de tak alleen gevoelig voor verandering van de relatieve luchtvochtigheid. Het is dus geen natuurlijke barometer, zoals in sommige artikelen wel beschreven staat. Het takje is een hygrometer.

We noemen een reactie van een plant op een prikkel een tropie. In dit geval is het een reactie op de relatieve luchtvochtigheid en dat heet hydrotropie: ”de beweging of groei in reactie op vocht”. Iedereen weet dat hout reageert op vocht. We kennen het kromtrekken van planken en zijn voorzichtig met het nat dweilen van een parketvloer bijvoorbeeld.

Hout is opgebouwd uit cellen die bij levend hout gevuld zijn met vocht. In droog hout zijn de cellen uitgedroogd en daardoor gekrompen. Tussen de cellen ontstaan er dan luchtkamers. Dat is ook de reden dat een gedroogd stuk hout zoveel lichter is dan een blok van een pas gevelde boom.  Bij de takken van een zilverden is de dichtheid van het hout aan de bovenkant van de tak niet gelijk aan die van de onderkant. De bovenkant heeft een lage dichtheid en verliest makkelijker het vocht en zal bij lagere luchtvochtigheid sneller krimpen. De onderzijde van de tak is dan nog langer dan de bovenzijde en de tak buigt omhoog. Bij een toename van vocht zullen de grotere luchtkamers aan de bovenzijde meer vocht kunnen opnemen. Dan zal het hout daar ook sneller uitzetten en langer worden; het takje buigt naar beneden.

Hoe goed kan zo'n takje dan het weer verwachten? We nemen een paar voorbeelden onder de loep. Wanneer een warmtefront nadert, zien we dat in de lucht aan het binnenschuiven van de hoge sluierwolken (cirrus) en zakt de barometer. Pas uren later zal het takje onder invloed van de toenemende luchtvochtigheid de weersverslechtering gaan voorspellen.  Wel een goede verwachting, maar het takje is trager dan de wolken of de barometer.

Een nevelige of mistige ochtend, die na het verdampen van het vocht, gevolgd wordt door een mooie zonnige najaarsdag, zal door de weerstok al helemaal niet goed verwacht worden. De barometer staat dan vaak al op goed weer (komt vaak voor in hoge druksituaties). De waarnemer ziet 's ochtends al de zon door de mist  schemeren en weet dat het een mooie dag wordt. Bij dichte mist, die de zon afschermt, is de kans op een mooie dag minder groot.   

De opklaringen na een koufront waarbij vaak drogere heldere lucht binnenstroomt, worden wel goed aangegeven door het takje, maar pas als de opklaringen er al zijn. De barometer geeft op doorkomst van het koufront dan al de stijging weer, en de waarnemer ziet de wind draaien. Geen winst voor het takje dus.  

De Canadese weertak is geen wondermiddel, maar wel een vermakelijk apparaatje geschikt voor mensen die de dynamiek van het weer nog niet begrijpen. Een ieder die het het weer en de lucht aandachtig bestudeert geeft een betere en snellere korte termijn verwachting. 

Een weerstokje valt in dezelfde categorie als een weerhuisje (ook een hygrometer); leuk om cadeau te doen, maar beter dan een weersverwachting: nee!

Bron: Wikipedia.org, Meteo Consult