Dat april doet wat hij wil, geldt niet alleen voor de eerste 29 aprildagen, maar ook voor de laatste dag van de maand. Die dag is voor vele landgenoten zo belangrijk, want dan vieren we Koninginnedag. De 30^e april is eigenlijk de geboortedag van wijlen koningin Juliana, maar toen haar dochter Beatrix in 1980 de scepter van haar overnam, besloot zij haar eigen verjaardag ‘voor het volk’ nog steeds op 30 april te vieren. Een verstandig besluit, want de datum van haar eigen verjaardag, 31 januari, leent zich uiteraard veel minder voor het houden van uitbundige buitenactiviteiten. Aldus wordt Koninginnedag al sinds 1949 op 30 april gevierd. Alleen als de 30^e op een zondag valt, vindt deze al op 29 april plaats, zoals twee jaar geleden.

Wispelturig Koninginneweer

Helaas (of gelukkig, dat mag u zelf bepalen) houdt de grasmaand zijn reputatie tot en met de laatste dag vast. Niet voor niets luiden twee weerspreuken: ‘de vrouw en de aprillen, ze hebben bei hun grillen’ of: ‘aprilweer en herengunst, daar kan je geen staat op maken.’ Op 30 april kan het zowel zomers warm zijn, als bijna nog winters koud. In 1993 beleefden we de warmste Koninginnedag met op de meeste plaatsen temperaturen boven de 25 graden, tot 28 graden aan toe! De 30^e april 1952 deed daar weinig voor onder met maximumtemperaturen rond 26 graden.

Het kan ook anders. In de vroege ochtend van 30 april 1971 vroor het lokaal 5 graden, maar overdag was het zonnig en ’s middags werd het evenzogoed 12 tot 16 graden. In totaal kon er 18 keer van een zonnige Koninginnedag worden gesproken, al was het dus lang niet altijd even warm.

Gelukkig komt zonnig weer op 30 april veel vaker voor dan regenachtig weer. Slechts zes keer verregende Koninginnedag behoorlijk en soms waren de verschillen in ons land erg groot. In 1991 regende het in Limburg vrijwel het gehele etmaal en kwam het kwik niet hoger dan 9 graden, terwijl het in Friesland droog bleef en er daar zelfs acht uren zonneschijn kon worden opgetekend!

Ook de laatste jaren was het weerbeeld niet altijd even fameus. Bij het bezoek van de Koninklijke familie aan Deventer in 2003 kwam de regen met bakken uit de lucht en nog maar twee jaar geleden werd het gekroonde gezelschap bij aankomst in Zeewolde overvallen door een fikse hagelbui, waar het publiek gevat op insprong door de koningin toe te zingen met de woorden “oranje hagel…oranje hagel…” in plaats van “oranje boven…oranje boven…” Tijdens die zware buien daalde het kwik lokaal tot onder de zes graden, maar vorig jaar was het vrij warm met maximumtemperaturen tussen 15 en 22 graden en was het bovendien een zeer zonnige dag.

En dit jaar?

Met nog een kleine week te gaan vraagt menigeen zich al af hoe Koninginnedag dit jaar gaat uitpakken. Menigeen zou ervoor tekenen dat het qua weer een herhaling zou worden van vorig jaar. De aanloop is echter niet van dien aard om in gejuich los te barsten. Juist gedurende de laatste aprildagen lijkt zich een weersverandering te gaan voltrekken, waarbij we wederom in de kilte en de nattigheid terechtkomen. Zeker is dat echter nog allerminst. Zo waren de runs van het ECMWF van afgelopen dinsdag wel heel afwijkend in hun visie over 30 april, zie de afbeeldingen hiernaast. De 12 uur run van die dag berekende voor 30 april een mooi hogedrukgebied vlak ten westen van ons land. Aan de oostflank van dit hogedrukgebied zou een noordelijke wind weliswaar niet echt warme lucht aanvoeren, maar het zou wel droog blijven en de zon zou zich regelmatig laten zien. Aldus zou Koninginnedag 2008 een ruime voldoende kunnen scoren.

Ommezwaai…

Helaas bleek dit geprognosticeerde weerbeeld geen blijvertje te zijn. De 0 uur run die een half etmaal later binnenkwam, toonde een totaal ander beeld. Het hogedrukgebied lag in deze berekening een heel stuk westelijker en werd Centraal-Europa een prooi voor een omvangrijke depressie. Aan de noordwestflank van dit lagedrukgebied zou een straffe noordelijke wind koele lucht aanvoeren, waarin zich bovendien nogal wat buien leken op te houden. Als deze prognose bewaarheid zou worden, dan zou Koninginnedag niet helemaal verregenen, maar de afwisseling van opklaringen en vrij veel buien zouden toch niet echt bevorderlijk zijn voor het feestgevoel.

De meest recente modellen. 

Inmiddels zijn we een tweetal dagen verder en lijkt er geen zwaai terug plaats te vinden in de richting van een stabieler weerbeeld op de laatste dag van deze maand. De nieuwste 0 uur run van het ECMWF (zie afbeelding) is nog het meest positief. Een depressie ligt dichtbij, maar ten zuidwesten van de Benelux. Met een zuidelijke wind hier vooruit kan de temperatuur nog redelijk uitpakken en met wat geluk blijven de buien dan een gedeelte van de dag achterwege en breekt de zon ook af en toe door. Wel trekt de depressie langzaam in onze richting om in de nacht van 30 april op 1 mei over ons land te koersen. Andere modellen zijn hier wat voortvarender in en in dat geval moet de kans op buien toch als groot worden ingeschat. 

Met nog zes dagen te gaan, is een zeer gedetailleerde verwachting natuurlijk nog niet te geven, maar kijken we ook naar de pluimverwachtingen, dan is er wat dat betreft weinig reden tot vrolijkheid bij de oranjeaanhanger. De kans op neerslag ligt namelijk op bijna 90% en de kans op (iets) lagere middagtemperaturen dan de norm van bijna 15 graden, ligt op 70%. Wel laat de hoeveelheid berekende bewolking duidelijk zien dat er sprake is van een wisselend beeld, zodat de zon af en toe, of zelfs iets vaker tevoorschijn zal weten te komen.

Kortom, de organisatoren van de 30 april festiviteiten doen er goed aan om met buien rekening te houden. De details kunnen de komende dagen nog wijzigen, misschien pakt het weerbeeld minder matig uit dan nu wordt gesuggereerd. Wij zullen de ontwikkelingen goed in de gaten blijven houden. Het verwachtte weerbeeld kunt u dagelijks volgen op onze weerlijn, onder nr. 0900-9725. Vandaag vindt u de verwachting voor 30 april nog onder optie 5, vanaf vrijdag onder optie 1 in het kort en uitgebreider onder optie 2.

Bronnen en foto’s: Meteo Consult, KNMI, eigen archief, div. internetsites.