In december was er nog sprake van winterweer. Een aantal dagen voor kerst kon er op diverse plaatsen in ons land geschaatst worden en door de enorme rijpaanslag was het landschap enige tijd sprookjesachtig wit. Van dit alles is nu niets meer te merken, het is zacht en wisselvallig. Met een stevige zuidwestenwind wordt de winter steeds verder uit Europa verdreven.

Gemiddeld is januari de koudste maand op het noordelijk halfrond, en ook bij ons. Ondanks dat het vaak zacht is, komt het af en toe tot vorst en sneeuw. Een heel enkele keer beleven we een echt koude winter, maar dat is nu al meer dan tien jaar geleden. Niet alleen bij ons is het droevig gesteld met de winter, ook elders in Europa is dat het geval. Toen wij in december de schaatsen onderbonden, was het in bijvoorbeeld Finland uitzonderlijk warm. Op veel plaatsen was er sprake van een temperatuursafwijking van 5 tot 10 graden. Op sommige dagen bedroeg de afwijking meer dan 10 graden. Terwijl in december delen van West- en Oost-Europa nog met temperaturen rond of (iets) onder normaal te maken hadden, wordt het nu in vrijwel heel Europa steeds zachter.

De komende dagen blijft het zacht tot zeer zacht in het noorden van Europa, maar in Lapland is het voor Nederlandse begrippen wel volop winter. De temperatuur komt overdag meestal niet (meer) boven nul en vooral volgende week kan het plaatselijk streng vriezen tijdens de middagperiode. Tot en met maandag trekken ook diverse regenstoringen over Scandinavië en in het noorden gaat de regen over in sneeuw.

De serieuze winterkou vinden we verder naar het noorden en oosten. In Rusland vinden we ten oosten van de Oeral een enorme ophoping van vrieskou. De thermometer geeft hier elke dag waarden aan tussen -30 en -50 graden. Voor dit deel van Europa is dat overigens heel normaal. Opmerkelijk is dat de kou uitgezakt is naar het zuiden. Rondom de Kaspische Zee is het zeer koud en dat is ook het geval in het Midden-Oosten.

Een week geleden viel er in Iran op uitgebreide schaal sneeuw. Het vliegveld van Teheran was enige tijd gesloten omdat de landingsbanen bedekt waren met een 20 centimeter dikke laag sneeuw en nog altijd is het er volop winter. Gisteren (woensdag) steeg het kwik in de middag naar +2 graden en daarmee kwam er een eind aan een periode van tien dagen waarbij de temperatuur het gehele etmaal onder nul lag. Tijdens de nacht vroor het vrijwel overal. In het noorden van Iran, maar ook in Oost-Turkije en Noord-Irak koelde het ’s nachts af naar -20 tot (ruim) -30 graden. Ook verder naar het zuiden van het zeer koud. Riad, de hoofdstad van Saudi-Arabië, kon vanmorgen een minimumtemperatuur van -2 graden noteren en gistermiddag was het er met 10 graden aan de frisse kant. Normaal wordt het hier ’s middags tussen 18 en 20 graden. Op 2 januari van dit jaar werd het er nog 28 graden.

Het zachte weer in West- en Noord-Europa en de koudegolf rond de Kaspische Zee en in het Midden-Oosten hebben alles te maken met de positie van een zeer sterk Siberisch hogedrukgebied. De kern ervan lag de afgelopen weken op de grens tussen Rusland en Kazachstan. Door een verbinding te vormen met een Azorenhogedrukgebied stond er aan de noordzijde van deze hogedrukzone een stevige zuidwestenwind waarmee zeer zachte lucht steeds verder Europa werd ingeblazen. De koude lucht uit Siberië kon juist via ondermeer Kazachstan, Turkmenistan en Iran naar bijvoorbeeld Saudi-Arabië stromen.

De winter blijft voor ons voorlopig ver weg. De komende dagen blijft de wind uit het zuidwesten waaien en waarschijnlijk gaat het kwik dit weekend nog iets verder omhoog. Of het nog lang zeer zacht blijft kunt u beluisteren in de Meteo Consult weerlijn (0900-9725, 50 cpm). Onder optie 5 hoort u de verwachting voor 10 dagen vooruit en onder optie 6 de verwachtingen voor ondermeer februari en maart. Verder kunt u ook de weerkaarten tot 15 dagen vooruit via onze website bekijken.

Bron: Meteo Consult, NOAA, FMI, tiehallinto.fi, Finnish Institute of Marine Research