Vandaag lijkt het wel herfst in ons land. Al voor het begin van de middag was de wind in het hele land west tot noordwest geworden en matig tot krachtig boven land. Aan zee was de wind hard tot stormachtig en meer noordwest, langs de Wadden tipte de wind soms aan stormkracht. Er kwamen af en toe zware windstoten voor tot zo’n 90 km per uur. Bij dit alles was de temperatuur zeer gematigd. Tijdens spaarzame opklaringen in de ochtend wist het kwik hier en daar nog tot 16 graden op te lopen, maar om 13 uur was het op vrij veel plaatsen tussen 13 en 14 graden en in Valkenburg was het op dat moment maar 12.9 graden.  

Met de regen viel het behoorlijk mee. Vooral in het noordoosten viel er lokaal meer dan tien mm, maar op vrij veel plaatsen in het midden en zuiden van het land leverde de passage van de storing die dit herfstige weer veroorzaakte, slechts enkele millimeters op. Dat was het enige aspect van de verwachting die figuurlijk, maar juist niet letterlijk in het water viel. Wel vielen er in de koelere lucht veel regenbuitjes. De zware windstoten zorgen ervoor dat er hier en daar bomen werden ontworteld en langs de stranden hielden vooral de strandtenthouders hun hart. Zoals op de foto’s hiernaast was te zien, begon het opkomende water in Zandvoort al ruim voor hoogwater de strandtenten al aardig te naderen…

Veroorzaker van dit alles was een actieve depressie, die afgelopen nacht en vanochtend al uitdiepend net ten noorden van ons land langs naar het oostnoordoosten trok en vanmiddag, met een kerndruk van 982 hPa, boven de Duitse Bocht wordt verwacht (zie afbeelding). Morgen (woensdag) trekt dit laag door naar Zuid-Zweden en vervolgens naar de Oostzee.

Het lijkt erop dat de zomer in ons land het spoor een aantal dagen kwijt zal houden, maar dat betekent zeker niet dat het alleen maar kommer en kwel is met het weer. Wat dat betreft is het veelbetekenend dat afgelopen maandag pas de eerste dag was van deze hele maand die een (iets) beneden gemiddelde temperatuur heeft opgeleverd in De Bilt. Dat geldt ook voor vandaag (dinsdag) en morgen (woensdag), maar daarna gaat het kwik opnieuw in de lift. In het weekeinde komen we wellicht opnieuw (ruim) boven de 20 graden uit. Wisselvallig blijft het daarbij wel, maar de komende periode zullen er genoeg momenten zijn dat het niet alleen droog is, maar dat ook de zon regelmatig doorbreekt. We zijn eisen niet te hoog stelt, zal het dan al snel heel aardig zomerweer vinden, zonder dat er sprake is van echt ‘strandweer’, althans die mensen die daar alleen willen luieren en ‘bakken’.  Voor een strandwandeling is het weer steeds perfect en vanmiddag en morgen wellicht zelfs spectaculair!

Vandaag is de maximumtemperatuur behoorlijk magertjes te noemen. Er moet heel wat gebeuren om in de laatste decade van juni de maximumtemperatuur op 13 graden of nog lager te houden. In De Bilt is dat sinds het begin van de vorige eeuw slechts vier maal gebeurd. De koudste dag was 22 juni 1921 met een maximum van slechts 11.8 graden. Veel regen viel er op deze dag niet, slechts 0.9 mm, maar de zon scheen in het geheel niet. De weerkaart van deze dag (zie afbeelding) lijkt er niet eens zo slecht uit te zien. Goed, het hogedrukgebied ligt natuurlijk verkeerd, maar de rug reikt nog redelijk tot onze omgeving. De koude bovenlucht en het totale gebrek aan zonneschijn waren kennelijk allesoverheersend. Het herstel kwam toen overigens snel, onder invloed van hetzelfde hoog. De volgende dag werd het al 19.8 graden, en de drie dagen daarna respectievelijk 24.8; 25.8 en 27.5 graden. Op 27 juni was het korte zomertje overigens alweer voorbij.

Ook op 29 juni 1907, een eeuw geleden dus, bleef het koud met een maximum van 12.4 graden. Er viel toen wel veel nattigheid, 16.4 mm en was het eveneens zonloos. Veel recenter, in 1981 beleefde de zomer omstreeks deze tijd ook een, van meerdere dieptepunten. Op 26 juni werd het 13.0 en op 28 juni 12.7 graden. Ook op deze beide dagen moesten we de zon ontberen en viel er respectievelijk 10.1 en 17.1 mm. Op de weerkaarten van deze dagen was te zien dat die er inderdaad anti-zomers uitzagen (zie afbeelding). Een grote en complexe depressie die een groot deel van het Europese continent bedekte en een hoog op de oceaan, lag tegen de Britse eilanden aan, waardoor er in onze omgeving met een noordelijke wind koele lucht werd aangevoerd. We lagen toen net dicht genoeg tegen de depressies aan om ten volle onder de dikke, neerslagbrengende bewolking te hangen. Voor de liefhebbers van zon en warmte zijn dit dan ook de slechts denkbare weerkaarten.

Dit maal zal het zo een vaart niet lopen. Ondanks de huidige koele en winderige fase, zal juni als geheel als een zeer warme maand in de klimaatboeken verdwijnen en morgen al zal het weerbeeld aardig gaan opknappen. Zoals al eerder is verteld, het zal voorlopig nog wisselvallig blijven, maar de droge momenten met een wisselende hoeveelheid bewolking zullen de overhand hebben. Voor wolkenfotografen, die de afgelopen weken al ‘gouden tijden’ meemaakten, is deze periode van overvloed nog niet voorbij.

Bronnen: Meteo Consult, KNMI, eigen archief, Wetterzentrale.

Foto’s: Hanneke, ECMWF, www.zandvoort.com; Wetterzentrale.

Foto voorpagina: S. Bouman.