Bijzondere kleurenschakeringen hebben de afgelopen dagen voor mooie plaatjes gezorgd tijdens de schemering, als gevolg van polaire stratosfeerwolken. In de nacht naar donderdag dient zich alweer een volgend fenomeen aan: een volledige maansverduistering. Of we er op grote schaal van kunnen genieten in Nederland is overigens de vraag.

Voor het grootste deel van Noord- en Zuid- Amerika en in West-Europa is het verschijnsel te zien (mits het weerbeeld meewerkt). Zie ook de afbeelding hiernaast.

Al voordat dit voor het oog zichtbaar is, gaat de maan langzaam aan minder fel ‘schijnen’. De aarde schermt dan al een deel van het zonlicht af, maar dit beperkte deel van het zonlicht bestrijkt nog steeds het gehele deel van de maan dat naar de zon (en in dit geval ook de aarde) is toegekeerd. Hierbij moeten we ons voorstellen dat een waarnemer die op de maan zou staan – waar dan ook – nog tenminste een deel van de zon kan zien. De zon die – vanaf het maanoppervlak gezien – steeds verder achter de aarde gaat schuiven.

Vervolgens komt er een moment dat delen van de maan de zon helemaal achter de aarde zien verdwijnen. Dat is het moment waarop wij op aarde een ‘hap’ in de maan zien komen. De hap is het deel van het oppervlak van de maan waar de zon helemaal niet meer op schijnt.

Vervolgens breidt de hap zich steeds verder uit tot uiteindelijk nergens op de maan de zon meer is te zien. En wij, in West-Europa en grote delen van Noord- en Zuid-Amerika, de maan helemaal niet meer zien schijnen. Alhoewel helemaal…. er blijft altijd nog een vage rode gloed zichtbaar.

Deze vage gloed heeft ermee te maken dat met een omweg alsnog een deel van het licht van de zon de maan bereikt. De atmosfeer rondom de aarde veroorzaakt namelijk een bescheiden afbuiging van het licht van de zon. Daarbij is de afbuiging van rood licht het sterkst.

De eerste hap in de maan vindt plaats vannacht om 2.43 uur Nederlandse tijd en vanaf 04.01 zal de maansverduistering totaal zijn. De totale verduistering duurt bijna 51 minuten totdat vanaf 04.51 uur een steeds groter oppervlak van de maan wederom met de zonnestralen te maken krijgt. Om 6.09 heeft schijnt de maan vervolgens weer ‘volledig’. Wel is het schijnsel dus ook een tijd lang na (en voor) de periode van de verduistering nog wat zwakker, al is dit zoals gezegd niet waar te nemen.

Of we in Nederland op grote schaal van de maansverduistering kunnen genieten is overigens de vraag. Begin woensdagmiddag zag het er voor wat betreft opklaringen en dus de zichtbaarheid van de maansverduistering relatief slecht uit.

Uiteindelijk is de verduistering inderdaad slechts op een zeer beperkt aantal plaatsen in ons land goed te zien geweest. Komende augustus is er een gedeeltelijke maansverduistering. In december 2010 vindt er weer een volledige verduistering plaats, maar die is door de timing op de dag niet goed te zien in Nederland. Pas in 2015 is de eerstvolgende totale maansverduistering die in ons land volledig zichtbaar is.

Bron: Meteo Consult, NASA, KNMI